Cuddio Rhestr Erthyglau

3 erthygl ar y dudalen hon

...-.''-..' RHYL AR CYCJl.

VERHAEREN YN ABERYSTWYTH.…

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

VERHAEREN YN ABER- YSTWYTH. GAN PROFF. J. YOUNG EVANS, M.A., B.D. Emile Verhaeren yw prifardd Belgium. Ffoadur yw yntau, hefyd, yr awr on, fel cynifer o oreugwyr ei genedl. Ymwelodd ag Aberystwyth yr wythnos ddlwaethaf, a, thraddododd ddwy ddarlith yng, Ngholeg y Brifysgol. Braint ydoedd gweled a chlyw. ed y igwr slydd yn anad odid ,neb arall yn y byd yn- fardd gwerih, igweithiwr a gwyddor.. Yn ystod y misoedd alaiethua hyn y mae. ei en)" a'i waith, wedi dyfod yn llawer mwy adnabyddus na chynt yng nghylchoedd llenyddol y deyrnas, er nad oeddynt yn ddieithr 'hyd yn oed yn'g Nghyhnru. • Yn yr haf enillodd Mr. P. 'M. Jones, un o efrydwyr Coleg Aber. ystwyth radd 'M.A. am draethawd feirniadol sydd newydd ei chyhoeddi, ax farddoniaetb Verhaeren yn ei pherthynas ag eiddo'r bardd Americanaidd Wait'Whitman. Drwy haelioai ;Missi Gwendoline Davies, Llandinam, y trefnwyd; i gael ,y !harcÍd:i draddodi IN ddwy ddarlith; y igyntaf 'ar "Ysbiyd Belgium," a'r ail ,ar 'Drdydd Ibychain Belgium." Y Prifathro 'Roberts, a lywyddai'r dydd cyntaf, a Mr. T. Gwynn Jones dirannoeth., 'Mawr ed'mygid a chanmolid! hynawsedd a boritddigeiddrwydd y Prif- athriO yn ei waith o alw ar ei gydathr.o,,ilr gada-ir, fel y gal la i'r mwyaf lei athryhth a'i wy bo daeth a'i ■grebwyll o feirdd ICymru 'heddyw roesawu'r enwoc- af o feirdd: lcenedl fcchan araal. Dangosodd Gwynn Jonjes ei fedr fel ieathydd, hefyd1, d!rwy gyfarch ei gydfardd, yn niwedd ei anerchiad, yn Ffrangeg. Bu- asiai wedi, gwnenthnr yn well fyth pe roesaa gyfle i: Verhaeren alit Huaws oN igydwladwyr, oedd ynjo glywed araith. '(iymraeg, yn Ille Saesneg. gan un o feistriaid yr, iaith. • Ar ei eisid y darlithiai Verhaeren..Darllenai'n gyflym, ond yn dra hyglyw. Fel y eodai ei hwyl, symudai ei fysedd toeinion, celfydd: yr olwg arnynt, ar y ford o'i (flaen,, a byddai ei oslef. o ihyd mewn cydgiord a'i hwric. Canai, 8Ir holl dannau'r teimlad- au. Crynhoai alluoedd y bardd a'r hanesydd, y gweledydd a'r athronydd, yr arlunydd a'r llefaTydd, Mynych y darllenai rai o'i ganeuon ei hun. Gwnai. hyn ar ei sefyll, gyda grym dramodyddol datigenyd-d chwareugerdd. Wedi iddo eistedd drachefn a phar. hau ei ddarlith, canfyddid debyced i liifeiriant ei f arddoniaeth fawreddoig oedd rhediad ei ryddiaeth arddunol. Diau mai'r (bywio-caf oli ddarlleniadau ibtardldonol oedd ei arwrgerdd ar Siarl, due Bwr- gwndi, sef y "Byrbwyll" (Le Tdimeraire). Yn y ddairlith gyntaf d:adla'I1'sod!dai'n fanwl nod. weddion gwahaniaethol dwy ran ibeigium, WalTony a Flanders, y naill yn Lladin o> genedl. a Ffrangeg ü iaithi, y Ilall yn Diwtonaidd o genedl, ac Isiell- niynig o iaith. Traethai ar lawer o'r pynciau yr ys,gtrifennodid Fabr-ice PoldeTmaTi arnynt yn. y 'Welsh. Outlook' am Hydref, He ceir 'hefyd, y bennod gyntaf o ysgriif ragoml ar Verhrueren ei hun. 'Cynhyrfus odiiaeth oedd y disgrifiad a roesi yn y ddwy ddatlitli o'i-ymddiddan A chyfaill yn ,un .0 heolydd Brussells yn, neohreu'T rhyfel, pan deiimlent taiegisi drwy ys- Ibrydoliaeth anrhtaethol fod Belgium yn gyfan mlwyach, nid dwy genedl, ond un bob 1. O cheid y gwladweinydd a'r meddyliwr gan mwy. af, y,n, y ddarlith, gyntaf, !mab yr awen a'r wlad a d'dtatguddid yn yr ail. Darluniai el feibyd ei bun- yQ y pentiref y 'magwyd' 'ef ynddo, -sef 'Saint Amand, ger Antwerp, a swynol oedd ei sylwadau am ragoxiaeth manteision plant y wlad ar,eiddo plant y dref, gan agosed at anian yr oeddynt hwy wrth y 'lleill. Man. ylai- atr degwch a thawelwch y trefydd: bychain Nieu, port, Dixmude ae Ypres icyn: y rihryfel, a thrafodai gymeriad.a:u'r trigolion igydag arabedd direidus a digrif. Yna daeth( at eu cyflwr presennol. Rhoes hanes ei ymweliad a'r- airdaloedd hyn, dair wythnos yn ol, pan yrrwydi ef mewn kmodiir ync) 00 'Boulogne. Yma efelychai ei leferydd, hwyrac'h yn ddiarwy<bod iddo, gyfiymdra'r cerbyi bu.an y tcludid ef ynddo, ac anodd oedd- i neb ei ddilyn oddigerth y Ffranc- wyr a'r Belgiaid oedd yri ei w-rando,, tra ddisgrifiai ei hynt chwyra i faes y gvvaed. Gwelodd y ffos- gloddiau, canfu -adfeilion y trefydd, ,edrylchodd ar egTwysydd yn garne-ddau. Ond cysurwyd ef hyd yn oed. yno. Teiml-ai'n sicr mai- Belgium a'i nodd- v wyr a gariai'r dydd. Terfynoddei araith huawdl gyda chonde'mniad urddasol -miniog o'r ysbryd Prwssiaidd, nes pexi i bawb* lawenhau na cho. leddid gan, neb yn Y sefydliad y syniadau enfbyd hynnv sydd wedi dwyn -cymaint dinistr a di- frod air y byd, ac yn hygWthi dymchwelyd Cristion- ogaeth. ei hun. Fel y dywedair Prifathro -gwladgar, adeg i,lw chofio yn hanes Aberystwyth yw ymweliad Ver- haeren, tynrydhiioTydid awen y deymas a aberthodd y cwfoMros Tyddid a igwirioniedd. Gobeithio, Jwfyd, y dygir ar gof yma yn ineilltuol ddadleriiad y bardd, o ddrygioni'r Almaen. Nid oes idiiim yn fwy an- niod-defol na'r mursendod Phariseaidd neu grach- ionheddig sydd!, yn wyneb yri echryslonderau a ad- roddid mor fyw gan Verhaeren,, yn gwneuthur cyn- ifer o ddynion layfrifiryn gyfxifol yn ein plith mor ;gydwybodoill a thyner rhag bod yn debyg i. friwo teimladau'r un. Ellmyn neu Ellmyn-garwr a dditfhon fod o fewn clyw iddynt. Ar hyn o bryd y mae mil. wyr yn dylifoi i Aberystwyth. Cofier fod y ioochgyn hyn o blith lluoedd sydd i gadw Aberystwyth, fel lleoedd cyffelvb, trihag ei dileu, fel Louvain, gan y genedl ddigred sydd ye we'll gan-d-di Nietzsche na Nazareth, trawsedd .na thangnefedd, ysgelerder na chyfiawnder. Nos Fercher daeth Verhaeren ir wyl a ddarpar- asai'r Dixwestwxagedd Prydeinig i'r ffoaduriaid Belgiaidd yn festri Siloh. Oyfarchodd ei gydwlad- wyr ynoi' Ia ,gwrtaethpwyd hynny, hefyd, yn un o'-u hieithoedd hwy eu hunain, gan Mrs. T. F..Roibert.s a IM[s.s;Mryl1)avies. Y mae Miss Davies fel y cof- nodwyd eisoes yn y 'Cvmro,' wedi gwneuthur gwas- ;y. -mawr ynglyn a'r alltud^n clodwiw hyn.

Y SStUDIAD YMOSODOL.