Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

8 erthygl ar y dudalen hon

- --BARDDONIAETH. .........-({

--__-1 ,It ArgraplÚadydd Seren…

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

,It ArgraplÚadydd Seren Guiitei-. I ATTm I MR. D. J. ST. r——&——NS, I" ndbvcHAIN. I GWEJ, RHi. 69. 1 SYR,—Er i nil (!darHen eich Itythyr yn !;vson ac 3s- tnd, ta! y dywedweh t chwithnn wneuthut a'r Awdl He.'dwc'n,ni<t geHn\t bendert'ynn am eich ysbryd n&'ch diben ynddo; weithiau gos&Jeeb eich han aHan fal un g,.vael a gGstYDgdi, yn dymaHo caet w}t;l)d ystyr y gclnan a'r ymadrodd¡o-n yB yr Awdl, tutddwyd it nnwanth i'c): cyrnmeryd yn y cyt!wr yma, a medttyH.tis 4ebgor a.;i nea ddwy o rwydd-hynt awca I'wciivtansoddjt ar y meiur rhyJd, pc bna?at CTut cr yD utug. eitltr 'wfui hyniiy, wrth 1g1 ymnieryd yM ganiattaol mai chwi a ysgnfenodd y Hythyr Cymraeg hwn, ni aliwn welcd an angenrhcid- rwydd o'r cyfryw gyfansoddiad ag y gctwch am dano, ob!eg'd fod yrAwdi agos i gyd yn gynnwysedjrg o en-iau Cymreig mor sathrcdig He arfero; gun y wertn ag ydyw yrhaisydd yn eich Uythyr, a'rrhanfwyafo'r' ymad- roddion mor rhydd a uaturio!, mat y daiigosaflwi laeti, gan hynny ammheuais cich anwybodaeth yn y gyng- hanedd mcgis ag y map, yn enwedig y beirdd a'r ieith- yddion y dywedwch i chwi ei dangos iddynt. Yr wyf yn rhoddt her i chwi heddyw, Mr. D. J. i enwi bardd ncu ietthydd yn y cynwr ag y ciai,ltiiii-,isocli ef a chwi. II than yuddo; ac heb hynny, rtiaid i chwi fy esgnsodi tra y cymmerat yn ganiattao! na ddarfu i chwi ei ddaHgos i neb o'r cyfryw yn dei!wng o'r enw yn y !aith Gym- raeg. At- ot hyn rhyfeddais yn fawr, ar ba awdnr<!od na boncddigeiddrwydd y gattasech chwi bcnderfynu yr Awd! hcb nasain nasynwyrynddi; a Una yr ydych yn galw am ymddygiad boneddig.udd yn y Scren gan I ereii!, ai boneddigaidd a chyduno! a nntur pethan, ar 01 eich cyfaddenadan megis uehod, oedd i chwi ryfygu esponio y HythyrenaH Y C. G. megis y gwnacthoch? ac yn cymmeryd arnoch ddywedyd, na wyddech chwi gymmainta'n hystyrhwynt yn amgenach; pa fodd y I gaiiascch chwi enwi Mr. Boda leuanc, a honni eich gwybodaeth o'r Sercn, yngwyneb y fath haeriad gwrth- ddywediadol a hwn? gan fod yUythyrenau Y C G. i'w gwelcd yn y Scren mown amryw fanau yn haw-n- Hythyr. Ond cofiwch fy mod i bob amser yn barod i gyfat tod yrenUib a'i- gwaradwydd hynny ag y byddo eich boneddigeiddrwydd yn gwt:'1ed fod yn dda ei ar. feryd tuag attafn a'm gwaith; a hynny yn fwy, tra yr ydych yn pi-offesu eich caredigrwydd heb genfigcn na chwerwdcr yn y gorchwyi! Gwrthymadroddion nad ydwyf n a!!uog i'w cymmodi a'n dyal). Pa fodd byn. nag, bydd i mi yma eich annerch yn 01 y caredigrwydd ag y soniasoch chwi am dano, ac hyderaf, heb adaet !ie i chwi na neb arall i gasg)u fy mod yn fwysaidd nac anmhriodol yn yr yrnddangosiad o hono, gan mai ym. ddygiad y person yw yr unig brawf o witionedd ei gyii'cs; a hyn a ymdrechafdrwy yniddiffyn yr hen g/'e a(/Mr c /6?< y clmcdd, a dajlwyd y?to, medt/wch duci, z bytti,it. Gan hynny, Mr. D. J. faicasgtiad o'm sytw ar eieh lIythyr: y wyf yn penderfynu oddiwrtho (dywedwch chwithan os ydwyf yn cyfeiiiorni am danoch), y rha'd i chwi tod, os nid yn anncaHus yn y C.ymraeg, o leiaf vn nu)t ei hen farddoniacth fcHy ac am hynny yn ddm.is a diwerth gennych bob cynghanedd yn 0} y cynltun hwnnw; ac yr wyfyn caniattau yn rhwydd y gall hyn esgnsodi ilawer arnoch ym myrbwyHdra eich traeth- awd: gwn am!awero'run farn, agaliwnddywedyd t mi fy nun fod uawaith feUy, ac y mae gennyf yn awr ac y iiiae geiiiiyf y o'm b!aen yn Kgorchestion beirdd Cymru, yn y?grifen. edig, iarn gwr o Gynn-o deat!ns a dysgedig, yn rhedeg fat hyn, Nt wn i bctb a fn yn pcnsyfidanu yr hen feirdd Cymreig, ac yn cu harwain i gyfansoddi y fati! ffiloreg disym\l' ag sydd yn y Hyft 1m!), &:c. gwaith Homer a VyrsH sydd S'racth a godidog.' Ni raid i mi ddywedyd y)' achos oedd i'r gwr uchod roddi y fath farn gated ac anghyfiawn ar Orchcstion y Beirdd Cymreig; y mas yn amtwg i bawb mni obtcgid ei d(fieithrwch i'riibrdd o'H dyaU yn y mcsiu'au eacth, ac yn rhoddi y f!aenoriaeth i Homer a VyrsU obiegiJ rhyddid en mesnrau, &c. Yma rhoddaf awgrym o rai pethan i bron nad vdyw yr hen,readt7,iaid yma MM môn y cluit!dil y?; pydru, ondyn hytrach yn gwncuttmr i tynu y Ilitseit,,P. gwerthfawri'r Cymry. Ystyriwch mai altan o waith y beirdd, gan mwyat; y cafed y modd i gadw' yr iaith rhag myned ar ddifancoi), yn gysta) o ran godidowgrwydd y gynghan- i edd a chadwcdigacth y gcirian, canys odd! yma y mac awdurdod ystyr yr iaith yn ein hoU Eirtyfran, ni raid i iiii ymhc!aet!m ar hyn os cdrychwch chui and ar y Gciriyfr a goi!aso<-h eich hun yma gofyna(,ai pvdrn y n)ae yr ho!! w yr a'r cyfansoddbdau enwog vnshofrestr Arch. Britt. Ed. Lh. Dr. Davies a Thomas Hichards a Hawcr ere)}!. Hefyd, o hcrwydd gwaith yr hen fehdd a'r ysgritiadau Cymreig y cahvyd awydd a dyaH dig- ono! yn yr hygiod gyneithwyr i droi yr ysgrythnl'atl mor thngoroli'r Gy'racg; ac yma y mac hawcr o eir- iau mwy ansathredig na' rhan fwy.tf yn yr Awdt :iC amryw ymadrcddion e ansaw<!d cystiawenoi Cymrei" yn auhaws eu dyaU, y rhai gobeithio y dymnnwch etilvi fod mo!- g'yi}'red;H ag ydyw'r byd o Gymry, ae sydd yn ddylcdswydd YTl gysta! a braint i bob an o honvnt eu dyaj), megis Estyich, goddaith, anhymig, mei'yw, rhag- tat, p'di'wyden, aftllnd, t'-All, mau, &c. Mae Abel dy t tia.yd di2 A'r rhai l1yn a ffieiddiwch chwi o'r adar a tEeiddiwchcn bnrgyn hwy, yciconin, a'r etyr, a'rgotn- chwig), a'r ysttntn pob cigfran yn ei r')\w, a'r bod (r. boda), a'r barcut yn ei ryw, a cAyWt csttHS, a'r fr:iH nos, a'rftnfi'a!).—Yma ai pydra y mae y cyneithwyr o ran en "d, a'n defnyddioldeb ynghyd a'r geinan a'r v ilia (I ri)(Idioii yn y IHM Sanct- aidd? 0 nage, Mr. D. J. Hef\ d, yr hen eirtaH bardd- onaw!, yr hen brydyddiaeth dden\'ydùawl a'r dnH Cymreigiaw! o gystrawenu, ydynt brif a safadwy go- Jofnan yr :aith Gymracg; ac yn ol y mcsurau a wvbv- ddir ar y rhui hyt), y mae yr ha!! ilienaiiei-ill yn rh\\ydd a !i:thrtg: gcHid cadi aHghreintian liiosog i gadarnhau y petbaa uehod, hyd yn &cd o waith yr oes hon. Hcfyd, as tafln y pcthml achod a wnacd i'r c!awdd i bydnt, pa mor euog a raid fod awdwyr y gyf. Infan? aphamor enwog, yrcchr ara! a raid fod v Cymreigyddion yn Nghacriudd.Sere!) Gomer, y Beirdd a'r Ysgnfcnwyr Cymreig, yn eu 1'ymdrecbiadatt irw codi i fymt o'r ciawdd rhag pydru 0 honyat yco, a cho)ti am byth i'r gened! ? BeHach gweddns ydyw gefyn, pa nna; (Mcdswydd y bardd a'r ysgrifenydd ydyw arferyd geirian Cymreig priodot i'r gwaith mewn Haw, ae i'r cyhredin ei ddya!), ynte rhai ci ciH llfgredig, hanner Sais, cy mwya y cya. redinaR!)ea!tusn'rgwaeifalchwi? os yr o!af, dy!asai Seren Gome!- arfaryd yp enwau cytrrcdin ar yr hoH swyddogian, byddjHoeddaUoBgau, canys ni wyddom !)i yn gyffi-edin am yr enwan Oil i fn- asai cymmysgiaith tcbyg i hyn yn gwHcuthur eich Hy.! thyr yn fwy anghyson 3g efet hun nag ydyw, I y maent wcdi tieitio bat! gaicd ar y Continent just 'nawr yn yr hon y wowndiwyd hen jenerat da yn yrarmi ar's cwrs, yu ei frest; ac un sarjant ya y second rishmant gan fwtet tfrynt ei got; dan breifat,drymara freitfar)'n y jointy a hen banantar yu ei stym&g'' Pa aMeb cysondeb sydd? ac wedi'r cwb), yr wyf yn hyftern fad amryw fil- oedd mor hysbys o'r pethan hyn, ag y byddai edryeb ar lai gotchest cynghanedd&t na'r hen ddnit Cymreig islaw en sytw a'M dy weiiyd (1, er fv mod i yn cars gweled pcb math e brydyddiaeth, as yr wyf yn bared i gyf- addef, na bn, ac nad ydyw y mesurau caeth er Hes y eynredin cynHHiieidfao!; y nia.e rhesymau Ed. Prys ar y pen hwn er boddtonrwydd, ma-e yn d&byg, i bob bardd; etto t gyd, nid oedd well prydydd Awdi ac ? Eagtyn i'w gaet na'r Archdiaeon, er aa fwriadodd ef Hamyn y SahnaH er y Ues cyflrediii: feHy yr an modd p'ydyddiaeth Serea Gomer sydd yn hytrach yn bprsonot i'r neb a'i hoSb, er yn gySFredin i bawb o'r derbynwyr. Nid oes neb, ysgatfydd, yn meddw! nae yn gwneuthnr Uai o Awdlau ac Engtynion er Hes a badd cynnnlteid. f,M)! na mi, ac y mae yn del)ygol, ym mam Hawer & wyr enwog, na allaf feddwt na gwaeHthur gormod o honynt yn y pethau crybwy!!cdig, heb son am ddywenydd ac av;ytid llawer &'F darHenwyr iddynt. Yn awr, y mue y fath gyssyHt!ad ac nndeb aa?aha?)! rhwn? yr ysgry* thurau saactaidd yn Gymraeg, a Aoet?t,Deb y Cymry yu? <'uDiarhcbtoh,Gei?yf)aU)Hen Ysgndadan, gwa'th y Beirdd a'rGymdeithas fitwryn KgLaei):!dd, i:a eiiir! mewn\1ll tnotlde\\didoli i aC e1'byn llyn, J"lr.n. J. mi! debygaf i chwi wetcd cich camsynied with ddywedyd mat hen greadnr ym mon y ctawdd yn pydru yw y rhai! hyn, ac i chwi yn fyt bwyl) feio yr Awdi Heddwch am hynny o gyd-darawiad ag sydd ynddi a'r GOl'chestioIl! mwyafrhagorol yn y Gymraeg; ac os bydd i'r Hythyr hwn fod mor Hwyddiannus 9eli argyhoeddi o hynny, ac os yr achos o'ch cyftwr bUnderog ydyw yr.lyit a ddy- wedwyd uchod) ni fydd yn anitawdd gennyrgydy.n- nfhrflo a'ch cais. Nut oes namyn deogain o eiriau Ucd ansathredig ym mysg o gytch pun: cant yn yi Awdt, a p!m fodd naaHascch ctnvL ddya)) gehiau inor gyffre(iii) ynddt ag a arferasoch chwi eich hun yn cich ttythyr attaf? ?<<i aU un darHenwr Cyn:raeg edrych ar y gym- hanaeth gan!ynol lieb ei twyr argyhocddi fod y i-hun fivyaf o cii-ifu yr Awdlniorgyfftedina gcirimt y I)y- thyr; nac un bardd, heb weied fod y than fwyaf o'r ymadroddion mor ddealladwy: gwehvch yn yr Awdi y geiriau hyn a!Ian o iawer, Llid, go-fid, pKr, mwg, dydd,' tan, twn, iladd, dynion, dinas, cv.nj &c. Ymadroddion fQl IIYD, Lladd dynion, JInoeod dinas, I bort!a cwn, o ba! t!t cas. Tyred lGsu,trodyweisionarfbg I fod yn enwog, fad yn union, &c. Ac yn yDythyr fal hyn, I Tei-fyngyicb, oreuraWg, p[' )ydr, broydd, syUu, be:chiad, ofyddaidd, ouraMios (f. ouranois), clerwr, boda, &c. Hwyddiant a hir hocdi i'r gwynfydedlgion feirddion enwog t ddatganu i !ewn eisteddfaoedd eu gorchfstwaith aHnea!!adwy i my bob! annysgedig—arwydd yr arthcs fnwr! &c.' Yn a, onid yw yr anghreitrtiall uchod mor gyiTredin a'tt g;: yddmewn geiriau ac ymadroddion? Owf ni all fod doethion a dysgedigion Rhydycham mor fOllgleruidd wal!g(ifl1S a bod heb ddya!! y rhai eg!ur hyn a phe by- dd:u i chwi gad eic!* dwyn i fynu yn offeii-iiid neu yn g!ochydd, ni wn i pa fodd y gaUech chwi gael geir- iau t'ghuach i brcgethu, t!eu amen mwy am!wg i'eh gwrandawyr na'r rhai nchod. Hefyd, y riian fwyaf o'r eyfansoddiadau a gyfansoddwyd gcnnyf ydynt waith enwogwyr Rhydychain, y rhai na aU un ffos na phwt! a g!oddir iddynt byth eu pydru, tra fyddo gwiw na' Frythoncg na ritagorgamp Dysg ei hun ac am y dnH o gynghaneddu a'r ychydig eiriau tywyH yn yr Awd! gweiwch isod o waith yr egtwyswr Gr. Ddu, D. Gwi- iym, Rhys Gocb, Ta!icain ben beirdd, ac afrife<! erei!! rhy faith i nu eu coffliau yma, y rhai, gobeithio v meddA web chwi f\\ y o barch a gwcH moesau tu ag attynt nar y Bjeiddiech chwi eu taHu i umhyw f6n el.awd(I i by(irit, Ncu, nym ttoddyw gnid erfa,r, Guit'n<'i no Hndded celida-,vr, Am dyH'o clod, gnifnym dawr.. Gnawd yspeilynt yn rhyfe!. Chwys gailestr ta.!?cstrtut!Iwm. Mair gynnifcr y?an'?wybr a'r Uenfe}-. Ard(!wy)'ca 'r ddewr,awcn, Alon a, i'r dyfntyn eithaf. Taradr dacrgadr deW:'g::H. Yt wet) na thryehan n'ar:u). Clmilcryn fag" meib cnrUiw, ,J! Nyauhygyrchobediw, /!0' I-Il,igi- o i-etifedti aiw-;nip ffi-iw. EfcHy, dt wy'c]) cennad, syr, dyma fi yn tcwi, trwy geisis yhoddi rhyw esboniad ar y HythyrenaH wrth eich Hythyr, y rhni yn sicr na wn i mo'u hystyr, ac ni wn i mi en gwc!ed o'r btaen yn y Sc- ren, ac os bydd da ermych eu rhoi y tro ncsafyn Hawn- itythyr, megis ag yr awgrymaisyn barod fod Y C. G., ni fydd i mi wedi'n feddw! yn amgenach ant 0:1 harwydd- occad. Y tiythyreHau, hyd ag y gwplafr', ydynt, D. J. St. F—s:—us, ac yn at.wyd(lo, hyd eithni' fy ngwybod- aeth i, Dyma JI,d..ass .ant F-ttfi-ait its. Hyn, yn y modd nnvyafcaredig a wrth cich ewyliysiwr da, a'ch gwir garw!- ffyddjon, EbnM,1815. = y c.cwAN. I

./!< Ai-gi-apitiadydd ScrpH…

MYNEGIAD AMAETHYDDOL MISOL…

! GOLYGAWD BYRI

i';

PK?LLA?R ?R Y? MH?M?LA?Y??BH…

CORUCHWYL\\ YK.