Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

5 erthygl ar y dudalen hon

COLOFN YR HEN BOBL. I

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

COLOFN YR HEN BOBL. I Mawr yw swn ac uchel yw sbonc y bobl ifanc yma'r oes hon, ac a feddyliech mai hwy wnaeth y cread hwy sy'n llenwi'n papuaau a'n popeth ond chware teg i'r hen bobl gael eu cyfle a'u colofn a dyma hi, ac yndechreu gydag atgofionFr Ilen Flaenor I am hen gapel anwyl Bedfoed Street, I Lerpwl Y ddau ddoctor. I YCHYDIG amser yn ol, Mr. Gol., buoch fwyned I a chaniatau i mi gongl fach o'r BRYTHON i sgriblo tipyn o atgofion am Fanceinion. Mae awydd arnaf eto, os caf. anfon ychydig gofion am Lerpwl, yn fwy neilltuol am hen gapel Bedford Street. Gobeithiaf y cyd-ddygwch a hen wr sydd yn byw cryn lawer y dyddiau hyn ar atgofion yr hen amser gynt." Yn gyfrin- achol, Mr. Gol., y rheswm i mi symud o Fan- ceinion i Lerpwl ydoedd fod magnet gref yn eich tref chwi y pryd hwnnw oedd yn fy llusgo yno erbyn fy ngwaethaf, ac a ddiben- nodd mewn cwlwm priodas, .barhll heb ei ddatod hyd heddyw. Y diweddar Ddr. Saunders (coffa da amdano !) wnaeth y cwlwm yn hen gapel Netherfield Road. Mae pump deg ac un o flynyddoedd er hynny, a llawer tro ar fyd wedi digwydd. Mr. Saunders oedd gweinidog Bedford Street y pryd hwnnw, ac un annwyl ydoedd hefyd. Yr oedd y Parch. John Hughes (Dr. wedi hynny) ac yntau'n gyfeillion mawr. Cawsom fantais go dda i adnabod y ddau, ac i sylwi ar eu neilltuolion. Yr adeg honno, cynhelid dau gyfarfod yn wythnosol yn festri Bedford Street,—cyfarfod I darllen un noson, dan arweiniad Dr. Hughes, a chymdeithas lenyddol, o dan lywyddiaeth Dr. Saunders, y noson arall. Un o ragor- freintiau pennaf fy oes oedd cael bod, y tymor hwn, tan addysg dau atbro mor ragorol. Yr oedd diwinyddion goreu Bedford Street yn aelodau o'r dosbarth darllen,— amryw ohonynt yn gyfarwydd A'r ieithoedd gwreiddiol a'r feirniadaeth Feiblaidd ddi- weddaraf, fel yr oedd ein llinynau ni y bobl ieuainc wedi disgyn mewn lleoedd hyfryd, a'n manteision yn amhrisiadwy. Fel rhai ieuainc yn y dosbarth, ynghanol dynion cryfion fel hyn, ac yn enwedig dan athro mor urddasol ei leferydd a'i drem, teimlem dipyn yn swil ac ofnus, ac yn anodd gennym wneud dim ond darllen a gwrando yr oedd yr athro gymaint uwchlaw i ni, fel na feiddiem fynd yn rhy agos ato. Er ei fod o ysbryd tyner a charedig, hoffai dipyn o ddireidi a difyrrwch, a chwardd- ai'n hearty weithiau ar ambell esboniad trwsgl ar adnod. Yr oedd hen frawd unwaith yn dweyd ei farn ar adnod, dipyn yn wreiddiol, a digon trwsgl. Hawdd gweled fod y Dr. yn cael difyrrwch mawr wrth wrando ar yr hen sant syml yn drysu a thrafferthu gyda'r adnod gwenai yntau, a rhoddai ambell wine o foddhad ar ei gyfeillion. Wrth sylwi arno yn mwynhau cymaint ar fusgrellni a thrwstan- eiddiwch o'r fath, teimlais innau mai gwell ydoedd Tewi a son, I minnau, un o'r manion. Ond yr oedd summing-up yr athro galluog ar y diwedd bob amser yn ardderchog crynhoa1 y gwahanol syniadau a draethid yn ystod y cyfarfod, a dygai'r cyfan i orffwys yn naturiol ar un gwirionedd mawr a ddysgid yn y wers fyddai dan sylw. Dyma guddiad ei gryfder, a dyna ogoniant y dosbarth hefyd. A oes dosbarth fel hwn yn awr yn Princes Road, a diwinyddion clasurol yn yr eglwys, fel oedd yn y dyddiau gynt ? Feallai fod, am ddim a wn i yn wahanol, ond mae lie i ofni nad oes cymaint o sylw yn cael ei roddi, na chymaint o drafferth yn cael ei gymervd gyda'r Beibl y blynyddoedd hyn ag oedd yn amser ein tadau. Rhaib am arian a chwarae, a galw am Samson i beri chwerthin, ydvw nodwedd fawr yr oes hon. Mae miloedd lawer, hyd yn oed o bobl ieuianc ein heglwysi, wedi ymwerthu i ddifyr- rwch ac adloniant, a thrwy hynny wedi colli bias ar bethau crefydd, a pharlysu eu defnvddioldeb yn eglwys Crist. Gwyn fyd na ddelai'r Ysbryd Glan, yn Ei ddylanwadau nerthol, i'n hysgwyd ni fel gwlad i ymdeimlo a'n cyfrifoldeb. no ao aa r f t I Mynd Vr Wal. I Wel, os oedd arnom dipyn o ofn ein hathro hybarch yn y dosbarth darllen, ein perygl yn y gymdeithas lenyddol oedd bod yn rhy hyf ar ein llywydd llednais, Gwr caruaidd, annwyl, hawdd nesu ato, oedd Dr. Saunders, —" Corsen ysig nis tyrr, a llin yn mygu nis diffydd." Yr oedd yn ei afiaith yn gwrando arnom yn arfer ein doniau areithyddol yn y gymdeithas, ac yn gwneud ei oreu i'n helpu a'n calonogi pan fyddai wedi mynd yn niwl arnom. Mae cvmdeithas fel hon, nid yn unig yn foddion i ehangu gwybodaeth a deffro meddylgarwcb yr aelodau, ond yn foddion rhagorol hefyd C i ddysgu dynion ieuainc i I' siarad yn gyhoeddus yn deilwng a chymerad- wy. Yr oeddwn i fy hun, Mr. Gol., wedi gwneud tipyn o gynnydd yn y cyfeiriad yma, ac wedi meddwl yn sicr fod rhagolygon disglair o fy mlaen fel areithiwr ond fe ddaeth am- gylchiad o gwmpas i roddi test ar hynny, ac fe a bwyswyd yn y cloriannau ac a gaed yn brin. Ac fel hyn y digwvddodd yr oeddwn yn digwydd bod yn aelod ar bwyllgor dirwestol ynglyn â. Bedford Street, ac yn eymeryd rhan lied fleanllaw mewn trofnu cyfarfodydd dir- westol a gynhelid y pryd hwnnw yn fisol mewn ystafell fawr a elwid yn League Hall. Y rheol ydoedd fod aelodau'r pwyllgor i gymeryd y gadair yn y cyfarfodydd hyn yn eu tro fe ddaeth fy nhro innau yn y man ond gan fy mod yn teimlo fy hun yn rhv ieuanc a dibrof- iad i lvwvddu mewn cyfarfod o'r fath, addawodd un o'r brodyr hynaf a mwyaf profiadol gymeryd fy lie, ar yr amod fy mod i areithio yn y cyfarfod. Addewais wneud hynny, gan gwbl gredu y medrwn wneud hynny'n well na llywvddu, ac euthum ati ar unwaith i baratoi araith, ftiasai, yn fy meddwl i yn onest ar y pryd. yn rhoddi'r cyfarfod ar d&n. Euthum drosti hi i gyfaill i mi cyn y cyfarfod, ae yr oedd vntau o'r un tarn a minnau, ei bod yn Al. Y noson apwyntiedig, yr oedd yr Hall vn orlawn, ac amryw ddynion enwog yno fel Dr. Saunders ac ereill. Pan ddaeth v lIvwydd at fv enw i ar y rhaglen fe wnaeth svlwadau darfodd dipyn arnaf. Yr oedd wedi codi disgwyliadau'r cyfai-fod i bwvnt uchel iawn, gallech feddwl wrth swm y sebon ddefnyddiai ei fod yn mynd i alw ar John Gough. Yr oeddwn yn bur nervous erbyn hyn, ond codais ar fy nhraed a dywedais yn foesgar, Mr. Cadeirydd," a thrachefn, Mr. Cadeirydd (v niwI yn codi), Mr. Cadeirvdd v drvrledd waith, vn fagddu dvwvll erbvn hvn. a ohrafu pen. Dvma rhyw un trugarog o'r pen arall yn bloeddio, Gad- ewch iddo fo, mae'n bownd ohoni hi yn union deg." Meddwl rhoi tipyn o help yr oedd y ] brawd caredig hwn, ond gwneud pethau'n waeth ddarfu o druan. 'Doeddwn i yn gweled neb na dim o fy mlaen ond tywyllwch du. Meddyliais y buaswn yn darllen fy araith, a thynnais hi o'm llogell gyda'r bwriad hwnnw, ond 'doeddwn i yn gweled dim ond clwt du fel y fagddu|o fy mlaen, ac eisteddais i lawr mewn chwys mawr, heb ddweyd yr un gair ond Mr. Cadeirydd." Gwaeth na'r cwbl, yr oedd yr eneth oeddwn ar fin ei phriodi yn y cyfarfod, a bu agos i mi ei cholli am byth, yr oedd wedi cywilvddio cymaint fel yr oedd yn gwrthod fy arddel am dipyn. Profiad go chwerw i ddyn ieuanc, syrthio mor isel pan yn tybied ei fod yn sefyll. Gwir yw y gair Yr hwn a ddyrchafo ei hun a ostyngir." Anghofiais i byth wers fawr y League Hall, ac eto yr wyf yn ddiolchgar heddyw am y tipyn training a gefais gan Dr. Saunders yngNghym- deithas Lenyddol Bedford Street. Os caf dipyn o hwyl a hamdden, bydd gennyf air bach i'w ddweyd y tro nesaf am flaenoriaid Bedford Street y pryd hwnnw, a'r dosbarth yn yr Ysgol Sabothol; hynny yw, os bydd Y BRYTIION yn foddlon. [Bydd yn eithaf boddlon, yr Hen Flaenor.- GOL.]

Advertising

Y Golofn Ganu. .

-v-; I Y Cymry Pell. 1

I DAU TU R AFON I