Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

1 erthygl ar y dudalen hon

GOL. Y "CELT." *

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

GOL. Y "CELT." Y :1.fAE ganddo ycbydig nodiadau byrion i'w gwneud mewn itordd o eglurhad a hunan-am- ddiffyuiad. Y mele wedi cael ei l'eio mewn iaith grd am iianiatau i J. R. gael cyLoeddi yn y CELT, Mni 24. a "y y ••• ''an ei enw priodolycliydig eiriau o !mn. ••-firrtd.diffyTsind yn erbyn cyhudd- iftdau W. N." H erir fed y Gol. wedi tori y cyfcurtdeb Win, wis Mid hyriy Rb' ddiryma eiriad un o amo'lau argraffrdig y eytundeb, Os bydd rhyw ohebyddyu dewis bcirniadn ar sefydliadau, nMi gynlhimnn. neti gymeriadau. neu ymaiwedd- iadau, dy- gwyiir iddo wneud byny dan ei enw priodol." Os nad oedd vr amod yna yn rhoddi hawl i J. R., a«j oedd wedi bod mor ffyddlawn i'r CELT. gaol HE i ycbydig eirian, "dan ei enw priodol," o Innian-amddiffyniad yn erbyn cyhudd- ladau ac awgrvmiadau nodedig o armheg, nid ydyw Gol. y CELT ddiin yn deall ystyr geiriau; ac y ni;ie yn Dawn bryd i gael rhywun mwy craff i gymeryd y gofa1. Y mne yn amlwg oddiwrth y fath reol fod "Cwmin y CELT" yn rhagweled y gallasai Goiygydd neu ohebydd gael ei wasgu i orfod ei araddiffvn ei hull; ac felly, trefnwyd yn bwyllot: ar fodrbyddid i byny gael ei wneud, ond i'r eglurhad n'pn yr amddiffyniad gael ei wnend "d.-m ernv priodol." Dichon y buasai y rhai sydd yn beio J. R. am ei nmddiffyn ei bun, yn bdni bawl i'w hamddiffvn- eu hunain yn wyneb cam- gyhuddiad&u cyd-fradwriaetb. Y mae Gol. y CELT, mewn ufudd-dod i archiad ei arolvgwyr, wedi cau allan adroddiad J. R. o "Ffeitbiau y Gollegfa." er bod y ffeitbiau byny yn rbai o'r pwys mwyaf i achos mawr tegweh ac annibyn- iaeth, a gwirionedd a rhimvedd. Y mae yn gryn gysur gan 01. y CELT allu ychwanegu yma ei fod wedi derbyn llawer o lytbyrait cryfion oddiwrth frodyr boneddigaidd o wahanol fanau. yn amlygu eu llawenydd am gyfrwng i frawd amddiffyn ei gymeriad, ond iddo "ysgrifenu dan ei enw priodol." Y mae yn ystyried fod myrnryn o gam wedi cael ei wneud a rbyddid y wasg, ie, gwasg y CELT, drwy gau allan adroddiad byr J. R. o ffeitb- iau cy far tod y Gollegfa. Cafodd hyny ei wneud ar archiad rhai o bleidwyr blaenaf y CELT. Dicbon mai awydd am frawdgarweb oedd yn eu cymhelt i fod mor selog am byny; ond nid ydym yn meddwl mai dyna oedd y ffordd effeitbiolaf i gryfhau brawdgarweh, nac i weitbio allan egwydd- ori, In tegweb. Yr ydys yn ddiweddar befyd wedi bod yn beio Gol. y CELT am nad ysgrifenai yn llawnach ar byaciau poUticaidd, ac yn enwedig ar pwne mawr Helynt y Dwyrain." Goddefer iddo ddweyd, 1. Fod llawer iawn o fan-ddadleuon yn eymeryd He yn y senedd ar local mutters byehain, mwy an- nyddorol i'r cyffredin na'r eyfarfod te teneuaf yn Nghymru. -2. Pan y byddai wedi parotoi ysgrif ar ryw bwnc politicaidd pwysig, deallai fod rbyw frawd wedi ei gymeryd mewn llaw; ac felly byddai yn gorfod fcaflu ei ysgrif ei bun o'r neilldu. 3. Y mae bod ei gell-ysgrifenu yn o bell oddiwrth swyddfa yr argraffydd yn. gryn anbwylusdod mewn rbai amgylcbiadau. /iyEi gred yw y buasai yn ddoeibacb, ae yn llawer buddiolacb i olygwyr llawer o newyddiaduron, yn enwedig rhai Lloegr a Rwssia, pe buasent yn ysgrifenu llawer llai ar y mater. Y mae prif erthyglau y prif newydd- iaduron wedi bod yn hynod o dywyll ac o gowliog, o gamliwiol ac o groes-ddadleuol, o bleidiol ac unocbrog. o gynbyrfus a dialgar; ac os oeddynt felly, rhaid o ganlyniad eu bod wedi achosi niweidiau trymion. Y mae Gol. y CELT wedibod drwy ei oes yn aelod o lwyth dirmygedig y Peace at any price," neu ovleiaf yn un o'r rbai sydd yn credu "nadoesbythenill o unrhyw ryfel." Ei gyffes ydyw-" There never was a good war, o'r bad peace," ac felly nis gall ei galon nofio gyda Ilif nbwyrn y blaid gref, gyfrwys oeddynt o byel yn ymffrostio yn eu "parodrwydd i ryfel;" ae nis gall ei galon ychwaith nofio gyda Ilif teim- ladau berwedfg ei gyfeil!ion, sef y blaid ag y bu bob amserj dan eu baner. Y mae ei gydwybod yn ofni eu bod yn ddiweddar wedi gwneutbur cam-ddarluniadau triphlyg o leiaf. Yn gyntaf, eu bod wedi cam-ddarlunio y Twrc drwy groch- floeddio o byd ei fod mewn clefyd anaela, nad oes dim gobaith ei feddyginiaetbu; ei fod i farw yn ol y phiolau a'r proffwydoliaetbau, ac o ganlyniad fod eisieu ysgubo ei ysgerbwd o'r ffordd i glyn Gebena ac na cheir byth y mil- flwyddiant cyn hyny. Ond barn y Gol. ydyw fod yn bosibl gwella hyd yn nod y Twrc, a hyny drwy yr un moddion ag y gellir gwella clefydau cfis a heintus y Sais, a'r Russ, a'r German a'r Chinead, a'r Celt, a cbeuhedloedd eraiii y byd drwg presenol. Gwelwyd adegau yn ystod yr baner can' mlynedd diweddaf, pan yr oedd llawer o'r Rh.1 ddfrydiaeth a diwygiad yn ymweitbio drwy Turkey—pan yr oedd llywodr- aetb Turkey mor nwvddn's i symud yn mlaen ag ydoedd ei cbymydogion; pan yr oedd cyn lleied o anffaeledigrwydd yn y Sultaniaid ag oedd yn yr Emperors, ond ycbydig iawn o gefnogiad dyngarol, ac o gymhorth cymydogol a roddwyd i'r Tyrciaid i ymestyn am welliant. Yn ail, y mae Gol. y CELT yn ystyried, ac yn barod i jrydnabod fod Rwssia wedi tynu yn mlaen yn rbagoiol drwy y blynyddoedd diweddaf ar yrfa lydan o ddiwygiad a rbyddid; end nis gall yn ei fyw lyncu yr boll ganmoliactban ydys drwy y misoedd diweddaf wedi roddi i Rwssia, a hyny gan rai enwogion gwladg-ar fuont ryw ugain mlvned,1 yn pi yn eiellOndemnio yn. arswydus. Yn drydedd, y mae boll deirnlad calon y Gol. yn euro yn erbyn traba, a gwastraif y weinyddineth bresenol, a tliros egniadau y blaid Ryddfrydig i ddileu segur-swyddogaetbau. a lleibau y treuliau, a gostwng y tretboedd, a cbefnogi diwydrwydd, a gwobrwyo llafnr, a dysgu cynildeb, a helaethu cyleh y ldeidlais, a cbael mwy o ryddid, a llawn- ach cydraddoldeb o efyddol; ond y mae av yr un pryd yn credu, ac yn rbydd i gydnabod fod cynlluniau y weinyddiaeth bresenol, er cymaint ei gormes, at gael cynadledd reolaidd i gyflafar- eddu mor debyg i lwyddo er sefydJu heddwcb teg, cytfredinol, a pbarhaol ag ydoedd cynllun- iau eu gwrthwynebwvr. Y mae banesyddiaetb yn dysgu ibd gwelliantau gwertbfawrocaf wedi cael eu gwasgu allan o'r gweinyddiaetbau gwaetbaf. S.R. YMWELIAD A HAWEN CEREDIGION. DYDD. Mercher, Mai laf, gadewais fy mwtbyn clyd gan gyfeirio ty nghamrau tua'r lie ucbod, i'r dyben o gael bod yn bresenol ar ddydd agoriad y capel. Yr oedd hwn yn.^diwrnod neillduol a phwysigyn Hawe-n—diwrnod ag y cofir ef gan luoedd nid yn unig yr oedd yn gyfarfod agor- iadol, ond befyd yn gyfarfod ordeiniol. Gallwn feddwl fod eglwysi Hawen a Bryngwenith wedi dangos doethineb neillduol yn newisiad gweini- dog. Dyma ddyn o'r iawn ryw, a dyn yn yr iawn Ie. Clywais ef yn pregetbu droion, a gellir dweyd am dano Ei fod yn pregetbu fel. un ag awdurdod ganddo." Yr oedd ei bregethau grymus yn ergydio'n bollol ar brif bechodaalr oes. Trueni ydyw na buasai ein boll weinidog- ion a'n pregethwyr yn amcanu'n fwy i'r cyteiriad yna. Mae'n ondus meddwl fod meddwdod, cenfigen, anlladrwydd, cybydd-dod, ac amryw bechodau eraill yn cael y fath lonyddwch yn ein heglwysi; ac yn fynych, mae'r llonyddwch hwnw i'w briodoli i'r gweinidogion. Mae o bwys annrhaethol i'r gweinidog fod yn onest a chyd- wybodol yn y cyfeiriad hwn, oblegid bydd Duw byddinoedd Israel ryw ddydd yn gofyn dwylaw glan gan ei weision oddiwrth waed yr eglwysi. Mae'r glwth a'r meddw, y cybydd a'r celwyddog yn cydgyfraoogi a'r saint o fwrdd yr Arglwydd. Heddyw mae'r diacon yn y ffair fel un o blant y byd bwn, yn eistedd yn eisteddfa'r gwatwarwyr, yn drachtio'n helaeth o'r trwyth meddwol, ac yn defnyddio'r iaith fwyaf gwaradwyddus i osod allan ei feddwl, fel mae ellyllon anwn yn synu ac yn gwrido wrth ei glywed. Yfory, eistedda fel angel yn nghadair freichiau'r set fawr, a bydd mor ddiegwyddor a digywilydd a cbario'r elfenau heb arswyd na braw yn ei fynwes. Pa bryd daw'r dydd ac y bydd ein gweinidogion a'n heglwysi yn ffieiddio y fath annuwioldeb a'r anhrefu? Mae'n llawen genyf fod rbai gweini- dogion ao eglwysi o ddifrif. yn ymwneud a'r gwaith o lanhau ty yr Arglwydd. Gobeithio y daw yn fuan i'r eglwysi yr un ysbryd ag oedd yn meddianu Josiah gynt, fel byddo'r dydd yn gwawrio'n fuan, ac y bydd ein heglwysi yn lan oddiwrth y pechodau arswydus o feddwdod, cenfigen, cybydd-dod, ac anlladrwydd, &c. Yr oedd yn dda genyf glywed fod Mr. Adams yn ddirwestwr selog. Gobeithio y tafla ei goel- bren i blith y Ternlwyr Da. Mae yn Hawen a'r amgylchoedd lawer o Demlwyr, ac hefyd y mae yno Deml hardd a blodeuog iawn, un o'r temlau lluosocaf a gweithgar yn Sir Aberteifi, a gall Mr. Adams fod o fendith neillduol i'r fan, trwy ddefnyddio ei allu i gydweithio a'r Temlwyr Da yn erbyn y pechod o feddwdod. Cafwyd cyfarfodydd rhagorol o dda, yr oedd y pregetbwyr ar eu huchelfanau yn traddodi yr athrawiaeth am y groes gyda bias ac awdurdod; a chafwyd amlgiad helaeth o bresenoldeb yr Arglwydd. Ar ddiwedd pob oedfa, casglwyd i'r dyben o leihau dyled y capel. Mae wedi ei ail- newydda, ac yn wir mae'r adeilad prydferth presenol yn llefaru'n uchel am ei gynllunydd, M-r. Thomas, Glandwr. A gallwn feddwl fod yr adeiladydd, neu'r adgyweirydd Mr. Jones, Lam- peter, wedi cario allan y cynllun i berffeitbrwydd. Hefyd darigosodd yr Haweniaid a'r ardalserchog- rwydd a charedigrwydd arbenig i'r dyeithriaid. Yr oedd yno ddigonedd-o fwyd i bawb, a cbalon hel- aeth i gyfranu, ac yr oeddyut ar eu goreu i wneud y dyeitbriaid yn gysurus. Os esgeuluswyd rbai, yr ydwyf yn credu yn sicr fod byny i'w briodoli c iddynt hwy,, ae nid i'r Haweniaid; oblegid eu harwyddair oedd, "Bwyd i bnwb, ac nid i lawer." Yr oedd yn ddrwg iawn genyf weled yr bynaws a'r addfwyn Mr. J. A. Jones (Glanbrenin), mor wael ei iecbyd. Yr oedd mis Mawrth. diweddaf yn bwriadu sefyll yr arboliad er cael derbyniad i Goleg y Bala; ond goddiweddwyd ef gan afiecbyd. Gobeithin y caiff ei adfer etc i'w gynefinol iecbyd, ac y caiff hir oes i wasanaethu ei Dduw a'i genedL Terfynai yn awr, gan obeitbio y bydd beudith y nefoedc1 yn dilyn yr-undeb a w-naed yn Hawen ac y bydd Mr. Adams yn offeryn delhyddiol yn Haw Duw er troi lluoedd o gyfeiliorni eu ffyrdd at y gwir a'r. bywiol Dduw. (JOJIR: OLLYNIAN. <,or CYMANFA YSGOLION MfcTHODISTfAID DOLGELLAU. MR. Goi.—Gydaeieb cenad aui y waitb gyntaf ar faes y CELT, gofynaf ycbydig gwestiynau gyda golwg ar y Gymanfa uchod. i. Paham y cynelii- hi yn y dref bob tro, ac nid ar gylch fel cvfjrfo(I yr Ysgolion ? 2. J'aham na chai pob arweinydd canu arwain ei ran vn y Gymanfa hon fel. ag y gwnant yn eu cartreti ? 3. Pa beth a enillir drwy ddarostwng y cantorion sydd yn gwasanaethu gartref, trwy gymeryd arall i'w tywys fel pe na byddent yn wertb dim ? 4. Pa faint o elw bydol i fasriachwyr a llaw-weithwyr ydyw cynal y Gy- manfa yn y dref ragor yn y wlad ? 5. Onid ffol- ineb a gwastraff ydyw argraffu y t6nau a'r emynau sydd genym yn argraffedig? 6. Pa angenrbaid oeddyngalwamargraffu tonau o lyfrau eraill, pan nad ydym wedi dysgu chwarter y tonau sydd yn llyfr Ieuan Gwyllt ? 7. Gan nas gall Har- monium roddi mawl i Dduw na'i addoli, pa fodd ygall dynion fyddo yn gwneud peiriantcanu o honynteu bunain, dan hoetio'r baton, roddi mawl nac addoliad i Dduw mwy na'r offer cerdd ? 8. Oni ddylai y canu gael ei wasgaru drwy holl gylch yr ysgolion; a dim ond taith Sabbathol i ffurfio undeb, a phob un o'r Ileoedd undebol i gael eyfarfod ysgolion bob blwyddyn, ac oni chyf- arfyddid ag angen pob lie yn effeithiol a didraul yn y dull hwn? ,J MBTHODIST. ■ i i-j/i ABRAHAM YN ABERTHU ISAAC. AT "T LLANC" 0 GWYNFE. MB. LLANC,— Diolch i chwi am eich barn uchel am danaf fel esboniwr a phregethwr, pa un a yw eich barn yn bwysig ai peidio yn ngolwg eich cydnabod. Buasai' yn flasus iawn i mi oni b'ai yr ond yna sydd genych. Hen air diflas yw yr OND i ddifwyno canmoliaeth. Ond," meddwch, dywedasoch ddau beth nad wyf yn credu fod genych ysgrythyr i'w profi. Yn 1, Fod Isaac yn ddeg-ar-hugain oed ar y pryd, oblegid fod Duw yn ei alw yn llanc. Yn 2, Mai yr un ydyw Moriah, lie y bu Isaac ar yr allor, a Chalfaria, lie y bu Mab Duw ar y groes." Y mae genych berffaith hawl i gredu yr byn a weloch yn dda, ac efallai y caniatewch yr un hawlfraint i minau. Nid yw eich bod chwi a minau yn croesgredu o bwys yn y byd yn fy ngol- wg, a diau nad ydyw darllenwyr lluosog y CELT yn prisio ond ycbydig neu ddim am eich credo chwi na minau. Eich rheswm dros beidio credu y gosocliad cyntaf ydyw fod Duw yn ei alw yn llanc. Rheswm gwan iawn yn ol fy nghred i. Gelwir Shadrach, Mesach, ac Abednego yn dri llanc ac efallai y credwch mai nid plant a fwr- iwyd i'r ffwrn d&n. Gelwir meibion Job yn llanc- iau, er eu bod yn benau teuluoedd. Galwai Ab- raham ei wraig yn ferch, pan oedd hi yn ddeg a phedwar ugain. Dywed y Parch. Mathew Henry y gelwid yn yr oesau hyny ddyn ieuanc yn llanc os buasai dan ddeugain oed. Gallaswn ychwan- egu enghreifftiau i ddangos priod-ddull y Beibl o lefaru; ond os nad yw hynyna yn ddigonol i siglo eich credo, ffolineb a gwastraffu amser i'w ceisio eich argyhoeddi. Gwelaf yn y llyfr a elwir Daearyddiaeth Ysgrthyrol i Sarah farw yn mhen pedair blynedd wedi yr amgylchiad o offrymu Isaac. Bu hi farw yn 127 oed. Os felly, yr oedd Isaac yn 33 pan ar yr allor. Dywed Josephus fod Isaac yn 25ain oed pan y cymerodd Abraham ef i'w offrymu yn aberth (gwel Antiq. i. 13, 3), ond gan mai prawf ysgrythyrol a fynweh, rhaid i mi gyfaddef nas gwn am dano. Dichon y gwydd- och chwi am y benod a'r adnod gydd yn dangos