Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

19 erthygl ar y dudalen hon

Y GANRIF DDIWEDDAR.

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

Y GANRIF DDIWEDDAR. Hawddamor ganrif newydd Croesaw iddi i Bylwetldoli y gobeithion goreu a ffurfir am daui rnewu moes, crefydd, lleiiyddiaeth, masrtuch, gwyddovau a'r celiau. Cfturif ryfedd n digwyddiadau eyffious ac yn nerthoedd gwareiddiad oedd yr un sydd nowydd ein gadael. Er bod ganddi benoduu duon, ac mai un o'i neillduolion yw rliyfel o'i declneu i'w diwodd, eto cymerodd dadbygiad cyradoithasol le drwy'r cyfan, ae inae'r bil ddynol wedi oi dyrchafu i fwy o ragorfreintiau, o ddedwyddwcli, ac o ryddid. Bu cynydd nodedig yn y deyrnas hon. Treblwyd y boblogaeth, daeth ei masnach yn aruthiol, y werin yn fwy Odeallus ac anni- bynol, a'u hamgylchiadau yn fwy cysurus. Gan' mlynedd yn ol nid oedd darpariadau addysg i'r bobl, gweithient o foreu hyd hwyr am brin ddigon o gyflog i gadw corph ac enaid ynghyd. Ni thelid ond dau Bwllt y dydd i'r lhai a weithient yn y cynhauaf-a pha moi isel y rhaid fod y cyflog cyffredin ? Yr oedd gwleidyddiaeth yn fater i'r dos- barthiadau uwchaf yn unig, ac unrhyw yrngais a wnai y werinos i ymyryd a I phethau na pherthynai iddynt' a lethid ar unwaith- 011 byddai raid gan fwledi catrawd filwrol. Nid oedd elfenau rhyddid yn pael eu deall y pryd hwnw. Bu sefydliad Gweriniaeth fawr America yn symbyliad grymus i hyrwyddo rhyddid y byd. Dylanwadodd ar yr Hen Fyd cynyrohodd y Chwyldroad Ffrengig, pryd yr ysgubwyd ymaith ormes y Frenhiuiaeth. Cododd arwyr ao ath- rawon yn yr holl wledydd, ac mewn canlyn- iad pasiwyd deddfau i ryddhau y caetlion- hyd yn nod yn Rwsia-estynwyd yr ethol- iraint, purwyd llysoedd barn, gwellhawyd oyflwr y tlodion, a thynwyd y Uyffetheiriau oedd ar hawliou meibion llaf ur. Adfywiodd yr ysbryd cenedlaethol yn dra ehyffredinol, llhoddwyd Ilywodraeth annibynol i Groeg, Itali a Belgium, Ymreolaeth i Canada, Awstrulia, a tbi-efedigaetliau eraill, ae yin. Weitbia yr unrhyw ddyhead eto yn yr Iwerddon, Cymru, a tbi wy holl l'unau De- heubartli Afl'rica, Agorwyd llygaid y gwledydd i fanteision ftddysg, nid yn unig er mwyn y diwylliant a gynyrciia, uud hefyd tuag at gyraedd dibeu- ion ymarferol bywyd. Argyhooddwyd hwy, beth byuag am werth manteision eraill, mai y gwybodus sydd yn enill y gamp. Mae sefydliadau addysg wedi lluosogi yn ddirfawr. Gwneir astudiaeth ddyfal o'r gwyddorau a'r celfau, a thrwy ddarganfod divgelion natur mae dyn wedi dyfod yn fwy o allu nag erioed, a'r oil yn gvveini at arbed Uafuiy cadwraetb iechyd, a'i roddi ar ddechreu canrif arall a rbagolygon disgleir- iach o'i flaen. Mae Ciistionogaeth wedi rhoddi camrau bi-eision yn ystod y ganrif ddiweddaf. Erbyn hyn, mae atheistiaetb, oedd yn boblogaidd yn ei dechreu, wedi cilio, a chred yr eilunaddolwyr wedi colli ei grym. Sefydlwyd Cymdeitbas y Beiblau, y Oym- deithasau Cenhadol, a sefydliadau dyngarol di-iifedi. Ni rifai capeli Oymru gan' mlynedd yn ol fwy na 460, yn awr y maent yn filoedd. Cododd arweinwyr gyda chrefydd fel mewn cyfeiriadau eraill, y rhai fu yn oleuadau yn y byd. Mae egwyddorion Protestaniaeth gyhoeddwyd yn amser Luther wedi cynyddu mown nerth, a gwrthuni boniadau oSeiriadol yn myned yn amlyeach, ac i ddylanwad yr efengyl y rhaid priodoli cynhaliad y Gynhadledd Heddwch gyntaf yn Hague. Nis gellir gwadu na anurddwyd y ganrif gan drais, ond mwy dymunol yw sylwi ar ei phethau goreu, yn enwedig am fod ei rhagoriaethau wedi parhaus enill yi. oruchafiaeth ar ei difEygion.

TREULIAU Y RHYFEL.

[No title]

LLANF AIRCABREINION.

.LLANBRYNMAIR.

Y MARCHNADOEDD.

Advertising

Y RHYFEL.

DINAS MAWDDWY.

YR YSTORM.

BLWYDD-DAL YR 0EDRAW US. i

TEITL ARGLWYDD ROBERTS.

Y GALLUOEDD A CHINA.

EISTEDDFOD GADEIRIOL MEIRION.

HELYNT CHWAREL Y PENRHYN.

MACHYNLLETH.

DINAS MAWDDWY.

ARTHOG.

ABERMAW.