Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

10 erthygl ar y dudalen hon

Advertising

Advertising

i Irem t-Oros y Bechgyn.

Trem it-Eisteddfod Aberystwyth.,

Trem )!)-Canu'n y .Rhyfel.

Trem IV-Cleddau'r .Orsedd.

Trem V-Y Rhyfel. 'I

o Lofft y Stabal. j

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

GOLYGFA RYFEDD. CEFAIS fyhun yn y flwyddyn 1936 argyfandir Ewrop, ynghanol golygfeydd arddunol, a "phopeth yn ddwyfol ond ysbryd y dyn." Trwy ryw ffordd na wyddwn i cefais fy hun yn yr Almaen, yn senedd-dy y wlad. Yr o edd yn adegp gyffro mawr, gan fod anghydwelediad pwysig wedi codi rhwng Germany a Rwsia. Yr oedd llawer o lythyrau wedi pasio'n swyddogol rhwng y ddwy deyrnas, a'r sefyllfa yn mynd yn fwy difrifol o ddydd i ddydd. Cymerid trafferth fawr i gael allan beth oedd y rhagolwg am help gan deyrnasoedd eraill sicr o gymryd plaid yr Almaen, ond ofnid y buasai Awstria yn troi gyda Rwsia. Yn ol y ddeddf newydd a ddaethai i rym yn ddi- weddar, yr oedd y senedd i benderfynu a elid i ryfel yn erbyn Rwsia ai peidio. Cynhygiwyd o blaid rhyfel gan swyddog uchel ynglyn a'r fyddin, ac oedd hefyd yn aelod seneddol dros ,ran o'r wlad. Siaradai yn gyffrous ac yn danbaid iawn, yn dangos y risk dirfawr a fuas- ai peidio a defnyddio'r cyfle i sefyll dros yr ymherawdr a'u gwlad. Cefnogwyd gan un o'r Sosialwyr, yr hwn a ddywedai ei fod yn cynrychioli mwyafrif ei blaid, er fod rhai yn barnu'n wahanol. Ond hyderai y delai'r rhai hynny drosodd yn fuan i weled cyfiawn- der eu hachos, ac i fodloni rhoddi opiniynau personol o'r naill du er budd y wladwriaeth. Cynhygiwyd a chefnogwyd gwelliant, a bu cryn ddadleu.ond y cynnyg gwreiddiol a gar- iwyd gyda chryn fwyafrif. Yna digwyddod d peth hynod cynhygiodd un aelod nad oedd wedi siarad o'r blaen fod pob un o'r aelodau oedd wedi cofrestru ei bleidlais o blaid y rhyfel i fynd i ryfel ei hun, a'r rhai oedd yn erbyn i gael eu hesgusodi.Cefnogwyd hyn,a syrthiodd rhyw gyfaredd ar y ty fel y pasiwyd ycynnyg gyda chryn fwyafrif, er syndod a braw i lawer. Priodol dweyd fod amryw wedi dod i mewn ar ol y bleidlais gyntaf, i gymryd rhan yn y bleidlais hon. Wedi i hyn gael ei basio, aeth llawer o'r rhai a bleidiodd ryfel at ei gilydd, i geisio cael rhyw ffordd o ymwared. Dadleu- ai amryw mai mewn amryfusedd yr oeddynt wedi rhoddi y bleidlais, a dymunent am gyfle arall. Penderfynwyd eu bod yn ceisio ffordd i ddodi ddealltwriaeth a'r galluoedd eraill, fel na byddai raid dadweinio'r cledd. Yr oedd gan amryw resymau cryfion iawn dros beidio a mynd i faes y frwydr. Ymgynghorwyd a'r ymherawdr, a phan ddeallodd hwnnw, os pleidiai ryfel, y byddai raid iddo ef fynd i'r man mwyaf peryglus yn y fyddin ymosodol, yr oedd yn amlwg yn awyddus iawn am gael osgoi'r taro. Deallwyd fod golygfeydd cyffel- yb wedi digwydd yn y gwledydd eraill hefyd, a gwelwyd erbyn hyn fod y cweryl mor ddi- bwys fel y gellid yn rhwydd ei wneud i fyny heb golli dafn o waed. Ynghanol y llawenydd am y trefniad bodd- haol, deffroais ac wele breuddwyd oedd. 11 PERERIN.

GOLYGFA RYFEDD.

- - - - EISTEDDFOD CORWEN.