Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

7 erthygl ar y dudalen hon

) -ARWYIMIN

'??.'.. PSALM XXIII. .

! dT GYIIOED])WR 3r:REI- 60-IIEllt.…

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

dT GYIIOED])WR 3r:REI- 60-IIEllt. I Mn. GoMER,F.r fv mod yn trigo ynmherfedd ynys Men, \r wyf bob wythnos yn mwynhau goleuni hyfryd eich Serc!i, gun fyfyrto o'r naill wythnos i'r HaU yn benafar y )!ythyrau Cyn'reig yn y ddaien olafo'ch pa- )nr; athrayroeddw-n\ndyt'by)nygnj mi fy hun ,I' hyfrvdwch yma yn barhau.s, fa! !);: o wiadosion rhy'M- ion Man, yn ddyswta ciywn dwrw mnwr o'n mpgvs pe buasai ctogwyni eh'ias y Bardd Cwsg bcndra- mwnwgt draws en gilydd,a'r hoU };ethein6 gart) i gyn- tfon mewncynwrf dychrynfawr; neu cbwchtyn.p njy- nydd mawr /:Ef(°P, pan oedd yr ho!! ddaear inewn syr; ddysswytiad o ryw wron d-hafa!; ond cyu cael ohonof gytryn vchwanea, we)e i'm goiwg Myrdd.t), wed[ canoedd o ftynyd;'ccdd nT.'d t et' dait freuddwydiO, yn neidio ac yn ystodi fa) tarw gwyllt drwy Gymru fawr, gan gornio rhai a sathru preH!, oni ddae'h drwy afcn Menai, ag yna taro pi gorn yn y ddaear yn ynys Fou, a dvtna'r lie y rbaid dor!'r swr, gan ddangos iddo ei fyr- bwy!)dra; canvs hyd yn hyn gwyUtia y mae drwy hun, heb y'!gatfy<]d gysgn digon eto. Rhaid cyfaddllf yn wir f'od ) bai yn eu cWsg a dramwyant oyn beUdcr yn rhpc'aidd dd¡pn, ac 'a ddychwplant i'w goiweddle hy<! y bore, li-b w\bod foHed m* bEtlder yn y byd o hcrv.'vdd v daitb fith!' erei!), a'r rhan fWYdt: a da.:tw- ant en 'with y mur,neu a sYltlÜant i geubwli, ac vna yn anafus ddi/;un bydd da cael y gwciy dru- chefn, ac os g-al!ant gociio hori 'o tnewn a'nhwy)deb ar hyd y dydd. Ac yma mc\vn p'er- thvnas! Myrddm, thd fy wynys yw ei dd.myg'L, nac yc!)wa:!h tain drwsam ddt\vg,oi!d g\'netltl1nr cytiawJI- d?)- a!r ef yRol ryfrpithian a barn ynys M'on, yn;:o!yw hon Gvmrn, ranys pr (ddo ef arfe)'yd yt-nadroddion cliwvd(led; fal g-oi-iiiestlevi-n trabaus, ii,'d oes 'ddo ua! rhanna chyfran yo yr ynys hon, acnt wnv iddo cf ponau pnwan Beirdd dodfawr yr ynys er mwyn tnan- teHu ci achos yn wpj]; nac ychwa:t!i capio a chruu! y liwch o flm'n D. 1011a\\1' a D Ddu, <;tsnys n<d ym m mewn un modd yH ewahaM'n oddiwrth y beirdd nchod yn crbyn y rhai s!fdd aTH Jiy.sl() iliu!isti ell /tiM!tA; ond vn unic, tal y dywed efam claiiolti) c!</M<K&N<; ond yn y dwll gWé!sai(hi a bawaidd hyn o wcnieitho, y mae pfyn debygcach i locÜydd Llanoedr nac i Arg.Jwydd Mon, cr hyny y mae ef, debygtd, \vpdt ihoddi i ni bror'on o'i wybodacth, a phe bnasai et mown pan roes ft ben i !awr i gysgu, nett pan ¡:.ynyrfodd ef 'gyntaf o't s:v.S!r, pared ym ni i daht iddo bobdytednsuarc!j,canvs Multnm sc!e vita est jucuHd'ssima: beth y\y hyny, mpdd y rhan andaf o'ch darUcmvvr r ni wyddom ni ond ni a wyddom ar ol i Liyweiyn a'r Hen Ac! dori try- bedd yscwydd E. i ryw nn ei rwymo a darn o bren, pan ei \1SP.O a newid diHad dan yr enw Illy ddilt o'i guwg, ac yna da! y cieddyf i fynn er dychryn i'r geiyn. grydopentwrar bentwr o ryw !inci!a't tebvg i Ladin, cynwr<M a'rCroeg, a thara ei drwyn yn yr neb- raps', ond nid rdym ni tio, er y cwp), led b!fwyn yn nes i ystyr a gwreiddyn yr h11 Gymraeg; mae yn wir i Dr. Davies a rhai creill dd.mgGs i ni fed atnryw eiriau yn y ddwy oiaf o'r un sa:n ac ystyr a'n iaith ni, a dyw- enydd genym ocdd gwe!ed yr hen fanf-ttuUi mor uche! ary fainc end am en dyh'n yn y cub/, ofni yn fawr yr ym ni o adae! allan y bogeiiiaid, yr hen h, n'r btaenddod nerao] a chwane:iadol yn gyfystyr, i godi aii Babe) yn y byd, ac i ym yr hen Gymry benbeu. Y map IJ. Ddn yn desgrino un gwr ag cedd yn hynod o selog dros iaith ei fam, yr hwn n fu yn hir yn ffystio yn ddyfal i'w ben ei hun, ac oddi yno i benaH rhai ercii! amrywieithoedd, ac a gymerth boef! atfifed iddys"u Cymraeg i'r Saescn.bnd arc! ei boU ymdrechiadau a'i gampau, medd ef, nid oedd gan rhyw hen garn bais tfyrnj antgen cymysgiaith na hon i'w hadrodd yn ei gInstian, 0 chwi, map hwr, pie niae Ardrith, chwi eadi! mi am Ti ny \omvint'' medrwch i, viian, disgwi Miister ni rho Ti am nothing? rho ni chwi digoll nast ynB!ewn:ares, f'hwisad dog! i:ciioidefi" ond Myr- ddin a swnia yn fawr am y p:'rSeitbrwydd haner can mjynedd yn o!, tebyg i btentyn drwg disytiwyr, ar oi ymarfer a'r rhagddor yn ei fabandod, a reda aitan i'r heo! gan beryg!n ei fywyd o dan oiwynio); y cerbydau ermawr ddychryn i'w gyfoedion, ar oi tyfn fynn i oed- ran gwr. Clywais fod yr Hen Aei, Ceredig, y C. Gwan a Pencoedfoe!,yn ffromiyn fawr with weied ybuchgcn Myrddin mot afreo!):s heb y tegan chware!) yn barhuus yn ei taw; ac yn cnwedig fod arno eisian iddynt hwy ac ynys Fon fawr i gyd'¡ wisgo y bais a"rehwistrelI 0 fewn rhagddor eu rhieni. Gan byny, i cidangos Myr- ddin fod ca;i)a y tadan v.cdi en troi at y ptant, a ekaltn y pfant at y taCan, syiwer, haner can' miynedd yn ot nid oedd ond ydJ jig, mown <'ymariaeth, yn dea!! iysshf- enn a darHen Cymraeg yn rheotaidd ac fai y dywí.d Ceredig, yroedd y niwt bob dori tiwyd<io hyd yn ddi- weddar, cr hyny yr ym m yn darHen ac ysghrenu o'r nn ystyr a phwytt a'r ben dd a enwch, heb ddynystrio dim o'<- iaith, na dim hanitûdol i'w trefn hwy: edrych. wch, atioiwg, dros waith gwyr &h)n, a gwe'wch i chwi gamsynied, canyshwy ysgrifenent y geiriau pen, /tM-H AM, gwyn, ac ei-eitt fal y gweiwch ag nn n, ac eto ysgrif- enent rai erpi!! heb fwy eras aceniad iddynt na'r rhai Hchod a dwy H, megys ihann, MaNM, gwenn, &c. ouid r)ias diystyrn gwyr Men gynt, fat y gwnewch chwi y rhai preseno), mi ofynwn ai perí'eithrwÿdd ydyw hyn? iie chwiUo aiian en coiiiada)!, yn hytruchmeddy!. ia'f i eu rhagddorau, fa!y crybwyiiwyd nchod, nodaf i chwi olii gwaith hwy, "Ehn eimercn, iaina'i mam," nid Elin ti mhe:ch l-ai MM'< M/MMt, eanys cenfydd pawb y rhyw fenywaidd yn M'! rnam, yn g)staJ a'j jbyw wjyw- aidd \n y nu'ijùm, h'eb ragor yn afraid. Hebtaw, beth sydd genym ni yn yr iaith i ttdynodi aceniadhirUaes yn y geiriau g!tin, g'M-fM, g':(.-an. pa un ai dwy tarariad ddwyoi fat inn, givii-k,, ynte dwy fai gan y Saeson <a! hyn, gICt'71e, ydyw y goren? ac os da nn o'r ddwy tfordd, vsgrifenwch y geiriau eras yn llawn itythyrenan dwyot a ttafariad ar eu hot yn y dull yma, crtfKKe, t01re, &c. ond yr ym ni yn darUen y gatr nMK cystat ag un ac a dwy K, ac ni raid wrth ddwy «, nen a ac e i'w ddarHen na'i ysgnfenn yn ?M<!K, canys y mae y gromfach yn ddt- gonol; a barned y dysgedig os ydym ni yn gwyro dim oddiwrth yr lawn ddnJJ o ysgrifenu ganddynt hwy naner can mlynedd yn ot; am wehiiion y bob), nid oes mw y o ddiw&dd ar en balda) dd hwy nac ar iythyrau Myrdtiin. Wedi'r cwbl, yr wyf yn gobeithio fod natur ddrwg Myrddin ar dyneru, ac y derbyn ef ddiolchgarwcti gwyr Mon am ei gyd-darawtad o dt)'r ferf yn «</(/, a'r J geiriau cedvrn y" oedd; ac am ei !atur o du A fai jtaw- fo) w yn mewn amryw ei) ian, canys yn hyn yr ym ni yn cyduno; a phe bnasai Myrddin ychydig fwypwyUog, nid wyt yn amen na fnasai J. J. o'r B. yn fuan o'' nncyngrair. Ni fu dim ryfeddachgan wyrMonnug i Myrddin eu cvbuddo o gyfnewidiad, a'u bod yn hwyr- ftydig o ymduinyn yr iaitli, canys dyma eu hyrrydwch mwyaf; ac yr oeddynthwy yn eiddcrbyn efmegys brawd o'r un gwaed, cyn beDed ag y cadwodd ei Ie. Y mae ymgeleddn yr iaith yn gynwyscdtg ynghartbiad ymaith y Hythyrenau dwyo!, a r hyn syd(t afrctdtoi yriddi, yn gysta! ag yn nirtyniad yr hyn sydd yn ei !e yn barod, gan hyny mae gwyr Mon a JMyrddm yn ita- ft;rio at'yf nn syifaen, debygid, end ei fod ef yu dy- chymygu id<!o ei hnn etymon Me ne d \dyt<t, Uawer Um t'r taith. Dymnawai Myrddin ystyrted y gofyntadan hyu, ae astmhomwy o gym<:drotdet) wr:h ysgtiteB)),gan dyaa t law yr arwydd dare c Bub (iujit,:IcUiS; caBys j ? ?" ? ,:w; pro6:' trc cr cyv.y.hi gwtad. A tu pènderf.vn;d haner can miynedd yn ot, san y thai ysgrifenasent, mown perthynas Fr rheoi ber- ttaith ysoniwchamdant? a. nd Ygrifenn yu y duti mwyaf cywir a dirwystyr a alla5ent a w.naetuant'hwy, a t)yny yn ddh'eot? Ydyw y Hytlyrellau dwyoJt yn hmi- Sodo) i air anghyiansawdd er g'Telddyn nen f<'eT!)a() ? Pa ystyr gorau i'r g&n- a swnir dioädç¡iÚnt, as d:an-oddf-f- aint, difi-ir'-oddefuint, dyna-oddefamt, dwys-oddpfmut, dy:!n-oddetaint, ai gadaei y biaenddod heb un ystyr aJ- aii iddo na't tod yn swnio y t'al i, megys ruewM amryw ei!'inu e!'aiH, yn dy" Pa ha):] y dyiyHwch yr t'sponiad gwag- i'r biaeuddod ttwh, nad yw fwy perthynoi tddo na't- espon- iad a gollíi¡rn-:vyd yn ntieifymad gwahauot amser bei'!t? Onid ydych chwi yn yr un ('ondemni'.tdr' o hcrwydd g Io- ddefatnt yw ,oddd'dillt ynddo M hun, heb na dh<M na dif !) feliy P<'ll yw pei-- zi.pli(,th i-necftl",(.-h c'iiwi,ydyw jyaddlJi.ânt a OHid yr un gair yn arddud.ado! Kryfhaot, a ,hou p<-ir o <'yiie!yb yr un modd, lie nad \w y btacnddod yn nprm- buf.! chwi a t'ynwCh esponio uibcn yn diacben, ac wtdt y cwb! ysghfpnwch efyn di- 6fM;a{-oni e!iu' yn 9! yr un rbeo!, espomo hYIIY, er ntwyn d.ilI¡';os,os bydd achos, y niod-! i'w ¡j( ,.inu, (canys nid oes ditM a) a)') hiewn f,'ajr ang-hyfansawdd), fa! iiyu, Ay/n: a'i -.sgrifenn yn fyracha gwdi yti h.y,ty? t-anys y mMf a gyfadll'yd !Ji/ldICijf!Jrt Y ddhws, a CUi" yn }wwdd ei dynri i li<li'" p;n sy;wit: y glcú..clwe, stf yw hyn:y, g\VC- dddt NnwyLodttet!) a. n.nhandodmobion yt- /t«Ke< can mlynedd t,'?! oE, a bced Myrddih yn fal'nVli'. Gweiwch yr ystyr cbwanGgiad<)! yn lIyni, ç!tychwl, aigas, dygos; dv. g¿cyl, &(-. Htb yebwanegn¡ rhaar pcntyr!) yn dd<dd;w- edd ar yt- un ppth, csdved Myrddin yn y riiych a rodded iddo gall y C. G. ac pretit yrtm tnodd, yn y Uythyra ddywcd cf y);) o hono i Serpn Gotner, ac feiiy y gwmmt gyhwnwyn.is i'n i.ut)), ag a i'yddantdditynwyt- gwyrMon ya y cwbi canrnoiadwy. Mcwn pcrthynas i dort y garw yn y gairMfMc o naen yrc, byddfnthwy yn tori y garw i gyd weithiau ymatth, gan ysgrift'nu Sant yn !!e Sand; pani tm roddwch ng ymahefyd, sef Sangct i dori y jE;arw? ond yr ,VN f i yn wrthwynebns t M?!M:tfd yn He sanctaidd, er na wetaf etsia)) ng yn pivnc, liane, &c. end nid Myrdd:n yw yr nnig un sydd a'i ere- fydd yn y bedd erys hancrranmiynedd ynot; ac %i,t-tli ystyried idd gysgu cyhyd amscr hebofatu dros yr iaith, mae'n n: tia fuasaimwy o'r brtthderBfytiiOn- aidd arno yn yradg-yfodiad nas; y sydd er hyiiy mae'n galed nachawn ni 'sgrifenu beitach yn ot rheswu) a Uteoi heblaw nn 1'(lynldill, mwy nag y cafbdd einhynaftaid r'wytH en cig moch y Grawys gynt, heb gyrarwyddyd o'r modd i'w dnn o Rufain, yn 01 m,mpwy et.sanctaidd fawrhydi! Alac ynnaenadtra digywdydd ac adgil-, f- iawnynMyrddm, 'pan ddywed fud gwyl' 1\100 yn t1'Oi gyda phob gwynt, &c. a hwythau wedi gwrthw)'ne!m yruo!! wyntoedd mnwrion tra ,bn ef yn cysgu' Ei aiiisl-r ymatth, ac yn mwynh -H ci fr!"iddwydton; ac yna yn cadw mawr ystwr, gan g&dt rhyfet hyd nod yn erbvn yr holl aweton mchns, drwy ddychymygn f<jd yr awvr deneu-fywiog yn (hewi o'i amgylch! Beth pe buasai y Ty\vysog Coronog, ar 01 cysgn ci an).ser, yn He cynnor- thwyo i 'gymrneryd Paris, yn codi ei taw ger bion y cyngreirwyr yno, ac yn tyngn yr ymladdai tra fyddai byw yn erbyn Boni, ac yn decree eu cyhuddo o'u hwyrfrydigrwydd yu dyfcd i'r mrcs, ac y dyiid eu cospi yn [iym, na fuasent yn adferu yr hen fFmf-iywodraeth yn Hwyr, a iiadd a dinystrio pawb a phob peth newydd a gyfarfyddent, ai am hyny nid oedqent yinddiSynwyr y todn bi'en:noi? ncn ynte OBi,! oedti 1\1 v!. ddin yn waHgof? Profwch bob pcth haner cnnt oe;t haner mil oed, a haner diwrHod, a dytynweh yr hvn sydd ddn o bob uu o n.idjynt: cyngcr i Myrddia oddl- wrth Gogm th, MeMn, 1314. MONA.

AT GYIIOEDDWR SEREN COJ7S7Z.

! CARDIAU. I

AT OrlIO.EDÍJTVR SEREN GO,lER.…

MARCHNADOEDD. t