Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

8 erthygl ar y dudalen hon

AWDL Y GADAIR .

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

AWDL Y GADAIR Pedrog ar yr Un Fuddugol Yr awdl fuddu-gol yng Mghorwen ar Y Proffwyd" oedd' eiddo Y Maxohog Ci'WTd- nad," sef Mr. D. R- Daviee (CQedlyn), prif- athro Ysgol y Cviigor, Owrt JSewydd, ger XJanbedr, lie y ganwyd ef yn 1875. Pedrog a'r Athro T. H. Parry Williams, IM.A., oedd- ynt y beirniaid. Wele sylwadau Pedrog ar yr awdl fuddugol:— Y ^kirchog Crwydrad.—Ilheid imi addei rnai lied dywyll y teimlwn fod rhannau o'r awdl hon ar y cyntaf. Defnyddir ynddi Lawer o eiriau sy erbyn hyn yn anarferedig hyd yn oed gan ein llenorion dysgedicaf. Aloe ei harddull a'i ffurf yn ol yr hen romantau. Eto, hyd y igwelaf i, gwyr yr awdur hwn ei iaith, u ir.edr ei igrefft. Meddai berffaith liawl i ddewis ei einau cyhyd ag y ceid hwynt yn gyfaddae i'w bwrpas, ac yn gyeon it æfon gydnaibyddedig. IRhaid meddwl yn gsled i'w ddilyn weithiau, ond tal yn dda am y dmfferth. Ar y darlleniad oyntaf, ym- ddangosai'r awdl hon i mi fel hen eglwys gadeiriol go dywyll. Modd bynnag, wrth sfeyll ynddi mewn myfyr, gwelid hi'n gxadd- er oleno-y ffenestri amryliw, a'r arwydd luniau mynegiadol yn dyfod i'r golwg; yr adeilad yn gyfanwaith cadarn, cymesur, hardd ac, yn anad dim, y JProffwyd yn ei bulpud, llewyrch cyfrin yn ei wynebpryd, a chenadwri Duw o'i enau fel pain clariwn. Carwn fod yn sicrach fy neall o amJbell beth yn yr awdl, ond mae un peth, a'r peth pwy- sioaf yw hwnnw, yn eglur-mae wyneb y iPraffwyd yn diagleirio yma. Gwelir ar 8Í gyefhwyniad alkn y gwyddai'r bardd hwn i .11e'r oedd ar fynd: "<0 gn-al tria, ac o niwl trais Diddig wyf, adwedd gefais A cherdd ddiolch rydd awen Am bur wawl Mab y Wawr Wen, A fu'il dors fy enaid i Yn nhywyllnog fy nellni. Ym mhwll uthr angof mallu a. threngi Y w gobrwy a ffawd y gau broffwydi; Gyda hud eu ifydd gwedi diiffoddi, LIllg y rhyswyr ni all eu goroesi: Oncf er orad dwyroa bri Proffwyd Hedd. A dydd ei anrhydedd ni wyr edwi." Mab y IWawr yw ei Broffwyd, a naturiol y cyterbyniad rhwng gwawl a gwyll trwy'r ewdl. Heddwch a Rhyfellhefyd sy 'gyferbyn- iad aribenniig ar hyd y ffordd. Oollodd y bardd oleuni'r Proffwyd ex y cyntaf o'i lithio i geisio bri milwr. Y n hyn fe'i siomwyd yn chwerw. Plan yng ngwern cyfeiliorn," mewn dyryswch ac ing, igoleuwyd arno gan hatJgof," a chlybu lftis yn ei anneroh: M Clywn igennad a mi 'mhader, Ielais byw o solas per; O'th ing erch, ath wayw vngwain, Dyrd i dir y dadwyrain; !Bydd farw i'r byd, baidd 'fro'r bedd, Dyrd i oed euraid adwedd." Yn rhin y lleferydd hwn ymadnewydda i dbaith At Fab y Wawr yr awron gwybum wye I'm hynaws dywys o'm nosan duon. Yegrin wen fy nadeni A'm glanhad mwy goeliwn i Oedd mairgre bedd mewn garw laith,— I Ac yn hon o oawn. unwaith Fy ngweled, ca-i fy n'ghalon Mwy berl hedd Mab y Wawr Lon." Yn yr ail ran o'i awdl aiff ax bererindod i geisio'r Bedd-"ibeddProffwyd Tangneddyf." I "!Bu hir'y nhaith, nes brwrw nos Mewn erw ddu, man 'r oedd eos. I bererin dan flinder Aeth nos y paith yn saib ber: Ac ym meinaeth, cymunwr Yrna fum a mwynaf wr Yn null ajier hen, a llun crog Ar ei iron wyrf arienog." Br yn gosod mwy o ai^beniigrwydd ar fedd y {Proffwyd" nag & wnai '"Llin yn Mygu," gu y {Proffwyd" nag & wnai '"Llin yn Mygu," •gwna'r awdur hwn hynny mewn ffurf fwy celfydd a barddonol o lawer. Godidog yw'r' weledigaeth o'r mwynaf wr," y fagwyr- en," y "llyn hir," a "lleuer oer y lloer wen," yn pef-rio'n gyfareddol ar yr oil. Teimlir fod yr hwn a lefarai a'r Ibardd yn dygyfor o ofid, o resyn, o wawd, ac o bob cymivsg dedm- ladau addas i Sant yn rwyneb y rhagrith a'r anwytbodaeth o'r Proffwyd oedd ym mro ei dadau." Yogyrion yw ei sgnn wen, Dim mwy geir ond magwyren." Cteir yma annerchiod maith igan y "mwynaf wr," yn cynnwys ergydion nerthol a bair i un feddwl am Oronwy Owain yn ei oreu. Ond fe deimlir fod yn y darlun a geir yma o'r Protffwyd rywbeth tebyig i gymysgedd. Mae yma, hefyd, ddefnydd amlwg o'r weledigaeth a gtifodd Esaia yn y deml, ac mewn trefn nad ymddengys yn flodus. Yn gyntaf, daw darlun mawreddog o fabandod ac ieuenctid ztb y Wawr: IFireinied, fore'i eni- Glaer dymp-r-y pefriai'i wymp fri 1 VA choelfain o'r Ne'n seinio, Gwawr der oedd ar ei grud oj A thirf olbaith roi'i fa'boed ,Y gwelai chwyl gloywwych oed. Cannaid ei ieuanc wyneb, Dien oedd yn ana.d nelb; Oans drwy'i drem graff, o draphell, Y torrai BU-d rhyw oes well." Wrth weld fod y darlun trwyddo me>wn ffurf a lliw Yagrytliyrol, prin y disgwylid y cyff- yrddiadau hyn i ddilyn yr uchod: "iAe i alwad Duw Celi Ei ddalef oedd, 'Wele 6' A phan roes lor farworyn O'i dan ar font y Sant syn, Yna, ar uohelfa cwyrn Y Gwr gaed, ac ar edyrn,_ Oyd baent o lin brenhinedd Yn dadlu clod hadl y cledd.— G!wae iddun a gyhoeddes Poercd wae i'w hwyneb pres." Wedi hyn diagrifir marwolaeth y Proffwyd A chan clawoh-d-an 'gelanas- Garw y dlif—Gwr Duw a las. Eithr wedi lladd vr Addwyn, Ilysas fyd a gweus fwyn A'i moles, yma i iWylo Y doi hiil ei leiddiaid o. Ond buastud abostol A'i carai ef: ac ar ol Ei ddydd, ag ysgrin rhinwedd Y noddes fan ddwys ei fedd. Proffwydawd Iwyd ac awdlef,— Ail cerdd lieister nifer X ef,- a'r ilen 'gafas o enau Y Gwr orchfvgodd bob gau." I Gall mai fy ffansi i yw hynny, ond teimlaf rhy-w chwithigrwydd yn y settin sydd i ran- nau o Esaia yn y darlun o "Fab y Wawr." Prun bymiag, bvchan yw hynny o ran ceinder v gwaith yn gyffredinol. Mynegir i'r bardd fod yr "awdlet nefol ar goll erbyn hynny: Ni wyr am grair ei myg rol Nebun byw." Oynghorir ef i ado bro y meirw—tywyllwch sydd yno,— Atlirwm niwl; eiblir mae'n heulwen Ym mhau bri Mab y W;,wr Wen." Rhamantus a barddonol iawn yw'r rhan nesaf. Mvfyriai'r pererin, a chafodd weled- igaeth o "hiriell teryll, gloyw'i osgo," yn cyrohu i "ryw igyfyivg oer gafell." Anturia mewn ofn at ddor y gell, a gwahoddir ef i fewn gan yr "hiriell." Yma y daw o hyd i nod ei ymchwil-y l'en goll, GreaJ "abostol v dianhoff Brcffwyd." Arweinir ef "at eurem lowg st" Yna plyglyfr, sywlyfr sant Doet; ineb, nid iaith anant, Gefais." Er fod y memrwn wedi braenu, llwydda i ddarlien ol)-.n-o v d's.thlaeth a. ddug yr abostol" i "Brcffwvd y Wawr." Teimlwn fod yr awvrgy.'ch a'r ,gweledia:aethau a adroddir vn ein hat.gofo o Lyfr y Datguddiad. Ond mae dynoliaeth yn ymsymud yn amlwg trwy'r goly.gfeydd, e: gehnion yn galed wrthi; bu'n ihy euog o gymrvd ei hudo, ond aiff at thron yr Ion," ac oddi vno ,a.:ff alilii tan arfogaetn j Duw, a go-gondedus yw'r olw arni! Caiff y pererin ei ysbrydoli gan y "lIen ddiben- ydd." Gwel ffordd i "hedd Duw," a myn ei dilyn- I I'r gain dr g ar 7 o-vyn dratth heb na lien Nil dd nrwlon gnntjh r ddynol;?.et-h." (Rv^i?.d yx y gpkia iwsaf).

HYN A'R LLALL O'R DE .

Advertising

[No title]

BWYD A DILLAD Y BOBL .

ARDDANGOSFA CRICCIETH .

Advertising

AWDL Y GADAIR .