Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

13 erthygl ar y dudalen hon

- - ..,■ LLITH Y LLEW ..--

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

■ LLITH Y LLEW V BRIFYSGOL A'R GYMRAEG Y FFAU, New Sadwrn. Credai yn onest fod y Brifysgol yn un o elymon mwyaf y Gymraeg a delirydau Cym- reig," e!be un ysgriiennydd yn ddivveddar, a bu mwy nag un yn ymosod ar ein Prifvsgol ar gyfrif y diifyg honedig hwn. Meddai r un ysgrifennydd ymhellacn;- A'r hyn fydd yn gwneyd y gwarth yn iwy yw'r ffaith mai Oymry yw y rhai hynny a ddirmygant y Gymraeg. Cymraeg a siaradant adref A chapeli Oymmeg a lynychant ar y Sul, ond unwaith y cyrhaeddant y Brifysgol troant ya Saeson mwy brwdfrydig na'r Saeson eu hunain. IMae hyn, mi gredaf, yn brawi fod yn6 rywfbeth yn awyrgvlch y Brifysgol sydd yn ffairiol i'r fath ymddygiad. Fe wel yr efrydwyr mai hollol ddi'fater yw'r athrawon, ac yn forw bron i ddyletewyddau Oymry. JSTi phetrusant beth fydd tynged y Gymiaeg. Hydera llawer ohonynt mai marw fydd diwedd y Gymraeg, oibIegid credant mai er 'budd y Cymro y bydd hynny." Ma'r cyhuddiad hwn yn UN TISlGUBiOL IAWX. ac os oes gwir ynddo y mae n ddyletswydd ar bawb ¡ev'n oaru ei wlad a'i iaith wneuthur a alio i garthu'r pydredd o graidd ein cenedlaetholdeb; ond os camgyhuddiad ydyw fe ddylid ei wrthlbrofi ger gwydd gwlad. Kid athrawon un o'r colegau ym Mhrifysgol Cymru a gyhuddir, ond y cvrbJ, a'r Oymry yn arbennig. Yn awr, nid oes ynoff ronyn a z! betrusteT i ddatgan yn bendant mai anwir yw'r cyhuddiad hwn. Diamau fod yn y tri choleg rai Oymry dii'raw a difater o'u hiaith, ond mi wn yn sicr fod ynddynt hefyd Gymry SELOG A BRWDFRY. dros eu mamiaith. Mwy na hynnJ"l';r wyf yn credu bod y dosbarth olaf yn y mwyafrif. Mae yn ngholeg Oaerdydd—hyd yn oed yn hwnnw—ddau neu dri o atlirawon sy Ilk Gymry or iawn ryw ac y mae mwy na. hynny yng ngholeg Aberystwyth. Am ein coleg ni yn y Gogledd, fe ddylem fod yn falch ohono. Y Gogledd, wrth gwrs, yw cadarnle'ri aith, ac ym Mangor y geliid dis- gwyl mwyaf o achles iddi. Enllib, a rTiywrbetk gwaeth no, hynny hefyd, yw dywedyd bod ftwyrgylch coleg y .Brifysgol ym Mangor yn ffafriol i fagu brad wyr i'n hiaith. Y mae yno athrawon a wnaeth fwy dros ein hiaith na neb arall erioed ac yn hytrach na bod YN FETITHRIXtFA BlRAD a mursendod gwrth-Gymreig, y mae'r "awyr- gylch" yno mor llawn o elfennau anhebgor ieithgarwch nes bod rhai o'r athnawon es- tronol eydd yno wedi dysgn ein heniaith ni Mae yno fwy nag un Sais sy'n medru Cym. Taeg yn rhugl, a'r Gymraeg yw iaith plant 8 laiaf un o honynt ar yr aelwyd ao ar yr heol. Omid athrod, felly, yw dwyn cyhuddiad cy- ffredinol yn erbyn ein Prif ysgol, fel J gwnaeth yr ysgrifennydd y cyfeiriwyd ato7 Buasai cytfiwr y Gymraeg heddyw yn an. obeithiol i'r eithaf onibai am ddylanwad ben- dithiol y Brifysgol ami. Ni wn i a ddeill- ifKld iddi ryw les o gyfelria.d Caerdydd ai peidio, ond y mae gennyf Ie i gredu y digia rhai .Deheuwyr wrthyf am amau hynny. Prin bod SEL DROS Y GYMRAEQ yn nodwedd amlwg yng nghymeriad yr efrydwyr a fu yno ao ni chafwyd cyfroddiad o werth i lenyddiaeth yr iaith o Goleg Caer- dydd, hyd y gwn i. Gellir disgwyl gweli pethau oddiyno bellach, dan ddylanwad Cymry fel y Athro W. J. Gruffydd a Gwili. Meithrinwyd yn Aberystwyth, o'r ochr amll, lu o efrydwyr tra selog dros iaitk a lien Oymru; a gwnaeth rhai o athrawon y coletg hwnnw gryn gymwynas i'n hiaith. Nid anghofir yn fuan y gwaaanaeth a wnaeth y diweddar Syr Edward Anwyl iddi; ac onid gwych y gwaith a wna'r Athro T. GA-ynn Jones, 'M.A., drosti heddyw? Yr ydym fel cenedl yn falch ohono ef fel ysgolor, fel llenor, ac fel bardd, a gwyddom am ed fawrsel ef dros ei heniaith ardderchog. Gellir dy- wedyd yr un peth am y Dr. T. H. Parry Williams yntau. HYiFIFDRiDDfWYD YM (MANGOR do ar ol to o efrydwyr ym mhen ffordd G wlad garw eh, ac y mae pawb a fu yno yn ymfalchio mai Cymry ydvnt. Mae purdeb a cheinder eu Qymraeg, ar lafar ac ar lyfr, ya adhois o lawenydd inni. A pha l'yfedd r Onid yno y mae'r dyagawdr Cymraeg pennaf ar a fu erioed? ¡)!(le'r gwesanaeth a wnaeth yr Athro Syr John Morris Jones i'r iaith Gym- raeg yn anfesurol. E, yn anad neb arall, a ddug drefn i orgraff ein hiaith o'r tryblith cynhwynol, ac yr oedd hynny'n unig yn was. anaeth dirfawr, canys nid yw iaith" na fedd ryw fath ar gysondeb orgraff yn well na thaf- odiaith, ac y mae'r gyfundrefn a ddug ef ar arfer Y ORiCHESTWtAITH. Ac nid orgraff ein hiaith yn unig a berffeith- iwyd ganddo ef, ond yr iaith ei hun; ao ni fedrwn i mewn hyn o Ie grybwyll y ganfed ran o'r bendithion a ddeilliodd i'n hiaith mewn canlyniad i'w lafur ef. Mae clod ei ddysg ledled y gwledydd, ac y mae ei holl ddysg a'i allu wedi eu cysegru'n llwyr i was- anaeth vr hen Gymraeg. Yn nesaf ato ef daw ei gynorthwydd, yr IAthro If or Williams, M-A.,—ysgolor a lienor Cymreig o'r radd iiaenai, ae ni bu eiioecl Gymro mwy selog na,g ef dros ei iaith. Mae ef eisoes wedi j GWASAXAETHU EI FA'MIAITH yn rhagorol, mewn llawer dull a modd, ae fe'i gwa^onaetha n fwy eto. Xi all awyr- gylch" a anedlir gan y Cymry ardderchog a nodwyd fod yn ffafriol" i wadu ein hiaith. IDruan ohonom ni a'n hiaith ar wahan i was- ) anaeth cewrd ein colegau cenedlaethol erddi! I Os oes rhai o n hathra-won w*edi gvyadu eu hiaith ar ol eu dyrch afu, ac nid wyf yn dy- wedyd na wnaeth ambell un, nid cytlavvn yn neb oedd cyhuddo dosibarth oherwydd pechod umgolyn. Athrod, meddaf Qto, oedd cy- huddo seiydliad a fu, ac y 6ydd, o gymaint o werth i n hiaith o fod yn feitha'inia brad tuagat yr iaith honno. TRWY'R TELIF-F0(X. Clywed bod yr Athro Ernest Hughe#, M.A., yn ofni nad yw clvlni-ii yn ddigon parod i dderbyn Ymreolaeth" ? ;Pam, Mr. Hughes? (Clywed bevd amryw o'n beirdd yn metlhu'n glir a deall ystyr yr englyn hwn, a wobrwy- wyd yn RJios Llanerchrugog Awr o'm hoes dry'n dymor mr.ith,— gwae a phoen Llewyg ffydd a gcpcoith Gwel offtd, brathog leifwaith Ilig a'i loes ni ddeongl iaith. 'Mae yatyr yr ymadroddion o ddechreu'r irair cyrch i ddiwedd y drydedd lin.ell vn ddir- gelwch dwin i minnau.

Yr Helynt ym Myd Llafur .

INODIADAU SENEDDOL

PWYLLGOR HEDDLU ARFON -

AMAETHYDDIAETH

"'" DATHLIAD HEDDWCH o

PARLWR Y BEIRDD .

CHWARELYDDIAETH ! ..-

[No title]

_.-----.-GORSFiPD RMYIMMiAX.

------IAITH Y WLAD1 ! A'I…

[No title]

Family Notices