Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

5 erthygl ar y dudalen hon

[No title]

[No title]

SEN EDI) YMEUODROL.

Rhestrau Manwl, Canlyniadau a Chanllawiau
Dyfynnu
Rhannu

SEN EDI) YMEUODROL. 11 N TI" YR ARG1J7YDDT. Lllln, Jfai cennadwri i'r Ty orSdi with y Tywysog Rliaalaw, gan Arglwydd Lerpv^i (yr hon syd'.i mewn paith arall cr papur hwn). Gorclvyniynvvvi i'r Gennadwri gael ei chyranieryd i ysty riacth dilydd Ma with n'esuf. il1111rrlh, 23. W lith );styried cenna(i ri Rliagiaw, dywctletlil' Argiwydd Lerpwl, os !>« pwnire criocd yn deil-Wng o ystyriaeth inwyaf ditVifol y Ty, fhd yrliwj! oedd gcr eu bronoau yn awr Icily. Yrocu<! eie ymheli o fod jur awybodus o niweidiol "Milyma'J.vn rhyfel; ac: yr oedd efe yu barod i addef y d<y!uAl rfeti'tli' i liawer o feethan i fylin er m.wvn A cy niweidhm; ond y pWH-sc irw ystyrictl or.ui, a ytloedd yn bctii iialSuedLg i iii ai-os mewn ansawd i Ue<idyciol, a inwynhau ei holl fanteision naStariol. Y pvth cyntaf a ystyricd yn awr livn, a oed(? gennyin ni arlios cyfiawit s fyned i ryr'el- ar y jjcyd h»wii. Ac i'r d¡hel! i'lI gallllogi i iii ai- livii a ied cymmcriad yr Itwn a. "ethl m yn timidwl.iuyacd i ryfd ag- ef, a'i yimUlygiati taag at y Cyngreirwyr; nc adwy. gan ei fod wedi dryllio'r cyttundcb a wnawd ag ef. Ei ymwrthodiad cf a'r orsedd yn 181:4 OCthl sylfaen y evfamraod a wnawd y pvyd hyimy a Ffi ainuc ac ar vr on egwyddbr cyliocddwyd: gaii yr anig awdtmloJ ag i oedd y pryd itynny yn Ffrainge ei fod, ere wedi ei (Ii- I orseddi. Yr ocd'd gcBuym' y fantai? brnddatdd o 1.-t mlynedd o brofuid i brofi nad ocdd efe itetil gwneuthnr an cytVindeh eiuoed' ag tit. wlad heb. ei dorri. Ac a oedd l'hyw betli ynghwynip a ctediad diweukiar Bona- parte a aIlasni ein tneddir ifcddwl fod cyfiievvidud yn debyg o gymnieyrd lie yn ei gymmeriad? I'r gwrtli- wyneb yr oedd pob pet'a cydl'ynedol a'i ildyehweliad- i awdurebd yn tueddn i feitlirin braw. Gw-yddai efe- (Arglwydd LcrpwI) fod yr holLgenedl Ffrengig yn ei erbyn, ond yn. tiu-ig y miiwyr, y i haia.'i dygasant yn 01, -o herwydd fed ai-iiy tit p cu tiaetli mihvraidd a Liy- wodraetli fikvraitbl. N.i(i oedd ond un o ddan belli wedi ei adael i ni yngwyneb Llywodraeth Ffiaingc ar y pryd hwn, iitill ai myned i ryfel, neu fyw mewn an- sawdd barod i ryfela ac yna'r pwngc ocdd, pa mi gwell oedd inyned i symud y peryglon ar unwaith nea ddis- gwyl am fendithion andiens iieddwt-h. Gan fod" gennyini y fath gyng-air galMiog ar y pryd hWII, a oedd hynny, i'w dafia-ymaith? Tra y mae Llvwodraefcli ag sydd vn awr yn haiifddi yn Ffiaiagc yn anghysson ag lieddxvch Ewrop, a sinna-ti vn meddu modd i lethn'i- Llywodraeth hon, yr hyn ysgatfyJd na fydd ynein methiiant; lyth onJ hynny, o herwydd anhawdd yw ca?l eyngrair mer aikiog druehefn, a'n dvledswydd yw defnyddio'r m odd- ion ag ydynt yn cin niediliant. Yr oedd efe wedi (,'y-nv io,, y,vit ei.ii i gael allan feddylian'r cyllVedin yn FfVaingCy. ac yr oedd cfcynsicrbod eoph y bobl vn vrtliwyneb i Lyw odr'aetlx i'onaparte ac er fod hwyddiant rhyfel yn ymddibyr.nn m'; Haglnuiaeth, oil fam ef ocdd fod gcmiyin bob ragolv/g obeithiol am Iwyddiant. Os na fyddai i ni fyned i i-yfel, beth fyddai cin cyfiwr nnd bod n'ewtt l.vav/, a pliaroitoi yn barbans;! ac vr oedd efe vn dtwertnynh g,wybod a< oceld un dyn a fedrsfi ddywedyd tod hteddweh arfbg yn betli dymnnol. DiogeLwch pv,w|>. oedd yr,hyn a- chwennychai'r lioll Gvngi«irwyr. Nid oedd neU yn .ncddwl lieilvau rbydd- did- ac anymddibyniaeth Fl'rftingc, nat; ymyraeth a'i Llywodraeth dufew-iiol, ond yr oedd ganddynt hawl gyfreltlalon i godi yn erbyn yr hwn ag oedd a'i ddyr- chafiad yn angh.ydvveddtt a diogelwch gwledydd- cy.ni- mydagol. Terfynodd yr A-rgiwydd- dyledog ei araetli trwy yDllyg '.ititierciiia(i ga«I ei gyiiwyno i'w I'Jchdei' Brenhinol y Tywysog Rhaglaw, y" hwn, fel arferol oevid yn adsawi i'r -gennadwri.. Dywcdodd: larll Grey,, nad odd cob ynçwy cadarn dros athrawiaeth 0 fhd. c-an y bobl bawl i.ddewis oil Llywodraeth en lumain uag ef,.etto yroedd efe yn cyd- | we led il'l' Arlwyd(\-dyledo:lg ocdd wedi Uet'm eisoes, v dvlasidi yiiiarfer a'r bawl honno yn y fath tDdda, phekli-3: bod yn beryglns iwlIdydd crcUt beih oedd y ddadl dros y rhyfel hwn? nid goresgyniad tir- iogaetiiau gall Bonaparte, and gwrfhddadl yn erbyn ei gymmcria tl personnol. Yr oed a' hyn yn betil tra Iiynod a newydd! Os gwir oedd fod tair rhan o bedair o Ffraiiiirc vn erbyn KonapaPte', y ffonkl orevi oedd gadael yr ysliryil hwnnvv i ieitkriu a- cbynnyddu ei huii yn du few n oi, a plieidio cr-eHgwrtlrJ.drychou allanolidynna bobl oddiwrth en angbydl«d.-ca«tEetol. Vrocdtlid yn dywedyd- mai cbwyJdroad milwrf<idd-yn unig oedd hwn.o'id yr oeddy derbyniad a gafodd Bonaparte ar, ei ddychweliad i Ffrainge, nitl yn unig gah y milwyr5,ond fan bob graddau o'r bobl, yn ddigon i wrth-brofi hyn. Hefyd, y nine Bonaparte yti arf*ogi'i- bobl tv'wy'r ymcr- .odrio^ v-n aw? ey i 60 mlwydd oed, yr hyn sydd Brfrwfo'r egiiiraf o'i ymtfdiriet? ef yn y bobiyirgyffredm; a thrvvy hyn yr oedd ganddo 2,000,000 o ddynion arfog, ac o'r j'hrii hynny yr ¡)edd '270,000 wedi cychwyn eisoes <oF diwedd y fhvyddyn 181:5 nid oedd gan Bonaparte ychwaneg na 155,000 o wyr dan arfau i aniddiffyn Ffrainge, tra-'r oedd gan y Cyngreirwyr o 3 i 400,000 o filwyr,a phan ystyrir y drafteSfch. a gafwyd i'w ortreclui y pryd hwnnw, a'r hyn a eliai ddig'.vydd mewn canl-yniad i tiii frwydr,. pwy a feddvliai am ryfel o'r newydd lieu fraw ? Terfynodd v Pendelig IJrddasol ei araeth trwy gvnnyg gwelliad ar yr hyn a gynnygodd Arglwydd I^rpwl; s-ef bod y Ty y»r ^alesog yn ewyll. I 3fti, exvyll- ysr« cefnogi ei TJchder Brenhinol dros anyinddibyniaetli Ewrop, mewn eydweithrediad a'r Gyngreirwyr, eithr nad oeddynt yn barnn mai cvtiawnoedd myned i rvtel ag un person £ farnai pobi Ffrainge yn aifdas i'w osod yn Haenafyn y Llywodraeth. Dyvvedodd Jaril B'atluirst, fod y Ty hwnmv yn wpddar wcdi pentlerfynn fod gennyin aehos cyfiawn i fyned i ryfel a Ffrainge, knid oedd dim yn vmddygiad y Cyngi:ejlwyr tÙag at Bona.partr, niu oedtl dim arall a allasai gyfjawnba-A ei waitb et yn-totr? cy'ttiwdeb For- taineblien. Yr oedd efe or ineddwi fod gan wladwriaeth Ewrop hawl i yinvracth & LlywodVaei!h thifewnol on- rhyw wIatt pan fyddai'r LSywodraetti IkSumio yn peryglu heddweh a diogelivelr gwiedydd ereill. Ac nid oedd yn ymddangos iddo dinyst.F iJvwodraeth Bonaparte. Yr oethl Arglwydd GreiMlle droi?1 yr aniVerehsid yr ocd\1 efe yn ystyried y rhyfel liwii yft anoelxiladvpy. Nid oedd neb wedi dangos en bnnain yn bleidiol iawn i 5Jonaparte end nitf wyr FftaMnge a'r unig belh, a oedd yM en gwnenthnr Imy yn a-nfuehWoft i Lojiis XVIII. oedd oi fod-of yn cadw ei gyfaimnodan heddweii gynnnyd- ogion am y bai hwmw a hwanw yn nnig y diorsedd- wyd ef ganddynt; os oedd (megis yr cadw cyttiindeb yn fai. Wedi hynnv yniranodd y Tý-dros yr aiuiei'chlad a gynnygwyd gyntaf 156; yn ei erbyn 44.—Gwahan- iaeth 112. ty r cyfPredin; IMni) itlai 2:L-—Hysbvsodd Asglwydd CastTdrcagh fod ganddo ge&nadwri od^iwrtlr y Tywysog Riiaghnv, yr hon a dda-rlknwyd gan y Rhaglefarwr; a eiivttnnwyd ar fod iddo gaoel ei chymiaeryd i ystyri;«:th y dydd can- lynoi. (ijliirwyd ysgrif y meih-dalwyr hyd ddydd Mercter wytlmos n'ncaaf. Muicrth, 23.—Hwn occhl y dydd a bemwdivyd i 4cf- ydln ar eisteddfod trwy geelbrea i chwiiio i d'eilyngd'od etholiad Dowiipati ick ac am nad oedd ond 77 0'/ Aelodau yn wyddfbdol (yr oedd 100 yn oiynol) gohir- iodd y Ty aan bedwar oli, gioeh. Merche.% £ U'.—Gan gvfeirio at yr?OOM.apfmataodd CYllldeithas yr India DdwYl'e¡i()l i Arg. Melvile, i daln dyjcdiau ci Dad,, dy?cdodd Arg. Milton <bd y caniatad ar annogaeth Xaril Buckingham yn llygredig yn ei ffnrfiad, ac yn niweidio! yn ei ganlyniadan. Nid oedd cud ychydig-HMscroddi ar pan geisiodd Cyrn- deitlias' yr India fenthyg 2,500,000/. gan y yi, 1,13,11 oedd 500,0001. fvvy nag oedd eisien hyn a gawsant trwy offerynaeth Gweinidog i y Llywodraeth, yr hwn y Hwyddyn ganlynol a geisiodd ganddynt l-oddi 20,000 i nn o'i gvd-weinidogioii, Yna efe a gynnygodd y llawnfwriad hwn, fod CadeinH Cymdcithas yr Ind.ia Ddwyreiniol wcdj ymddwyn\ yn groes i duedd nen aincan gweiilired y :Nain o" nrentn." Vv edi ychydig thladhi gwrtliodwyd y cy.un.yg gan 8&y-n erbyn ;30. Itnty 25.Cafodd ]\Ir. AVilb. Bootle gimnad i ddwv!1 i mewa Twella'r gyfrakJii. yngliylch prentisiaid plwyfol, y rhaf a dda-nfonid gan Swyddogion rhai o I)IkVN.ii 1,14411tiii )0() niilldir i'r wlad.. lie na. altai yr arolygwyr plwyfol. fytli ymweted li hwv. CyflwynotM Syr Francis Bnrdett (b'ei.iyfiad i'r Ty oddi wrtli ddinas Westminster;, drosllcddwch a diw- ygiad yn y Senedd. Chwennyehai Arglwydd Castlereagh iran o lions) ei ddtollen yr ail wa>iili, sef y rhan a oedd yn cyhndda Oweinidogion y JLlywodraelh o ddwvn vii-- laen ryfel anghyliawn, a gorniesu'r bobl trwy drethi crenlon, a'n bod yn haeddn cael eu cyhuddo gan y Ty. Ac yna cyntsygodd ci aci gael ei "UtllOd" gan ei fod' yit cynnyg dirinyg i'r Ty. Dywedodd Syr Francis Burdett, nad oedd y gair Deisytiad yn arwyddo fod yn rhaid i'r dt-isyfwyr ymbii a'n hetian yn en dwylaw, oiiit lio(i gan y deisyfwyr haw! i arddelwi (demand). anti yr oedd etc yn barod i addef, os ocd:! ei Arglwvddiaeth yn. chifennych gwrthod y deisyfiad, mai teUy y byd>dai, o herwydd fod y Ty Iiwr- mv wedi hir ymgynncfino ag nitidd-dod i ddynion yn ei swydd cf. Ond i ddangos nad oedd Aelodau'r Ty hwnnw yn cynddi'ychioH't'bobL,yr oedd nn deisytiad ar ddydd-lyfraw'r Ty, y* hwn. a gynoygal bi-ofl. fod 17 o ddynion yn danfon 74 o Aelodau i'r Ty Cytrrcdin; a bod 150 o etiiohvyii yn danfon y i-liin amhÜ: o'r aolodan hwnnw. Vr «\"dd el'a' yn parehn'r aelodau oil, y rhai oeddyiit'yn> dU?yui«» cy-friiol vmls&b sefyllfa ond yn eu cynnnlliad-yn y l'ic hwnnw,, yr oeddynt yn bob petli <mkJ.«y«ddrveki-edwyr y bobl. Nid oedd efe yn ystyried; ei.t.}¡}o hwys i (11-igolioll Wcstmillstcr pa nn ai derbyniol ai annerbyniol fyddai'r deisytiad, o herw ydd-fodprofiad vn dangos nad oedd mwy o gyfrif yrt cael ei witetitillit. o'r deisyfiadan i'r Ty hwnnw a. osodul ar y bvvrdd, llà'r rli a i a deflid o da no. Dywedodd M.r> Iritzgejiald fody llarwuig Anrhyd- eddns wedi cael. yr hyn a chwennychai, sef eyfle i draethu ei araeth, ac am hynny y gallasid, lieb ei dram- gv¡y.dd.J, \-r.rthùydcisytiad; yr liyn a wnawd yn gan- lynol. CEXXXDWltl'l? TVWVSOfi RHAGLA W. Cynnygodtf Argl.- Gastiereagii ar fod i gsnuadwri ei tTelulfer y Tywysog Rhaglaw gael ei cliym- lnei yd i a gwnaeth araeth cytfelyb i eiddo Ler^ul yn Mhy'r Arglwyddi, yn dangos rod rhvfej ii Bonaparte, d?ylliwr pob. eyfainniod, yn anocheladwy ac i ddanges (Scheliion Llywydd I-ti aingc ar yr amser hwn, darllenodd ei Arglwvddiaeth lythyr a ysgrifenasid gan tin-o"i Weiilidogion at un aralUar- orehyinyn Napo* leon, yn yr hwny dywcdai efe ei fod yn ewyllygio i'w Weinidog beidio amlygn ei fedd^l vn eglui> yngliylch rhoddl aiaddiffynfevdd Antwerp"May.ence, ac Alecsan- dria i fvum, pan oedd y Cyngreirwyr yn Ffrainge, btid os gorfyddai ar-iiov^nenthnr feHy, ae arwyddo'i: cy-t-tiin- deb., fOti- yr Ymerawdr yn. ytnroddi yrndd-sryn nid- yn ol teleran'r cj^tymkib liTvnnw, ond yu gyla-ttebol i am- py'diiadaii milwraidxl peth a u,- Wedi darllen y llyihyr eynnyaodd yr Arglwydd Urddasol ar fod i annevchiad, vr hwu oedd adsain i'r gennadwri, gaei ei ddanfon i'r Tywysog.Rhaglaw, i ddangos parodrw-ydd y Ty i gef- liogi ei Cchder. Brenhinol yn ei gydweUbrediad' a'r Cyngreirwyr yn erhyn. y gelyn cyffmlin; Dywedod'd Arglwydd Geo. Cavendish ei fod efe yn ystN,i-ie(l, dcclii-eii rhyfel i'r unig ddiben- o* gauad alias rliyw ddynmiigol-o lywod'raeth gwlad yn both anghyf- iawn ac anaoetb; a gallasai hyn ddwyn gvvarth a-i- eia gwlud, yn neilldttol os thMd fyddaL cyuuadleddu a'r dyn hwn wedi CNVI)I, megis y gorfnwyd. wneuthnr cyn hyn; am hynny efe a. wNhwynebai'r annercliiad cyn- nygiedig, Cefoo,o;ivyd Cavendisli gan. Mr. J_Smith. yr oedd eft y» rlioddi ei lis is yn erbyn y lhai ag oedd arferol o'n cef- nogi; ond ei tarn ef oedd 11a allasid cynnadleddn &- Bonaparte, a bod rhyfel yn anocltelad\vyr yn gyfjawir. ac yfrangefirheidiol. I Tybiëíi Syr Francis Bifi^c?f,Sbd y Ty ynfwy dvl- edns i'r gwr bonbeddig a iefarodd ddiweddaf aas? 0<iidowgrwydd ei byavvdledd, nae am es ymadroddion; a beiodd ar ymddygiad v wlad ho^ tuag at yr Y spaeniaitl, y rhai a ganmohvyd yn ¡¡i. ant en gwladgarwch, ond wedi hynny traildodwyd hwy f grafangau y gorth-rymwr didrrgar^dJ, Fordinai^ Vil Yr ctedd efe vlj- groes i'r arnerchiad, Areithiodd y Ird, Law a WyHney Arg, MHfott dros yr aunerchiad; Mrd. Poosonby a Ticrney \t. ei ae wedi hynny yniranodd y Ty-dros \i annercliiad 221—yu ei erbyn yf;gwahaniaetli, 129. (hivner, 26.—Mewn eisteddfod o'r Ty yngliylch ariais y rliyfe! dyweiiodd Argiwydd CastSereych,, j-sai'r syinan a ofynid gan y Senc-dd i alhioedd irxtfrti oedd y i-,oi: Yi, oed(i v i meddiant 0 scfydEadau Gorllewinol IJ.Mar.n,sefDemanip Berbice, ac Esseqnibo, a-chytbiiiwyd i ddisoiledu Hol- land trwy (labs luimiliwn 0 biinnan, a bod yn rhanog ;V« Ellmyuiaid i gi'VllVau'r amdditfynfeydtl yn y "Nether- lands, cyhydag y byddeut dan Lywodrae^k Tywy-Migr Orange, yr llyn a* gostiai 2,000-,00(^Vr CAvbl a wnelai 3,000,0001. Yr oeddicl liefyd wedi ymrwymo cyd'-d-slis swm bly»yd<>ol i Ymerawdr Rwssi», yr hwn syddddy- ledn-s sddo oddiwrth -y-r Ivl buy n-ia»i d,. tra- fy # I a-i 'r N'eU¡er- lands tian reolaeth Wilium o Orange, yi! ofyir a wuelai Kwssia yn awyddus i gynnaJ an\nn(Wibynia«tb-y tirvtna*- lionno. Yr arlan poi th ;j, roddir i .Rwssia, Austria, a.. Pbrwsiia, vw V rhai a ymrwymaiit gynnak. 150.000 o wyr ar y maes bob un, end,. dyvedodd ei AI"- gl'ydd-ia'ctli' fod rhai o! hoilynt yn.gliylch (yj¡¡í¡"r rhif hwnnw; yn awr y rihte r,01-1,000 o arfogion yn.'cychwysx yn erbyu trawsfeddiauydd coron Ffrainge. Ni allasai: ei Arglwyd^i^eth'ikfyvwd-yd pa gyuaifer addan- lonid i'r maes gan Sweden, yr Yspaen,, a FhorfngaL ei ei ,ii-actli ti- gyitly(,, o artan porth i'r Cyngreirwyr i gael en- caniattau. Gwrtbwyneb^-yd y cynnyg gjm Mr. Whitbread ar ereill y rhai a dybient y dyUii'r Cyngreirwyr ymladii rhyfeia, yr hyn a'u g'wriai yn hv) ifyddton ac vniroddgar. livniiy yniranodd y Ty—dros gvnnyg Args Castlcreagli 160 vii ei erbyn 17.

HANKS GWAHANOL GYFIEIT??IADAW…

[No title]