Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

6 erthygl ar y dudalen hon

[No title]

"A LADDO A LEDDIR"

!Eisteddfod Gadeiriol Eglwyswyr…

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

Eisteddfod Gadeiriol Eglwyswyr Trawsfynydd. BA.P.DDOXL\ETH. I. I'í1YDDF:ST. "Y FICEH PRITCH^D AW D V\ It "CANAVYLL Y CYMRY. Afae y dy.I.b,rdeb dwfn mewn eysylltiad a* enw v iricer Pntuaard. awdwr "CanwylJ v'Cymrr," v fath y disgwyl cyfansoddiada-u t-eilwng o'i c^ffad- ;rn:leth- ar wahan oddiwrth vr anrhvdcdd o e-dll v •Jin gamp yn y gystadleuaeth hon. Da geimn alln daiga-n na sioaiwyd ein disgwyliadau. ac er nad oes ond pedwar wedi antnrio > faes vr rmdrecIJa. pedwar o sewn proteaig ydynt. ac y mae en cyfa-nsoddiadau wuwng or ymdrech. Qvnrj-chiolant cydrhvivr. advnt ryw 1130 o linellau, a bu y gwait-h o'u darllen yn ddyddorol a phleserus, a dot fvddai v bai genvcj bedair o gaaeirini. gan y gallesid Eenwi pube u o lioriTOt heb I^etrusder. Ond yn gvmaint a'r na pharotoir m. nag un gadair. a eh an tod y gystadleu- aeth "ya boet-h ragorol." rhaid i'r safon" foci yn gyfatebol uchel. a bydd gan bethau elfenol. jnegis sillebiaeth, giamadeg. etc., y rhai. mewn cysf-adleu- aeth gyttredin. a. ystyrir yn ail-raddol, eu dyla,nwa.d yn ein hymchwi! am y budduwgwr, a chaiff eu llais ya ogystid a, lleferydd priodoleddau pwysicllch ei wr-mdo ar y pwrx Pv,-a- o'r pedwiriuid "hyn a dtiylid ei osod yn y gadair? Y n ol rhif llinellau y gwahairoi awdwyr livri safant 111 y drefn ganlynol:—-Groleuni yn yr Hwi-r (19;¿:. Gwladgarwr (252). Awenydd (320). a Alnrmur y Can- rifoedd (366). Xid meithder na byrdra svdd n argenrheidrw^'dd i benderfynu yn yi crnest- hon. ac nid y swm, ond v sylwedd, ydyw y safon wrth ba un y mae'n rhaid profi teilyngdod cydmariaethol v cys- tadleuwyr. Ar yr un pryd, os ceir cyfartalwch --I e, i ragoriaeth yn v cyfansoddiadaa liwyaf, bydd i'w hyd. fel cynifer o hTsau yehwtregol yn y dorian," o angenrheidrwydd gyr.orthwyo i droi y ftntol. Yn nowyneb rymter o ragorolion, hwyra^'h. y caniatsir i ni. fel mater o -fleusdrt, svlwi ychydig ar y naill a r llall yn ol y drefn a nodwyd—• Goleuni jm yr Hwyr.—Mae v bryddest hon, er mai y feraf vdvw yn y gystadleua.eth, yn ardda-n^os crj'n alia, ac ni phrawf ei byrdra- ei bod yn Ila.i ei theilyn<r- dod nag eiddo rhyw un arall o'i gydymgeiswyr 11 fedrodd gadw ei anadl yn hwy. Mae yn hynod Ian oddiwrth frychau elferil-mie yr awdwr yn ysgrif- enydd destlus. cywir, a gramadegol, ac oddigerth ambell lineli afrwy-dd yma a thraw, a'r nad yw vn werth sylwi arnynt, mae yn cadw at ddeddf y mesur a'r gorfaj) yn dra chamioladwy. Dx'hreua yn ra phriodol trwy gyfeirio at sefvllfa isel cenedl y Cymry. o ran gwyboda-eth a, mw. cvn dyfodiad v ficer, ac vn zant-N-not desgrifir effeithiau bendigaid goleuad ei "(raRwyll"— "Mae Cymru heddvw ar v bIJrn vn canu 0 ganii per—3i fiwsij; sydd yn denu Cenedloedd lu i wrando, ac edmygu Y gan fu'n hir yn fud vn nghalon Cymru. Yn nesaf ceir parotcad y ficcr ar "yfer y gwaith mawr osododd o'i flaen. Teimlwn fod v darn hwn, o'r braidd, yn rhy liir a. thrymaidd, a Gormod o olion llafur arno, gan ei wneud ryw gvmaint yn farwaidd a sycldyd. Er h>-ny ceir ambell darawiad pur am- canus, megis, "Mewn bywyd gwledig bu yn dvsrru symledd, Y symledd awr rky'n arucheledd I amcan mawr ei fy-nl, etc. Gyfoethog feddw!! 'stor i wasana^thu. A cl:yfo:;thogi tlodi meddwi Cymru." Ceir yr. nesaf bortread o'r ficer vn benaf fel pregethwr, 0 effeithiau nerthol ei ger.adwri. ac yn yr a.'Iran vim ceir llinellau lawer sydd vn fywioiT a nert-liol- "Llwybrin geirwon 'Ceidwad Israel' ydyw llwybra-u pob sfwaredwr, ici neb y llwvbrau hyny lieb gael prawf ar waitli al>erthwr. Mae bendithion Nef yn dilyn hyd y llwybrau fel angjdion, j Ac mae'r elusenau ranant yn dangnefedd i bob: calon, etc. Ac etc— "Profodd ingoedd chwertvon siomiant.gwasgodd siomiant gan o'i zalon- Daeth v gan yn forwj*n iddo, ac i wasanaethu eion." etc. -=- Ar y cyfan, trymhau y mae y darn yma. ac ym- ddengys yr awdwr fel yn tolE golwg ar nodweddion ei wrthddiych. ac ohenvydd hyny disgyua. i ymyl cyffradinedd. Nid oes cynaiiit o rym ag a allesid fldisgwyl yn yr 20 llinell a genir i "Ganwyll y Qirniry" (Llyfr v Ficer). Ma.e'r diweddglo lawn cystal a'r rhelyw o'r cyfansoddiad, ond onid oes anghysondeb meddwi yn y ddwy linell b.011 — > "Mae y Walia ddiffrwyth fuost ti'n fraenaru ac yn ban, He(klyY'n gyfoeth o drysoran.' Nid "'braenaru" a "hau" a wneir er mwvn "cyfoeth 0 drysorau." er y ma'n wir v ^-eilid ystyried cnydau addfed fel tiysorau. Er mwyn gwell cyfatebiaeth. byddai "HoddN-w In gnwd o addfed Ifrwythau" yn well. Mac'r bryddest yn lied wa-stad ar ei hyd. heb ymddyrchafu yn uchel iawn, ac heb ddisgjrn ychwaith i gyffredinedd isel. Arddengvs grj'n iawer o alhi celfvddydol, a tlirinia y testyn yn bur ddeheuig, ond ei phrif wendid yvr ei thrymder. heb feddu enaint drad a pherarogl hyfryd y-brvdoledig a'n had- gofiiint am J>eit;roglaii ar.uitian y wlad sydd well. Gellir dywcdyd nad yw y bryddast yn 01 mewn ne- inawr ddim ond awenol "wyn (1c theimlad. Gwl,td,iirNv-r. -Mae gan yr awdwr hwn bryddcit afaelgar, awenol, a swynoi. A'mddengys fel un yn canu "nid ar amcan." ond oddiar gvnllun gosodedig, ac megis un yn hotii ac yn earn ei destyn. Nid yw y prydydd hwn yn awenydd difater o elfenau sylfaen- ol cerdd--oddiaerth gwab byciuin nu ddau, a ellir yn hawdd eu priodoli i ddiufalwch, ceir sillebiaeth gywir. tra y mae gramadeg yn foddhao-1, a'r mydr a,'r gorfan y fath fel nad oes rwystr ar ffordd perseinedd. Dechrena yr awdwr trwy g^meryd ci't;drem gyffredinol ar etfailth goleuad "Canwy! Cymry" ar r.os llygredd Cynml. ac yn ddilynol ar faboed a chyfnod addysg y ficer. OanlyrW yn naturiol ei waitli fel Efengylydd nerthol a llwyddianus, yn nglivdag effeithiau nodedig ei weinidogaeth. Ac ar y terfyn ceir golwg megis ar oleuni tanbaid ei "Ganwyll" yn goleuo ei genedl, cyn iddo ef ei hun megis- haul fachlud yn ngorllewin ei oes. Gresyn oedd i'r awdwr nod chwedl ddisail y "Bwch Gafr" mewn cys-ylltiad a'r hen licer, oher- wj'dd fel yr vmddengys cyli.oeddv^-yd y chwedl hono mewn cysylltiad ag un arall yn y "Royal Magazine." naw mlynedd cyn i Rys Thomas (bvwgrapliydd aw- dwr "Canwyll v Cymry") yn 1770. ei^diriodoli i'r hen dwr "CanwylI v Cymry") yn 1770. ei^diriodoli i'r hen ficer. id oes sicrwydd vchwaith, fel yr awgrvma yr awdwr. mai yn Llandintrad y claddwyd Ficer Pritchard. er fod hyny yn dyhiaeth bur naturiol, An- hawdd ydyw dytVau o blith cvTiifer o adranau rhagor- oI. Fel hyn y can a. am fro ei eiedigaetli-- "Llanymddyfri! a.rdal dawel.eueiniedig yw dy ie. Dan v fendith o gael magu un o blant duwiola'r Ne. (iwelaist wen y Ficer Pritchard, dan fabandsd yn ei gryd. TIeddyw gweli uwc}> ei Gymru fach yn wen i gyd, P etc. Desgrifir ei bregethiad- "Ei la is yn dreiddgar fel rhyw nefol symbal A phan y pallai eglwysi gynal Y lluoedd a'i dilynent. nTvnacthai ef Bwlpud o'r creigle 1103th yn ngwvdd v nef. A themlau o'r níynv.ent,:nÍd.'M¡b y Oedd ef-ei la.is yn codi ofn ar Satan. Yn ddychryn i galonau "vr\-v y byd." A rhyw feiddgarweh Dwwful yn ei brvcb" Ac eto— "Nid rhyw don o arwvnebedd Brwd. cyniiyrfus oedd ei waitli, Ond gorweddai ysbrj-d da no Megis dwfn y glasfor maith." Ac mewn cyfeiriad at ei "Ganwyll" dywed. "Gwnaeth ddefnydd o'r wvbodaeth ryfedd hono. Mai cerdd a cha.11 yw allwedd calon Cymro Dei'hreucdd ganu uniawn addysgiadau, A chlust y wlad yn gwrando ar ei gathlau. Ac yn nes yn mlaen- "Esaiah oedd a chynwrf vn ei lef, Alewn arucheledd yr ehedai ef: Ond canu'n agos at y wlad wna'ïr ficer, Canai gynghonon ilawn o'i galon dyner Fe "ZlillLl ef yn dlws mewn arddull semi, Fel eos fwynber yn ei deiliog deml." Terfyna vn bwrpasol ac effsithiol- "Bu farw, do, LIandingad. anwvl wyt 1 d-crwydd lnvil orwedda o dy fewn. Bit farw, do, mae'r tyweirch'ar ei fedd. Bu farw, naddc-y mae eto'n bod Yn vsbryd tanbaid yn ci felus can. Mae r bywyd droediodd iddo heddyw'n gerdd. Ac y mal' l' gerdd a weodd iddo 'nawr Yn fywyd puraidd. glan, a gerir byth. Tra csrir Cymru gan ei hanwyl blant." Et" goaicleced ydy.r y cyfarsoddiad nid yw heb rai grwendidau. Er engraifft. ya mhlith angliysonderau ffigyrol gellir nod; — "Pan (.odd pechod ar ei gviivdd. yn blodeuo'11 f t-- ryw o Iiyn. Xid i'w "peched" a "bixi-uu" yn gweddu o gw!> Buasai yn well— "in ymledu'n fwy o hyd." Yn nes yn TIlheç- "Gweled Itlam y 'g-inwylT hono'n goleu'n ang-1 hydmarol dins. doii.i.i t, vn n(,ro'duriald brwnt r:n:=- Mae y r.it'ddylddrycii o "diam" yn "codi tonau"' yn dra chwithig. Gwel!— "A gyneuai nwyd eiddijredd A'n mynwesau plant v nos." Drachefn— "Bu yiuau'n crwydro'r gefn2ordd. lllyrdd. Rodient yn gadarn fel y Ihwryf gwyrdd. Paliam aa welsai yr awdwr rod "rh(<dio" fel y llawryf" yn (frit zi Par. yn cvfeirio at derfyn oes t ficer dywed — "A phan yn gorphen penod obï waith Ar Iwyfan ola i ddihefelvdd daith." Onid tra aumhriodol ydyw llwyfan taith? Onid gwell fyddai, "Yn banes ola'i ddihefelydd dait-li?" C'yfelrir at deiyn Da-fydd fel un "frwd ei Lief dan law y nnil i his 'lC nid :,aw ;¡ a,e "'f' -r: pert hyn' Ac onid gwell ivddai nnvvn na brwll Y1 Unwiith eto cyn y terfyn | dywedir— _ll L "Orphenodd yrfa lan rnewn mor o waith." Pa fodd v gorphenir "gvrfa" mewn mor? Omd vn y "portiadd" y mae Hong vn gorphen ei gyrfa? Medda y bryddest hon lawer o SWYIl awenol, teim- lad dwfn, a chwaeth bur, ond mae yr am ryw fan ddiffygion a nodwyd, yn milwrio cryn lawer yn ei herbyn mewn cystadleuaeth mor egniol a hon. Awenydd.—Drma awdwr eto vn canu yn bur rymus a phwrpasol. ac megi- gwr sydd yn de. ill ei w iiitli. Y mae yn bur lnew fel cyfanwaitli. er i air neu ddilu lithro o'i ddwylaw wedi eu sillebu yn angiivwir, megis ufydd, duliau (yn He diliau). ei (yn lie eu) etc., fa. plia ffurf sydd iawn, anhaw^derau neu anhawsterau? Mae yn odli yn, bur gywir a,r y cyfan, ond cofied nad yw dvsgwvl yn odli ag engyl—jelwir v "wall hwn vn gyffredin yn "LleCldf a, Thal'gron." Gyda rhai eithr- iadau y mae corfaniad y llinellau yn llitnrig ac es- mwyth. ac mewn gair wrth safon cywirdeb yr elfenau hyn nid oes nemawr o bwys vn ei erbyn. Decbreua vntau gyda nhlentyndod a maboed y ficer, ond onid camsymeriad ydyw dywcdyd mai yn y "Neuadd Newydd" y ganwyd ef ? Ac onid yw vn debygol mai gan y ficer ei hun neu o Ieiaf yn vstod ei oes "T adeiladwyd y ty enwog i fod yn drigfa, iddo? Yn ganlynol ceir ei ymadawiad am Brifysgot ithyd- ychain, a'i ordeiniad yn Vv'vtham. yn Swydd Essex. Ma o'r awdwr braidd yn gwneuthur gormod o'r am- gjdciiiad hwn, oherwydd ni fu ei arosiad yn Wytham on,i prin eln,c. mis. Tremia yr awdwr ar gyfnod Fdmr.nd Pr ys, Salisbury, a.'r Esgob Alorgan, a mvn fod v Ficer Pritchard vn "anrheg drymach, werth- fawrocach i hen Walia dlawd." Yn canlyn ceir naw o benilfion pur gryiion ax Mr y ficer, ac yn ddilynol saith o benillion cvffelyb ar ei weinidogaeth eghvysig. Terfynir gyda rhyw 50 o linellau yn cvn- vry ■ syniad.au ar ddiwedd ei oes, y rhai, er eu bod vn bur symwys, a ellid en priodoli gydacr ychydig iawn o gyfnewidiad i tmrliyw vveinidoc neu WT da arall ac mewn gair. braidd na thvbiem i ni weled rhai o bnnynt mewn cy.tadleuaeth o'r blaen. Ma.a yn y bryddest hon eto gryn lawer sydd vn werth ei ddyfynu. ond teimlwn fod ein svlwadau eisoes wedi rl.edeg vn faith, a rnai(1 ymfodrHoni ar ddau neu dri d.^yniad byr. Mae'r tri phenill agor- i;.dol vn dra amcanus a phwroaiol. ac vn mhlith y darr.au -zor-ii ceir llawer tarawiad rvrhaeddgar yn nesgrifiad "Canwyll" y ficer, a'i weinidogaeth— "Trengodd hen arferion oesau. Claddwyd gwae svniadau'r oes Canodd Cymru ar en heddau Fawl antbemau Groes. "Xi cb}"nyeiodd roi ei 'Ganwyl' Ini'n rheol glir i fyw- Dim ond srwawr i onaid tvwvll, I olcuni- Llyfr ei Ddnw." Ac ar ddiwedd yr adrap.— "Er i lawer canrif lithro Dros ei feddrod di-rrolfhad, "Canwyll Cymru" sydd yn fflamio'r Goffadwriaeth dros v wlad." Ystyriwn fod yr anran a ymdrinia a'i weinidogaeth a'i heffeithiau yn neillduo! o rymc.s, a llawn cystal ag eiddo u'lifhyw un o'i gyd-vmgeiswyr—rhy hir fydd dyfynu yr oil. Cymcrsr v liinelliu canlynol— "Pa fath olwg fyddai arno, pan uwchben v dyrfa, syn? A'i ddifrifwch yn cru c-'ffro, cyffro mwy na daeargryn? Pa fodd teimlai'r annuw cryfa', wnaethai ddeddfau Duw yn sarn, Pan y saethai o'r areitlifa ar y dyrfa fellt y i farn?" Ac etc- ".Cacl,w dyn oedd neges bwysig ci fodolaeth wrtlio'i hiin Ai ar ol yr un colledig 'dros derfynau deddf- au djm." A thrachefn— "Ficer Pritchard! un o'r arwyr cyntaf i ddad- weinio'r cledd— Rhagredcgydd ein cliwygiwr, heb lythvren ar ei fedd Ni feddyliodd am wobrwyon, dim ond gwneud ei ddiwrnod gwaith GAveithiodcl nes i niwl vr 'Afon' gau o'i gyich yn hWjT ei daith." Gresyn nas gallai yr awdwr !?anu yn gyffeIyb i hyn, ac yn fwy gwastad ar hyd y cyfansoddiad—buasai vn sicrach o gyrhaedd y nod. Nid yw yntau ychwaith yn rhydd oddiwrth wendidau anafu cryn lawer ar ei rym. Pa beth a olyga, wLth ddesgrilio ardai enedigol y fieer feI "Mor diwaelod o dawelweli Welir yn gorchuddio'r fan. Heb un don i dori ar heddweh Llethol deimlir ar ei Ian? Yr ydym yn adwaen Llanymddyfri yn bur clda, ac yn sier nid yw yn gymwys dywedyd nt:" "heddweh lieth- or' (oppresive -ea,ce) yelTw nodwedc. y fangre: and hwyrach mai cyfeirio a wna yr awdwr at amser y ficar ei hun, ac hyd y nod felly gormod yw yr anaoddair llethol i ddynodi tawelwch un o'r manau mwyaf dy- munol yn Nyffiyn Towy. syniad yn y ddwy linell ganlynol yn ammwys ac amheus— "Daeth yn hyfryn ffordd i'r Wynfa, Tan arweiniad seintiau'r nef. Ai Rhydychain neu ynte y ficer, neu p-i, beth a ddaeth yn "hyfwyn ffordd?" A phaham "seintiau" ac nid "Duw y nef?'' Ac yn r.es yn mlaen— "Casglodd nef o feddylddrychau ar ei bailor; sanctaidd hi." A oes modd casglu meddylddrychau o "ailor?" Yn y degfed penill, tudalen 4, mae cyniysgedd Hwyr o droell-ymadroddion ar nn weddant orrwhl a'u g'lydd. Camgymerir natur y ferf ansrenrheidiol yn y HineU I1011—"Y ".ef yn ynabellhau ei disglaer wen." Berf weithredol, ac nid ganol (middle) a ddylid ei defn- yddio. Ceir yr un bai pan ddywedir yn nes m mlaen, "Pan ymsaethai o'r areithfa ar y dyrfa, fellt v fam"pan y saethai (J fieer) fcUt. y' fa;n," ete., 9- feddylir. Prin y geIlir cyfrif v darn ar y mesur diodl yn gymcsur deilwng o'r hyn Heiaf nid yw i fynv a safon darnau eraill y bryddest. Etc— "Gwenau ei phelydron In \Anaeih i ryser,et cenedl edofi--rlioes atalnod ar y Hi." Pa fodd y mae "gwenau" yn atal llif? Heb fanylu I ar amryw bethau cyffelyb ceir eto cyn y diwe.dd- "Rhoes i'n ei waith yn drvsor cvsegredig Mewn odfau bywiol i fvwhau'I' sychedig." Pa. fodd y gall trysor fywhau'r sychedig?—cyfoeth- ogi'r tlawd a wnai "trysor," ond dwfr i'r sychedig Onid gwell fyddai ° yn ddyfroedd cyse'Tredig i fywhau'r sychedig." Gwelir, er fod y bryddest hon yn cynwys llawer ag sydd yn rymus, awenol, a phleserus, fod liithriadau fol yr uchod yn tynu cryn dipyn oddiwrth ei rhagor- oldeb, yn enwedig pan y mae cystal cyfansoddiadau yn cyd-gystadlu a hi. Alurmur y Ctnrifoedd.-Ceir gan vr awdwr hwn bryddest deilwng iawn yn mhob vstyr-Ilawn o fywyd ac eneiniad. awenol ddyddorol, a nodedig o chwaeth- us. O'i dechreu i'w diwedd mae yn rymus a s-n-nol, ac ymddengys yr awdwr fel "<?wr yn YlnJawenhau redeg gj-rfa," ae ar y diwedd mae yn llawn mor fywiog ag ar y dechreu. Nid rhyw- fywgra-pTiiad prydyddol ydyw. ond ciynhoad byw o feddylddrych- au cynhyrfiol a ymddangosant megis vn cyfodi o fedd y gorphenol pell, ac y mae y orydydd nid yn unig wedi eu gwisgo a giau ac a chnawd, ond llwyddodd i ana-dlu yndJvnt anadl y petli byw. Dosrana ei biyddest i bedwar Den: (11 "Y Ficer Pritchard" yn blodeuo (2) "Y Ficer Pritcbard" fel pregethwr a barcld (3) "Y Ficer Pritchard" yn ei ddylanwad a.r Gymfu heddyw; (4). Diweddglo. 0 dan bob un o'r penau hyn ceir llawer dernvn godidrvg y gellid ei ddyfynu, ond yr anhawsdra vdyw dewis lie y mae cymaint yn hawlio ein sylw. Fel hyn, yn yr adran I g"11taf. i ddyf-nu megis ar antur- "Tyfa fel y blod'yn distadl, tyfa mewn symlrwydd tyner; Graddcl fel y dderwen ieuanc. y mae ef yn enill I cryfder; A" mae gwlith-gawodydd vmchwil, fel yn dechreu araf ddisgyn, araf ddisgyn, 0 wvbrenau pur dysgeidiaeth i'w feddyliau pan ') yn blentyn." Ac yn mhellach yn mlaec— "Cerddodd lwv-brau l.eirdd 'diwjdliant* ag ymrodd- I iad yn ci gamrau Ac ni throdd o faes gwirionedd nan yn vmchwil am y blodau. 0 Cywir fel y wawr yn tori dros fynyddau'r Dwy- ainydoedd: A bu'n dyner fel y cwniwl gwyn wrth groesi glas y nefoedd." Nis givyddom fod yr awdwr vn gywir pan ddvwed m-i- i yn Llanymddyfri y cafodd ei addysg foreuol ond yn ol yr hanes sydd genym vn ysgol Aberhonddu y bu cyn ei fynediad i Golesr yr Iesu. Rhydychain.. Os dim, braidd yn rhy fyr vdyw yr ail ddosran. a'i chydmaru ag hyd y gyntaf-—grallasem ddisgwyl ych- waneg ar wa ith y ficer fel nregethwr a bardd. Er hyny, Tpi y spiiadau yn awcnber ragorol— Yn Nghjunru ef oedd fvw Bvramid uchel, Yn Efengyh-dd gwir a ffydd ddvogel, Oedd ddigon tal i dderbvn o gusamau Y nefol wawr o ddwyrain ei weddiau Yn ddigon tal i siarad <rvda"r nefoedd Yn ddigon eryf i ganu mewn dryginocdd! A'n ddigon tal i gyfarch anfarwoldeb Yn ddigon mawr i fyw i dragwyddoldeb Ac am "Ganwyll y Cymru" v dvwedir— "Dealliodd Cymru neges "Llyfr v Ficer"- Cjrn darfod iddi ddysgu dweyd ci phader:' Fe ganent emynau "Y Ganwyll'" olar.— Canent nes tyfu i fyw ei uweddiau "Canwyll y i Iwvbrau hoff rhinwedd, "CanwyH; y Cymry" at ddrws aur tnisjaredd, "Canwyll y Cymiy"' fu'n oleu i'w nerthu I gerdded yn ddyddiol at Groes yr Iefiu. Mae y drydedd ddosran fel vn ycliwanegu mewn nerth, ac fel pe bai yr awdwr yn cael ei ysbrydoli o newydd wrth syllu ar ddylanwad bywiol a pharhaol gwaith v Ficer Pritchard ar 'Gymru hecldyw." "y mae ei ddylanwad bywiol wedi tyfu mewn calonau— Ac mae Cymru heddyw'n "wledda yn mrasdir- oedd ei emynau Mae ei 'ganwyll' ef yn oleu fry ar gopa brvn moesoldeb, Ac am arwr Cymru wyla — wyla uwch ei fedd digofeb." Mae yr oil yn y ddosran hon vn dra rhagorol, ac yn hawdd dyfynu ychwaneg. Tuar diwedd dywedir "Clywodd la-is telynau'r nefoedd gan awelbn y diwygiad Gwelodd penedl gyfa' 'n codi i Galfaria trwy ddefFroad." Mae'r diweddglo yn deilwnsr o gorph y gerdd—! chwech o benillion tlysion. llyfn, a swynol, ar v, mesur 7-6-7. yn dwyn pryddest wir awenol: i derfvn- iad dymunol a nhrvdferth. "Os vdvw tafod hanes wrth adrodd ^n llesghau. Mae'r dylanwndau dwvfol vn para i f>-whnu Y mae yn Nghymru heddyw ar wefus llawer mam— O'r "ganwyll"' beth yn Ilosori yn fyw cmynol fflam. "Ar edyn awelou. o fro'r eorphenol trist. Cawn ulvwed llais t-yrfaoedd yn moli Iesu Grist; Cysurlawn vth-w cofio i druan (Twziel ei liiii- Fod Iesu ar ol Moses yn para i garu dyn. "Mae dagrau ac angylion Yn gwylio uwch ei fedd, A dwyfol bur awelon Sy'n sibrwd iddo hedd." Xid ydym ar fedr dywedyd fod y brvddest, yn rrwbll ddifrychau. Pa waith dynol sydd felly? Ceir mwy nag un linell yn eorfanu rywrfaint yn gloff, trwy ein porfodi i osod y pwyslais ar eiriau bychain dibwys, mecris A. I, Y, etc., fel "Y mae y farddoniaeth buraf"- "Y map. ei ddylanwad bywiol"- "A daeth addysg a diwyllia.nt"- "A daeth can yn lie och'neidiau," etc. Ni cheir fawr y gellir beio arno o ran cysondeb iaith a syniad. Nid da, hwyrach, ydyw "Mae ei weithiau ef yn Nghymru'n para. i losgi"—gweithiau yn llosgi Ac etc— 'Ar edyn yr awelon Cawn glywed llais tyr"Lto-edd"-clywed llais ar edyn dywed llais o enau svdd naturiol. Weithiau, hefyd, c-im.-ym.c,ra ferf weithredol am ferf ganol (middle), me?is "Ymdeifl ei hunan fel i fyw," etc. "A dei-fl ei: hunan" fyddai yn iawn. Ac nid yw y Tamadeg vn gyflawn yn y frawddeg "Fe'i dysgodd gerdded'"—fe'i! dysgodd i gerdded, onide? A cwell, i'n meddwl ni, i er ill"n gwrthsrvderbyniad mwy effeithiol fyddai! defnyddio y gair "Ond" yn v seithfed linell o Oenill olaf y bryddest; a, arwell "siarad," hwyrach, na'r gair "chwcdleun."awelon sv'n chwedleua"—awelon sydd yn siarad." "A'i- brielil liyd ei fedd, A Chymru nid yw'n adwaen Lie huna. ef mewn hedd." Gwell yn ddiau fyddai y syniad, er fod yr "awelon" a'r "brieiil" yn gwybod am ei fedd, gan eu bod yn siarad a'u gilydd yno, ond. er ei galar, a hwyrach. ei chywilydd— "Ond Cvmru nid yw'n adwaen Lie huna ef mewn hedd. Nid yw y man bethau hyn ond cydmarol ddibwys yn ngvyneb teilyngdod a rhagoriaeth amlwg y bryddest hon. Wedi pwyso pob un o'r cystadleuwyr, ac v iiiieitt oil yn awdv.yr campus a gallucg, yr ydym yn gydwvbodol o'r farn fod y fantol yn troi yn deg a di- gamsyniol o du "Murmur y Canrif oedd." Mae ei gerdd yn deilwng o'r testyn, ac vntau ei nun yn gwir rvidrodu v gadair.—Ar air a chydwybcd, PENFitO.

Pro da?. Mr William Hughes,…

Bstii Ddywea y Byd am yr Eglwysi.

----,--..---Wythnos yn Slatington,…