Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

3 erthygl ar y dudalen hon

I .Heddwch y Byd. I .!

Rhestrau Manwl, Canlyniadau a Chanllawiau
Dyfynnu
Rhannu

I Heddwch y Byd. I DYDDIAU PWYSIG Y RHYFEL. AR GOF A CHADW I'R OES A DDEL Celslwyd genyf drolon ro'i i ddarllenwyr y LLAN restr o brif ddyddiadau pwysig y Rhyfel, modd y gallent fod ar gof a chadw I deuluoedd y bechgyn dewr a aberthasant bopeth er mwyn dlogeiu'r byd i'w plant rhag eyffelyb was a galanastra eto. A lwyddasant I wneuthur hyny sydd gwestiwn nad oes ond amser a fedr ateb. Amheulr heddyw. Ofnir fod uchelgais Llywodraeth- wyr y Cenhedloedd yn perygJu eto heddwch y byd a diogelwch ei werin. Yn arbenig ofnlr mai ffrwyth uaturiol a digamsyniol y Cytundebau Dirgel a wnaed gan Lywodr- aethwyr y gwledydd buddugoliaethus, heb na chydsyniad na gwybodaeth deiliaid y gwledydd hyny, fydd onwd o anghydfodau gwenwynig a wnant barhad Heddwch y Byd yn aasicr 08 nad yn amhosibl. Tywyllu mae'r ffurfafen yn yr America oherwydd y Cytundebau Dirgel hyn. Gwnaed hwynt heb yn wybod i'r Arlywydd Wilson, ao ni hyspyswyd ef ohonyufc nes yr oedd yn rhy ddlweddar iddo alw yn o! y byddinoedd a'r oymorth a ddanfonwyd ganddo i'n galluogi i enill y Rhyfel. Pe y gwybuasai am danynt mewn pryd, mae'n amheua a fuasai efe wedi dadweinio'r cledd o'n plaid er holl greulon- derau Germani, canys mae y Cytundebau Dirgel hyny, am yrhai y mae Prydain Fawr mewn rhan yo gyfrifoi, yn tori o dan seiliau egwyddorion hanfodol Cyngrair y Cenhedl-j oedd, gobaith mawr Gwerin y- Byd heddyw. Bygythia Senedd America wrtbod cydsynlo &'r Cytundebau Heddwch sy'n cadarnhau y Cytundebau Dirgel hyn. Os gwna hyny, erys gwae a pherygl Ewrop—a Pbrydain-a gall diwedd y Rhyfel brofi yn waeth na'l ddechreuad. Yn y cyfamser wele restr o brif ddigwyddiadau y Rhyfel, a'u dyddiadau o'r dsohreu. 1914. Mehefin 28.-LI.-ifruddio Etifedd Goraedd Awatria yn Sara Yevo, yn Serbia, Hyn a wcaed yn esgus cyhoeddi rhyfel yn erbyn Serbia. Gorphenaf 23.-Cenadwri Awsfcri i Serbia. 25.—Serbia yn ateb. Galw Llysgennad Awstria yn ol o Serbia. Syr Edward Grey yn awgrymmu cynnal Cynhadledd i drafod y mater. 27.- -German! yn gwrthod Cynhadledd 28.-Awstria yn cyhoeddi rhyfel yn erbyn Serbia. Awst I.-Gerrnaul yn cyhoeddi rhyfel yn erbyn Rwsia a Ffraiac, ac yn trawsfeddiannu Luxemburg. 4.-Prydain yn danfon ultimatum i Ger- manl ynglyn a Belgium. Gan wrthod o Germani barehu amhleidgarwch Belgium, cyhoeddwyd rhyfel cyn canol nos. 13—Cwymp Liege. 16.—Byddin Prydain yn glanio yn Ffraino. 20.—Y Germaniaid yn meddiannu Brussels. 23.—Cwymp Namur. Brwydr Mons. Byddin Prydain yn encillo. Ymddanghosiad honedig Angylion yn y ffurfafen. 23.—Brwydr ar y mor ger Heligoland. Medi 2.—Rwsia yn ennill Lemberg. 3.-Llywodraeth Ffrainc yn ffoi o Paris i Bordeaux rhag ofn i'r gelyn feddiannu'r ddlnas. 6—10.—Brwydr fawr y Marne, a throi'r gelyn yn ol. 13.—Y gelyn yn gefyli ar lannau'r Afon Aisne, a'r frwydr fawr yno. 22.-Suddo tair llong rhyfel Prydeinig gan y gelyn. Hydref 7.-Gadael Antwerp 9.—Y Gelyn yn meddianu Antwerp. 13.-Gwrtbryfel yn erbya Prydain yn Ne Aftrica. 14.-Byddin Prydain yn ennill Ypres. Tachwedd l.-Suddo'r 'Monmouth I a'r Good Hope' gan y gelyn ar lannau Chili. 3.-Tanbelennu'r Dardanelles. 10.-Suddo'r Emden enwog. Rhagfyr 1.—De Wet, y gwrthryfelwr yn Ne Affrica, yn ildio. S.-Dinygtrio Llynges Germani ar lannau'r Falkland Islands. 16.-Llongau rhyfel Germani yn tanio o'r m6r ar drefi diamddiffyn glaanau Lloegr. 26.By ddin Awstria yn encllio yn Galicia. 1915. Ionawr 19.—Zeppelins yn bwrw tin ar drefi Lloegr. 29.—Rwsia yn goresgya Dwyrain Prwsia. 30.-Brwydr La Bassee troi'r gelyn yn ol. Chwefror 3.—Y Tyrciaid yn ymosod ar Suez, ond yn methu, 15.-Byddin Germani yn gyrru'r Rwslaid yn ol yn Nwyrain Prwsia a Poland. 18.-Germani yn cyhoeddi l-blockø.de' gan submarines yn erbyn Prydain. 19.—Tanio ar amddiffynfeydd y Dardan- elles. Mawrth I.-LIongau Rhyfel Prydain yn y Dardanelles. 10.—Brwydr Capel Newydd (Neuve Chap- elle). 18.-Colli dwy o longau rhyfel Prydain yn y Dardanelles. 24.Buddugoliaeth Rwsia yn Przeruysl, Cymeryd 126,000 o Germaniaid yn garchar- orion. Ebrlll 9.-Brwydr fawr Mynydd Carpathia. 13, -Mackensen yn ymosod ar Rweia. 17.—Prydain yn ennill Bryn 60. 22.-Gormani yn defriyddio I gas' gyntaf yn Ypres. 25—Mllwyr Prydain yn glanio yn Galipoli. Mai 2. Gorcbfygn Byddin Rwaia yn Galicia. 7.—Suddo'r Lusitanla. 23,- Yr Eidal yn cyhoeddi rhyfel yn erbyn Awstria. 31.-Zepelins uwchbeu Liundain. Mehefiu 2-Byddln yr Eidal yn croesi'r Afon IZOGZO. 3—Y gelyn yn adgynaaryd Przemysi. 16.—Gwneud Lloyd George yn Weinidog Cyfarpar. 22=—f gelyn'yn adennill Lemberg. Gorffennaf 9.—Goresgyn fchlogaeth Ger- mani yng Ngorllewin Affrica. 17.—Hindenburg a Mackeneen yn ymosod ar RwaIa. 2 1. -Budd ugollaeth Prydain yn Hooge. Awer, 4.—Cwymp Warsaw. 6.-Glaiiio yn Suvla Bay, Galipoli. 19.-Suddo'r Arabic.' 25.-Cwymp Brest Litovsk. Medl 18,—Cwymp Vilna. 25.-Brwydr Loos. 2fi.-Gofchfygu'r Twrc yn Kut, Mesopo- tamia. (I'w berhan.).

Marwolaeth Mrs. Jones-Roberts,…

[No title]