Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

11 erthygl ar y dudalen hon

Terfysg ac Anghydfod: ....--.-

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

Terfysg ac Anghydfod: HEL YNTION BLIN YM MYD LLAFUR Heddwch ar y Cyfajidir a rhyJel gartrefol yn ein gwlad ni in hunain. Dyna'n iyrr hanes y dyddiau diweddaf. Am ryw reswm neu gilydd bu i ibobl Luton, neu nifer ohonynt, roi neuadd y drelf ar dan, a bu terfysgoedd fflewu lleoedd ereill ar hyd a. lied y wlad. Ond gwaeth na'r cwbl oedd gwaith glow-yr swydd iEfrog, filoedd lawer ohonynt, yn mynd ar streio a.c yn gorfodi'r pympwyr i adael y ■pyllau. i fu dim ffolaoh cmewn hanes. A dhaniatau fod gan y glowyr ac"i:0s i gwyno nid trwy adael i'r pyllau fynd dan ddwfr yr oedJd. yrllt yn mynd i welL petbau. Trwy wneuthur hynny buasent yn fuan yn amddifadu eu huni- ain o waith ac yn niweidio iniloetld o ereill nad oedd a wnelont o g-vbl ia'r anghyd- fod. Er nad yw'r streic yn y rhan honno o'r wlad we-di iparhau ond am ychyUig ddydd- iau ataliwyd gweithfeydd pwysig yn Sheffield a thren ereill yn ewydd Efrog, ac arooangyf- rifid y ibyddai 200,COO o bobl, ar wahan i'r glowyr, allan o wadth yn y sir honno ddiwedd yr wythnos fel canlyniiad uniongyrchol y stroic. Ond yn ffodus fe rwystrwyd i'r pyllau glo fynd dan ddwfr, ac i wyr y Llynges, set tanwyr oddiar y llongau rhyfol, ac nid i'r glowyr y rna.e'r wlad i ddiolch am hynny. Cyn y streic yr oedd cyunyrch glo'r wlai ihon yn bur fychan, 000 y e wedi anynd mor fychan yn awn fel y ibygythir lie.h:i;u nifer y trenau fir y rheilffyrdd. Ac nid oedd yn glir, iawn yn ystod yr wythnos am ba, be.th yr oedd y glowyr ar stTeic. Dyv.edwyd yn y Seiiedd fod rha.i wedi gr.daei y pyllau fel gwrthdystiad yn erbyn gwaitli y Llywodr- aeth yni eodi pris y glo 6k y dunnell. Aeth •ereiill ar streic am 7 rheswm, meddent, y dylai'r glofeydd gael eu eenedil&etholi. A, I dywedir fod rhai wedi peidio gweithio am fod gennym all wyr yn Rwsia ac jod gorfod-: a»j.th eto'n bud. £ ftiuie n ddigoa, os; y W'Ir i fyod ddwfr q&k tj44 eu cenedlaetholi. Ac y mae'r hyn a wnaed yn ppryglu diwydiant ymhobman, aic yn arwain i ifethdaliad oenedlaethol. Teimlwyld oddiwrth effeit' su'r streio yn bur fu.s:n ar y Cy'andiir. Ddydd Alawrth yn Senedd Ffrainc hysbyswyd fod y wlad honno dan angenrhaid i fynd i'r America am lo am fod glo Prydain yn: brin ao yn tddrud. Daw'r un gwyn o Denmarc, gw lad a arferai brynu Hawer o lo'Prydeinig. Llywodracth y wlad honno yn klwr yn prynu glo yn yr America., ac, yn ychwianegol, yn prynu rheiliau a pheir-i-arinau. -NL- i e 'r Americaniaid yn gallu gwerthu eu hheiliau yn rijataoh .nag y gaihvn hi yn y hori, ao y niae tin wodi ei ddwyn i Lerpwi o'r Unol e ir i D:dae,thau 'yn rhatach nag y gellir gwerthu tin De Cymru yma. Coiier hyn hefyd yngljn a'r glo,—y race cyunyrch yT America yn 700 tun- tteil y pen yn iiynyddol 0 î gyferbynu a 237 tunnell y In yn y wlad hon. De-ngys yr ych- ydig ft'eithi-au h.yn ii ble y mae'r angliydioda-u ym myd iiafu? yn arwain. Ccnlyniaid atal ein divvydiannau oiierwydd prinder glo .fydd direystrio eiin- -maeiKich allforawl a chodi prisiau b.yd a pht/o>peth arall. Er pan y dechreu- odd yr helynt y mae Mr. Lloyd George wedi ¡XJd yn ceL:'io cael y i dd.fd i ddeall- twriaeth a'c y mae pob lie i gredu y 'ilwyddi. Xid oes ei hafal fel cymodwr, He ::id yw hyd yn hyn wedi methu- OJJd ar wahan i'r streic yn Efrog, a streic ny lie yma a'r He acw, y mae perygl arall yn ein -vynel)u. x'r wythnos ddiweddaf cyn- haMwyd cyfarfod cyllriiiachol o gynrychiol- wyr y Cynghrair Trip-hlyg,—eef Gwyr y .Rheal- ffy rdk], y Glowyr, a'r Cludwyr—a phender- fynwyd gofyn i aelodau'r tri undeb bleidleLiio ar y cwestiwn o crfodi'r Llvwodraetih i newid eu polisi ar faterion gwleidyddol—materion nad oes a wnelont » gwbl a buddiant undebau llafur 161 y cyfryw. Dalier sylw, "cyfarfod cyfrinachol" ydoedd-gor fu goheibwyr ymada«el—a dyma'r bobl .sy'n gwa.eddi fwy na neb am ryddid llafnr a It rhyddid y wasg t Mae'n amlwg nad ydynt yn malio am ryddid neb ond am en rhyddid hwy eu hunain, ac ruud yw o bwys ganddynt pwy a Iddioddefa os y 'cant hwy yr hym sydd arnynt cii eisieu. Aii-can y penboethiaid sy'n arwain I vr undebau hyn^-Smillie a'i debyg—yw ceisio goriodi'r Llywodraeth i *lw'11 ol iy milwyr o I Rwsia. gwneyd i ffwrdd a gorfodaeth filwrol, a rhyddthau'r gwpthwynebwyr oydwybcdol. Panam y mae angen y balot hwn? Fe ddy- wedodd Mr. Winston Churchill ibythefnos yn ol y byddai i'n milwyr gael eu galw'in ol o Rwsia qyn y gaeaf, a diau eu bod eisoes wedi dfdn'eu symud oddiyno, a dywedwyd liefyd na fyddai i'r Fyddin yn y gwanwyn .gynnwys nob old gwirfoddolwyr.5eth gsui hynny .>ycld v.-rth wraidd v aymudiad hwn o eiiddo'r Cynghrair Triphlyg 1 A ydynt. am ddwyai di- oddefaint ar eu cydweithwyp Ii rhyw amoan- ion Os y digwydd i'r mwyafrif leisio dros orfadi'r Llywodraeth yr hyn a wneir wedyn fydd mynd ar etreic. Nid vw o bwys g'a.nddynt ddaw o fasnadi y wlad hon na phwy a ddioddefa. Dyma hunamol- delb, ac nid ar beth felly y mae undebau llafur wedi eu sylfaenu. Ond os yw'r Cynghrair Tr.i.phly-xlei-i y rhai sy'n a.rwain-yn mynd i gael eu ffordd bytdd terfyn ar lywodraeth ddemocnaCaidd yn y wlad hon. i fydd angen Senedd os mai'r bobl hyn sy'n mynd i lywodr- aeth.u. Ychydig ficoedd yn ol ,fe etholwyd y Senedid bresennol a ohafodd y Blaid Lafur yr un siawns a'r pleidiau ereill, ond ni etholwyd ond ychydiig ohonynt, A yw'r Cynghrair Tri- phlyg aim gosbi'r wlad oherwydd hynny? Os yw'r Blaid .Lafur am gael mwy olais yn lly- wodraeth y wlad gallant ei gael mewn ffordd gVfansDddiadol, trwy'r balot, ac.nid trwy gym- eryid mesurau eithafol am nadyw pethau wcdi troi allan el yr oeddynt hwy yn disgv.yl y gwnaeait. Ond yr ydym yn Ihvyr gredu naid yw nvwyafriif mawr gweithwyr y wlad yn cytuno a'r symudiad diweddaf hwn o eiddo'r Cynghrair Triphlyg, ac y oeir gweled hynny, os y ceisir rhoddi mewn grym yr hyn a fyg- yvhir.

FFESTINBOG A'R CYLCH

LLANGIAft!

Advertising

Y Lla-wr Dyrnu

IPERSONAU A PHETHAU

ABERYSTWYTH A R CYlCH

!

Advertising

HARLECH

LLANBEDROG