Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

19 erthygl ar y dudalen hon

YR WYTHNOS,

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

YR WYTHNOS, HAUL MASNACH WEDI CYFODI. BYDD dydd Gwener, Mai 28, 1875, yn fyw yn nghof holl genhedlaethau Gweitbwyr a Meistri Deheudir Cymru, fel cyfnod-fel torch arbenig yn nghad- wen amser, o'r pwys mwyaf i bob dos- barth o ddynion. Ac edrych arno fel dydd o ddy- gwyddiad cyffredin, ar wahan oddi- wrth achosion naturiol, moesol, neu fasnachol y "strike" hirfaith prudd- glwyfus, ac ar wahan oddiwrth ymres- ymiadau ac ymdrechion gwrthwynebus y gwahanol bleidiau, y rhai sydd wedi bod mewn ymrafael a'u gilydd, y mae fel dydd dygwyddiad o bwys wedi tynu sylw y byd. Yr oedd y "strike" a'r "lock-out" yn Neheudir Cymrn fel gefeilliaid plaol, angeuol, wedi myned yn destynau paragraph dyddiol yn mhrif bapyrau y deyrnas. Yr oeddynt wedi tynu eu gobebwyr mwyaf dewis- edig i ymweled a'r ardaloedd lie y trigai y gefeilliaid Apolyonaidd uchod ac yr oedd awch cywreinrwydd John Bull yn cael ei foddloni a thameidiau anmrwd gohebiaethau, y rhai oeddynt gan mwyafyn ddychymygion unochrog, yn mhell oddiwrth y ffeithiau, yn nghyleh y gefeilliaid dinystriol. Yr oedd y "strike" a'r "lock-out wedi codi eu penau fel clogwyni yr Alps; a safant byth mewn hanes, yn eu mawredd alpaidd, a'u penau gwynion eiraol, rhewol, oerllyd, yn wybren am- ser, rhwng llygaid yr oesau a'r ser, fel cofgolofnau o un ofrwydran mwyaf gwaedlyd y byd, rhwng cyfoeth a gwaith, boneddig a gwreng, nieistr a gweithiwr; a bydd cytundeb y meistri a'r gweithwyr, dydd Gwener diweddaf, fel carnedd tystiolaeth Mizpah, lie y cyngreiriodd Laban a Jacob, ac y gosodasant derfynau eu tiriogaeth, pan ddywedodd Laban, "Gwilied yr Argl- wydd rhyngof fi a. thithau, pan f'om ni o olwg ein gilydd." Llawenydd i bawb yw fod RHESWM o'r diwedd wedi cael ei godi i'r orsedd, ac wedi cyfryngu yn effeith- iol rhwng y meistri a'r gweithwyr. Yr oedd TBIMLAD wedi cael siarad yn hir, uchel, ymhongar, a heriol. Y mae wedi cael rhyddid yn hir i daflu gwreichion tanllyd ei ddigofaint gyda dibrisdod creulawn yn nghylch y can- lyniadau. N i chymerodd foment i ys- tyried fod y gwreichion hyn yn syrthio yn nghanol llonaid gwlad o bylor di- nystriol. Gwnaeth wrecks alaethus o iawer o bethau gwerthfawr a gasglwyd yn nghyd gyda llawer o ofal a chynildeb am flynyddau; yn arian, yn ddodrefn, a llawer o bethau eraill, yn mha rai y trigai gobaith o seibiant a mwyniant yn y dyfodol. Gallai TEIMLAD ddi- nystrio, ond hid oedd ganddo athrylith i roddi terfyn ar ddinystr, ac adferu dynioliaeth i sianel llwyddiant. Yr oedd yn. rhaid cael RHESWM at hyn. Ac er fod TEIMLAD wedi carcharu RHESWM am nsoedd, fel y carcharwyd Jeseph, mewn dystawrwydd- dirmygus, bu y natur ddynol dan orfod i gael y Joseph hwn o'r carchar i egluro llwybr i osgoi truenusrwydd cyffredinol newyu a noethni. Dywedodd RHESWM fod yn rhaid i'r ddwy blaid ildio ychydig. Yr oedd TEIMLAD wedi bod yn crochlefain am ei hawliau hyd at y ffyrling eithaf, Ymffrostiai teimlad y meistri a theim- ,lad y gweithwyr eu bod yn annibynol ar en gilydd. Ond gwelsant o'r diw- edd mai ymffrost cwbl amddifad o sylwedd oedd hwnw. Boddwyd Uais RHESWM yn swn taranau digofus ymffrosagar TEIMLAD. Llefai TEIMLAI) fel Hebuehodonosor, Dringaf i'r nef- joedd. Oddiar ser Duw y dyrehafaf fy ngorseddfa. Dringaf yn uwch na'r cymylau. Onid hon yw Babilon fawr, yr hon a adeiledais i yn frenhindy yn nghryfder fy nerth, ac er gogoniant fy mawrhydi." Ond daeth lief o'r nef dydd Grwener, ac a ddywedodd, Aeth y trenhiniaeth oddiwrthyt," a chaiff RHESWM deyrnasu yn dy le. Yn awr gellir gofyn, fel y gofynwyd am frenin Babilon, wedi ei ddiorseddiad, yn nghylch TEIMLAD digofus a dialgar, Ai dyma'r gwr a wnaeth i'r ddaear grynu, ac a gynhyrfodd deyrnasoedd,. a osododd y byd fel anialwch (yn y sfrike), ae a ddinystriodd ei ddmasoedd, beb ollwng ei garcharorion yn rhydd tuag adref? RHESWM a dueddodd y meistri ildio yr egwyddor fawr o gyflafareddiad i'r gweithwyr. Yr oedd pob rheswm o blaid iddynt wneud hyny cyn y strike. Yr oedd eu gwaith yn gwrthod gwneud pryd y gallasent safio miliwnau o bunau i'r wlad, a rhwystro llifeirianto ofi diau a ddaeth dros filoedd lawer o ddynion, yn gamsyniad ynfyd, balchaidd, a gor- mesol. Ond y mae eu gwaith yn can- iatau cyflafareddiad yn awr, ar ol pum mis gweithiol, un wythnos, a thri diwrnod o strike dinystriol, yn wneud y goreu o'r gwaethaf. A dylai y gweithwyr faddeu iddynt yr hyn sydd wedi pasio, yn ngwyneb yr edifeirwch ymarfefol a ddangosant, yr hyn sydd yn addawol am lwyddiant yn y dyfodol. Trwy faddeuant y meithrinir cyfeill- garwch, yr hwn a all fod yn well nag arian i'r ddwy blaid. Gwnaeth y gweithwyr yn synwyrol iawn i dderbyn lleihad cyflog o ddeuddeg a haner yn y cant. Y mae y meistri i'w canmol yn, fawr am wahodd y gweithwyr i wledda gyda hwynt ar ddiwrnod yr ymheddychiad. Hen arfer batriarchaidd yw fod dynion yn bwyta gyda'u gilydd fel arwydd eu bod yn gyfeillgar. Dyma un o nod- weddion arwyddol Swper yr Arglwydd. Gosodwyd ef fel arwydd o gymod a Duw mewn iawn. Drwg. genym ddeall fod rhai o'r meistri wedi troseddu yn erbyn un o delerau hanfodol cytundeb dydd Gwe- ner, sef fod-y gweithwyr i "gael eu lleoedd arferol i weithio, neu gael lle- oedd eraill, mor bell ag y byddo hyny yn ymarferol a rhesymol." Gwyddom am bymtheg neu ragor, y rhti, sydd wedi cael eu gwrthod heb gael un rheswm am hyny. Os yw y meistri am sicrhau heddwch a llwyddiant per- ffaith yn y dyfodol, rhaid iddynt ym- wrthod a thriciau naill ochrog a gor- mesol. A gobeithio y byddant yn fwy boneddigaidd na gweithredu allan o gylch ystyr teg eu hymrwymiad i'r gweithwyr.* r; 4

METHIANT'CWMNIAU HAIARN ABERDAR…

Y DDAEARGRYN YN ASIA LEIAF.

. ARIAN Y BYD.

» MASNACH YR YD A GOBEITH-ION…

,. NOFIO 0 FFRAINC I LOEGR.

.—-4-: MOUNTAIN ASH — LLOFRU…

[No title]

CWERYL BUGEILIAID.

DAM WAIN ALAETHUS YN NGWEITHIAU…

LLONG A CHWECH 0 FYWYDAU WEDI…

[No title]

[No title]

NODION O'R AMERICA.

DIRWESTWR DIEGWYDDOR.

TYBACO YN CALIFORNIA.

[No title]

~FFESTINIOG.~~

Family Notices