Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

8 erthygl ar y dudalen hon

i!Cenhadaethatt Egengylaidd.…

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

i! Cenhadaethatt Egengylaidd. I f r (Adgofion Cysurlawn.) I L i (Gan y PARCH HUGH HUGHES) I IV. LLANDUDNO. I Cynhaliwyd y Genhadaeth hon, os wyf yn cofio yn gywir, yn ystod y gauaf cyntaf wedi agoriad capel Eben- ezer. Bychan difrifol oedd y gynulleid- fa. yn yr hen Gaersalem cyn adeiladu Ebenezer. Ychydig oedd rhif y gwran- dawyr tu allan i'r aelodau. Dichon fod a fyno anffodion cyfnod blaenorol ryw- beth a hyn. Pa fodd bynag disgwylid yn byderus gan garedigion yr acbos, y buasai y symudiad i'r capel newydd yn adnewyddiad i'r achos, ac yn sicr o beri cynydd sylweddol yn y gynulleidfa, ac yn enwedig felly gan fod yn y dref nifer o bobl o dueddiadau Wesleaidd nad oeddynt yn mynychu yr hen gapel. Eithr braidd yn siomedig y trodd y symudiad yn y cychwyn.. Nid oedd dim'yn attynol yn yr Ebenezer cyntaf, dichon fod hynny yn cyfrif i raddau am y siomedigaeth, ac yn cyfrif hefyd am y ff&ith iddynt adeiladu y capel ardderch- og presenol mor fuan. Wrth sylwedd oli y methiant hwn, mae y cyfeillion yn meddwl a gweddio 11awer parthed eu safie, ac yn y diwedd, daethant i'r pen- derfyniad i gael Cenhadaeth Adfywiad- ol. Ac yn mhen rhai raisoedd cefais fy hun yno, ac arhosais yno am tua pytri-j efaos, oherwydd y llwyddiant. Yr oedd I yn hawdd gweled ar unwaith fod aw- yddfryd y cyfeillion, am lwyddiant yn angerddol, a'u gweddiau am yr ym- weliad dwyfol yn daer a diymollwng. Penderfynwd cael cyfarfodydd gweddio ganol dydd, a rhoddodd infer dda eu presenoldeb yn y cychwyn, a chynyddu wnaeth y rhif, a'r gwres ysprydol yn y cyfarfodydd hynny hyd y diwedd. Deuai pobl oreu pob enwad yno gan gymeryd rhan sylweddol o'r gwaith.1 Dyma Olwyn fawr pob Cenhadaeth i effeithiol. Y mae ymdrech a gweddlau pobl Dduw yn sicrhau cynulliad rhag- orol y noson gyntaf. A gwelwyd erbyn hyn fod yr Arglwydd am gymeryd gaf ael grymus yn y dref. Aeth y capel yn orlawn, a Uanwai yn gynarach bob nos, ac y mae nifer galonogol yn derbyn gal wad yr efengyl bob gpSj nes y lIen. ,(),5, nes y Ilen- wid calonau y ffyddloniaid p JJawenydd anrbaethadwy. Arhosais yno dross y Su3, ae 01 yr adeg fendigedig agaed-- pechaduriaid yn troi yn y boreu, ptçà" n a hWYl". Xcbwanegwyd tua 60 I at yr eglwys a'r gynulleidfa. Yr oedd hynny yn dyblu y rhif i'r naili a'r Hall. Rhoddodd hyn wedd newydd ar yr 1,3cbos yn Llandudno, a daeth y cyfeill- ion i sylweddoli fod y gwaith i lwyddo yn y dyfodol. Ac ni siomwyd hwy, ac ni siomwyd y wlad ynddynt hwythau, gan i'w bywyd o hynny hyd yn awr fod yn Hawn gweithgarwch yn mhob ystyr. Ni ddisgynodd y rbif ar ol hynny, eithr graxldol gynyddodd trwy y blynyddoedd. Nis gwn&in yr tin Genfcadaeth wuastb, gymaint o wahaniaeth mewn un eglwys o'i cbymharu a'r hyn oedd o'r blaen ag ydoedd hon. Yr oedd yno greadigaeth newydd mewn gwirionedd. Y mae amrai o'r ffyddloniaid yn aros o hyd, ac eraill wedi croesi trosodd at Dduw. TREHERBERT. I Tfr wyf yii aeiddio rhoddi y Cyfarfod J. Pregethu hynod hwnnw i fewn yma atP, ei fod yn yr ystyr ciwchaf yn Genhad- aeth yn ogystal, oberwydd y nifer o tua 30 a ymunasant a'r eglwysi yn ystod y cyfarfod. A hefyd am fod Yr Eg- lwysbach yn y gogoniant penaf o fewn cylch fy mhrofiad i o honno. Teimlaf braidd yn euog yr awrhon, na buaswn wedi anfon desgrifiad o'r cyfarfod rhyf- edd hwn i'w Fywgraffwyr, eithr gwell hwyr na byth. Yr oeddwn i yno dros y Sul, a phregethais boreu Llun. Erbyn dau o'r gloch y daeth Mr Evans yno. Yr oeddym wedi cael benthyg y qapel mwyaf o eiddo yr Annibynwyr yn y lie. Gwelwyd ar unwaith fod yn mysg y bobl ddisgwyliad aiddgar, ac awydd angerddol am i waith mawr gael ei gyf- lawni, ac ni chawsant eu siomi. Yr oedd yno rhyw bresenoldeb anweledig yn cael ei deimlo boreu Sul. Yr adeg honno yn fy mywyd yr oedd gennyf lais gweddol bur, a byddwn yn aifer canu rhai o solos cyssegredig Mr Sankey, a cbefais ddigon o brawfion fod benditb neullduol ar fy nghanu anghelfyddydol, yn fynych, er mantais dragwyddol mi gredaf i lawer o eneidiau. Caed prawf o hynny yn yr wyl hon. Cydrhwng y pregethu a'r canu, caed odfa nos Sul nas gellir yn hawdd ei angbofio byth. Daeth nifer i meyn i Seion Duw i chwilio am gartref a diogelwch. Caed odfal'ic eneiniad ami boreu Llun. Erbyn dau o'r gloch, mae dau ddigwyddiad ganlynent eu gilydd bob amser yn cym. eryd lie, sef dyfodiad Yr Eglwysbacb a thyrfa o bobl. Nid wyf yn coiio yr- awr beth oedd ei destyn y tjrydna^n, Ond cofiaf y dylanwad esmwyth, iraidd, a bendithiol am byth. Oca yr odfa hwyrol oedd y petli imvya! ysgubol a welais ac a deimlais ynfy j oes. Prggetliais i ar rociai y Dej, rnas! i fyny i Dduw a'r Tad, a chefais hamdden gryn lawer gwell na'r oyffred- in i mi. Teimlais yr Arglwydd yn agos, ac yn llenwi y lie a'i bresenoldeb dwyf- ol. Wedi gwneud y casgliad gofynodd Mr Evans i mi ganu Iesu o Nazareth yn n-iyn'd heibio," y mae yn cymeryd ei destyn, tra yr oedd y dyrfa anferth yn gwralldo megis a'u genau. Dangos i mi dy ogoniant" oedd testyn y brogeth. Rhyw ddrama ardderchog oedd hwn, masterpiece ei grebwyll a'i ddarfelydd yn dliddadl. Ac yv wyf yn sicr na cha-fodd well amser gyda. hi nag unrhyw bregeth arall erioed. Clywais ef ugein- iau o weithiau o'i fachgendod pregeth- wrol yn Eglwysbach hyd o fewn ychyd- ig i derfyn ei daith, a hynny mewn gog oniant mawr. Eitbr ni chlywais ddim erioed ganddo ef na chan neb arall mor oruchel fendigedig a hon. Yr oedd yr olygfa ar y dyrfa fawr i mi o'r pwlpud y peth mwyaf cyffrous a welais, a glywals; ac a deimlais erioed. Yr oedd y dylan- wad mor aruthrol fawr, nes y llenwid fi ambell i foment a dychryn gwirionedd- ol. Bum yn nghanol y Diwygiad 1859, ac ar ol y cyfarfod hwn yn Niwygiad 1904, a gwelais bethau anrhaethadwy. Eithr ni welais dyrfa anferth o bobl yn cael eu gorchfygu mor hollol gan un dyn erioed. Yr oodd fel maes y gwaed, a llawer yn syrthio dan yr ergydion a seithid o'r pwlpud, ac wedi eu cael i lawr y mae yn dal i ddyrnu arnynt, er mwyn eu cael yn barod i dderbyn y gwahcdd- iad bencligedig i ddyfod at Giist. Gwyr pawb a'i hadnabu. ef ei fod yn denu pob dosbarth obohl i'w wrando, a digwydd I odd ei bod felly yn Treherbert. Yr oedd I yno gyfreithwyr, meddygon, masnach- wyr, clercod, &c., yn ogystal a lluoedd 0 lowyr. Ac 0 1 yr helynt oedd yno-y bobl wrth y canoedd megis wedi gwall- gondan y dylanwad, pawb wedi ang- hofio eu hunain. Gwelwch y dynion parchus acw, heb fod yn anhebyg i swells, yn ymollwng ar draws eu gil- ydd ar wastad eu cefnau, ac yn gwaeddi ac yn wylo lonaid pob man. Mor falch oeddwnhefyd yn nghanol fy nghyffro weled y dosbarth yma yn cael eu llorio gan yr Efengyl. Yr oedd gwr Duw yn eu trin fel y mynai, a'i feistr yn myned i fyny yn ngolwg y dyrfa- Buasai yn anhawdd argyhoeddi pobl ieuainc y presenol o'r posibilrwydd o hyn, eithr ni fynegwyd yr hanner. Pan yn pregethu yn Ynysybwl yn mhen blynyddoedd ar ol hyn, cyfarfyddais a brawd oedd yn aelod gyda'r Methodistiaid Calfinaidd oedd yn bresenol yn y cyfarfod hwn. Bywedodd ei fod wedi cerdded tua chwarter milltir o'r capel tua chartref, cyn gwybod ei fod heb el hot a'i wiaw- len, gan taor llwyr oedd wedi ei gludo oddiwsth befcbatt y ddaear hon. Pan fyddaf fi yn fy nhro yn cynhal cyfarfod yn Ynysybwl, y mae y brawd hwn yn rhoddi dernyn melyn yn y casgliad fel offrwm diolcbgarwch i Dduw am gyfar fod anghofiadwy Treherbert. Ymunodd tua dau ddwsin a'r eglwysi y nos Sul bendigedig hwn, a chynyrgbiwyd cyffro crefyddol trwy yr boll ardal am amser f maith. (I barhau), — ■■■

COFFADWRIAETH HUMPHREYI JONES,…

I CONNAH'S QUAY.

Y RfflODDiOW ARFEROL A'RI…

I I BYCHANU CRIST.

[No title]

-REHOBOTH, COEDPOETH. 'I

I CONGL YR AWEN.