Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

10 erthygl ar y dudalen hon

- OL-YSGRIFENv•

Advertising

AT EIN GOHEHWYR.. I

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

AT EIN GOHEHWYR.. I G::1rGyrraSQnI Lythyr T. ab Gwilym at Awdur y. Llyfr a gryb.wyllodd efe, yr hyn a farnasom yn well nh'i gy- hoeddi. Rhaid gadael altan i i Itcbraeg yn Llythvr Tegydon, o herwydd i li n Ílythyrènal1 yn yr iaith lionno. C:Jr Derbyniasom tythyi cyhoeddir In fuan. — GYDA gofid oalou yr ydym yn.gorfod hysliysu i'n cyif- cillion unwaith tlrachefn, ein bod 6 dan yr augen- rlieidrwydd poenns o roddi ein Jlafnr i fynn, a goddef i'n Seren fafchliulo, er cymmaint ein hawydd am ei chadw rhag gwibio i fro angof.- Pan umtyg- asom ein bwriad i wi-jetithtirljyii o'r blaen rhnthrodd llawer Cymro gwronaidd i'r adwy ag oedd difat- lerwch ac esgeulusdra wcdi wncuthur yn ein iaith; ysgi iCenasant mewn niodd teiiwng o blaJit tioiner cynnyrfasant awelon hyfryd, y rhai a Nrasgai-aspnt y cyinmylau caddugol ag oeddynt yn bygwtli gor- chnddio Seren Gomer; deffioisantlawer o'n hrodyr eysglyd, fel y danfonodd llawer eu henwau o'r new- ydd i fod yn dderbynwyr o'n Newyddiadnr, 'a chynnyddodd rhifedi ein darllenwyr gryn lawer wedi i'r pris godi i wyth ceiniog; ond buan y diff- ygiedd amryw, ac y mae pob He i feddwl y blind llawer ar fyrder, yn neilldnol gan fod lie i obeithio fod yr angyles Heddwch, yr hon sydd werthfawrtis- ach na Seren Gomer, yngbylch beijditliioi. byd yn ebrwydd a'i thrysoran annihrisiadwy: o Iiervvydd pa liasn, y mae'r Percliennogion gyda thryroder meddwl yn gorfod mynegu fod yr annqgaetban a gawsant yn y gorchwyl Snvn yn annigonol i'w gall- uogi i barhau y gwaith. Yrydym dan rwyniedig- aethau neilldnol i lawer o'n gwladwyr hynaws am ein cynnorthwyo ymhoo modd ag y gallasent; ond o herwydd nad ydyntddigon liiosog, euhymdrech- iadau hwy a ninnau ydynt aneffeithiol. Nid ydym yn meddwl cyhoeddi ond PEOWAR RHIFYN ar ot hwn, ac ni fuasem yn cyhoeddi un ond yn unig o barch i'n cefnogwyr tfyddlonaf, ac i beidio cyra- meryd ein ccnlladoddi wrthynt yn ddirybudd. Credu yrydym y bydd edifar gan lawer Cymro iddo roddi heibio dcrbya ein nCwyddlen pan fyddo yn rhy ddiweddar. [ Yr ydym bydcrns mai anfuddiol fyddai i neb on Golseb- wyr yrrn Uy thy ran annogaethofattoin mwyach, ac ofer fyddai codi'r pris etto, o herwydd lleihau ihif- cdi'r derbynwyr o angenhçidrwydda wnai hynny. Nid oes gennym ond nn cynnyg i'w.Wnentluir mwyach, ¡ sef cyhocdrli llyfryn dan yr un enw a'r Papur hwn, gwerth cliwech eheiniog nen swllt, bob MiS, IICII werth chwech cheiniog bob pythefnos, yn ol y by- cldo'r rhall amlaf o'n cefnogwyr yn ewyllysio, i gynnwys swni pob hanesion swyddol, tracthiadau ar athrony ddiaeth (philosophy), ;seryddiaeth, &r. ynghyd ag hanesion gartrefol o bvvys, a pliob pcth buddiol a ddanfonir attom, nen a gymmeradwyir gan ein Gohebwvr nivvyaf deallus. Da fyddai gen- liylli wiieatlmr ein cyhoeddiad i berthyn i'r Cyniry fd y eyfryw, ac nid i iiii neilldtiol o honynt, gynnnaint fyth ag y gallom. Disgwvlir i bwy bynnag a roddo ei enw i dderbyn y llytr i barhau hyd ddiwedd y flwvddyn; ac with ddechrcu blwyddyn newydd i barhau hyd ddiwedd hanno, &c. a rhoddi dau fis, o leiaf, o rybudd os bydd yn meddwl ei roddi i fynu ar ddiwedd y flwyddyn. Khoddir yr ehv a ganiatteir yn arferol i lyfr-wei thwyr ar gyhocddiadal1 o'r fath, i'n gor- lichwiliwyr, a phob Cymro a dderbynio enwau ac a fyddo attebol am yr arian i'w talu bob tri mis. Sylwir ymheHach ar hyn yn einrhifyn ncsaf. Gan fod dyn yn atri, ai- ei daith i'I'dibeni gasgllt'l' hull arian sydd ddyledus ifymt hyd ddiwedd y tri mis dkveddaf, yr ydys yn gobcithio na thraJlíglvydda'I' Tansgrifwyr wrth ddymitno urnynt dalu am y clucech papur ychwanegol i'r Gorucliivilwyr ar yr un amser, metvn irqjn i arbed traul dros beh wrth y cynnttlliud. Cadfridfig Piclon.—r-WythnoS i eclidoe, symmndwyd corph y swyddog enwog hwn o'i dy, yn Heol Edward, Pedronglyn Poitiuan, ac a gladdwyd ym meddrod y tcuhl, yn y gladdfa a berthyn i St. George, ym Mhed- ronglyn Hanover, ar ffordd Uxbridge cynnullodd tyrfa fawr o bobl i edryeh ar yr angladd. Yr oedd yr arys- grifen ganlynol yn Saesneg ar ei arch :— Y Cadfridog Syr Thomas Picton, oed 57, K. C. B. yr hwn yn y frwydr fawr a therfynol a ymladdwyd yn Waterloo yn Flanders, ar y 18fed o Fehertn, 1815, rhwng y fyddin Ffrengig, a dywysid gan Napoleon Bonaparte yn bersonol, a'r fyddin Frytanaidd a dywysid gan ei Ras Dug Welington, a syrthiodd yn ogoneddus, yn ol banes y Llysargraff, a geiriau'r blaenor enwog, wrth arwain ei ddydoliad i ruthr a dryllfidogan, trwy'r hyn y maeddwyd y gclynion yn un o'r ymosodiadau mwyaf ffyrnig a wnaethant ar ein gorsaf ni." Y mae J. Jones, Ysw. o'r Ystrad, gerllaw Caefyrddin, wedi cael ei ethol i fod yn Aciod o r Senedd dros Penfro, a'r breindrefi perthynol, yn lie y diweddar enwog Syr Thomas Picton. GcUir cyfrif fod dihangfa'r Isganwriad F. Warde, o gorph y táu-belau, nai i'r Cadfridog Warde, o gerllaw i'r drefhon, agos a bod yn wyrthiol; yr oedd efe gy(],I,i. ddau fiingnel, y rhai a gadwasant eu gorsaf yngbanol y fyddin dros ddan ddiwrnod. Ar y igfed hygot o Fe- hefin, yroedd efe yn agored dros y rhan twvat o'r dydd i'r tan poetbaf, neu'r peryglon emby-daf; lladdwyd tri o'i frodyr swyddogol yn agos iddo, a'i gyfaill mynwesol, yr Isganwriad Manners, a syrthiodd yu ei ymyl, a'r hoil wyrond efe ei hun ac un mangne!wr, a iaddwyd nen a glwyfwyd; dygwyd gwyr ereill at y iiiangnelati'a wyddodd y rheolacth {lido.d, o.he?wydd syrthio o'r swyddogion ereill, ac efe a dderbyniodd ddiolch ci uweh-swyddog Syr H.-Ross. Efe a daravfyd gan dair pelen ag oeddynt wedi ti-etitio en nerth, heb gael y niwed lieiaf, er i dri swyddog. gael eu lladd yn ei ytnYj efe a gollodd ei was, tri cheffyl,, ei vholl glnd, a efti O'yddloti a,- oe d d, di'?od ffyddlon ag oedd, wedi bod gyd^g ef'ym mrwydran'r I Orynys; efe a wnaeth ei golled nifivyn ceffylau i fynu, trwy gymmeryd thai: Ffrengig, WarcliO ga-yr y rhai a syrthiasant o flaen ei fangnelan. Da gennym glvwed foa Ardalydd M6n (larll Ux- bridge) wedi gweila Cy^Timaint fel y dichoh deithi6; cychwynodd ef a'i Bendefigcs wythnos i ddoe, o Brus- sels, gan ddechrcn en taith tint Phrydain. Saethwyd dan geffyl diu y Canwriad Elton, mab Syr Abraham Elton, tra'r oedd yn dwyn cennadiaethau oddi wrth larll Uxbridge at Ddmr Wcitngton. Yr ydys yn bwriadu gwahodd offeiriaid a Gweinid- ogion eretli i wneuthur casgliad i wechhyon a phlant y rhai a sYrlhiasant yn Waterloo, ar y dydd diolchgarwch am y fuddngoliaeth, yr hwn a drcfnir cyn hir. Yr ydym yn deall y bydd y ddadl ynghylch Sefyd- logrwydd dai-sgrifau (leases) y diweddar Arglwydd Vwnon i gael ei brofi ym mrawdlys nesaf Heiiffordd. Dahvyd llong Ffrengig dau hwylbren y L'Actif, yn llwythog o berlysiau a chottwm, gan y nawddlong o Abertawe i BlyhlÖllth y Bloodhound, yr hon a yrrodd hi i'r llongborth olafi. Dydd law di weddaf cynnslwyd cyfarfod Mynyddbl y Gymdeithas dros helaethu Gwybodaeth Gristianogol ac undeb eglwysig, yn esgobacth Tyddewi, yn Ngliaer- fyrddin; aeth Arglwydd Esgob yr Esgobaeth a llawer oOfreiriaid cyfrifol i Eglwys St. Pedr; lIey traddod- wyd pregeth ragorol gftti y Parch. W. J. Rees, R. 1). oddiwrth Phil. 2.1, 9, Pregethwyci pregeth yff yr eghvys tichod dydd Sul wythnos i'r diweddaf er hndd i'r Ysgolion Sabbothol yn Nghaerfyrddin, gan y Parch. M-r. Howel o Skipton, swydd' Stafford, yr hon a ganhnwyd gan gasgliad helaeth wrth y drysaii; y testun oedd, Luc 16, 23. Cynlialwyd Cyfarfod blynyddol Cymdeithas Lyfraw! DvVyFurtdodiaid Deheubai th Gynuti dydd Iall diweddaf, YI1 Lhingendeyih, gerllaw* Caeffyrddin, He yr ocdd y Parch. Dr. Estlin, o Brysto, ac amryw Wcinidogion ef'em o'r farnhomto?yn bresennol. Ar yr 28ain o FcheSn go!euwyd tref Aberhonddn yn y modd dysgieiriaf, ei- anrhydeddii'r fuddngoliaeth fawr ,J ,J to a entnHwyd yn Waterloo. Cynnnllodd amryw fwr- deisiaid yn Hysdy'r dref i yfed !echyd da i'r Brenin, ac cgtur?vyd gorfo]'edd y trigoUon ymhellàch trwy waith mintai o fciwyr brenhinbl Heol Breclieiniog yn saethu en drylliau. Aeth llawer b foneddigion wedi hynny gyda'r bwrdeisiaid i wcstdy'r Castell, lie y trenlwyd yr hwyr mewn lIawenydd; ac wedi yfed iecliyd da i'r am- ryw reolwyr milwraidd yn yr ymdrech hon, cynnygwyd ar fod i danysgrifiad gael ei ddechren i'r diben i godi COFADAIL (Monument) YN Y DYWYSOGAETII, i goffad- wriaeth ein gwiadwr enwog, y gwron Syr Tlios. Picton; a dechreuwyd tansgrifio yn ddioed; gyda'r gobaith Y bydd i'r engraff hongaer ei efelychu trwy'r Dywys- ogaeth. Dydd Iali wythnos i'r diweddaf, ciniaWodd mintai helaeth o bi-if foileddiaiqti Aberystwyth a'r gymmvdog- aeth yn y Gwestdy1 Brenhinol, yn y dref honno, i fawrygu buddugoliaeth fawr Waterloo, yr hon a ennill- wyd gan _v ty tVlin dan dy wysaeth y digyffelyb Gadfridog Dug Welington, J. N. WilianiSj Ysw. o Gastell Hi!j yn y gadair; yroecid cerudorion liieiwyr brenhiiiol] swvdd Aberteiti yn vvyddfodol, y rhai a gynnorthwyid gan y Telynwr Wood; yfwyd llawer iechyd da; megi3, "y Brenin y Tywysog Rhaglaw; Dng Welington, a'i gyni- 1 deithion gwrol dan arfau yn Waterloo; y Tywysog! Blncher, a'n Cyngreirwyr dewrion; y'l'ywysog Orange; I coffadwriacth ein gwladwr hyglod Syr Thomas Picton, a'r gwroniaid ereill a syrthiasant wrth atiuidirfyn anym- ddibyniaeth Ewrop Ardalydd Mon, a'i adferiad blian; Dug York, a'r fyddin Dug Clarence, a'r l'lynges, &c* &ci Yr otdd amryw:foneddigion o ynys St» Patrick yn wyddfodol. » Dylai'r cyffredin fod ar en gvviliadwriaeth yn crhyu dihiryn crwydrol, yr hwn a ledrattodd gryn lawer o ddillad wythnos i beddyw, o dy ynghymmydogaetli Meidrini, swydd Caerfyrddin; ac yr ydys yn barnu y diehon ei fod efe yn y sir honno-yn awi- nen mewn un gymniydogol. Y mae ynghylch 5 troedfedd a 7 mod- feddo uchder, ac yn gwlsgo fcl mOtwr. Dydd Sadwrn wythnos i'r diweddaf, aeth clan fach- genyn dan lieg oed yn rhy bell i'r afon Taf, yug Nghaerdydd wrth ymolchi, a boddasant cill dan, gan na allasent nofio; cafwyd y cyrj>ii trwy dynnu rhwyd trwy'r afon, yi- lion pan dynwyd i'r lan a gynnwysai bysgodyn eawg mawr hefyd. Wythnos i echdoe digwvddodd damwain alarus yn yr afon Hafren, gerllaw Cacrhowel, lle'r aeth Edmwnd, mab ienengafE. Edye, Ysw. Dirprwywr yn Niii-efaid, wyn, ynghyd a mab Mr. Samuel Jones, i ymolchi, ac y boddodd y ddau. Wythnos i ddoe aeth crydd o'r enw Edward Daniel, o Ferthyr Tydfil ar goll, yr hwn oedd ynghyich 60 mlwydd oed ac ar y dydd canlynol cafwyd ef yn hongian wrth hi en derwen gerlhuv'r dref honno; ac yn yr amser byr hwn yr oedd ei gorph wedi ilygru, fel yr oedd ei weled yn olwg cchrydus i'r rhai a nesacnt atto. Nid ydys wedicael yr -,telios:a''i cyntliellodcl i gyflawi)i hunan laddiad; eithr gotidus gennym glywed fod y drwg hwn ag sydd yn cynnyddn i raddan brawyclms yn Lloegr, yn cael ei gyflawni ar un amser yh Nliywys- ogaeth Cynu n. TSidywydrtrg ynddrwg igyd bob IOnser.TrawsfedJ. iannydd gorsedd Naples oedd Murat, ond yr oedd un peth rhagorol yn perthyn i'w Lywodraeth ef, yr oedd efe yn ymgeleddwr rhydd-did cydwybod, dros yr hwn y safai yn y modd gwrolaf; o dan ei nawdd ef y ffurf- wyd y Gymdeithas Brotestanaidd gyntaf yn Naples, mcwn amseroedd diweddar. Ar adferiad y gwr bon- heddig o Rufain, y Pab,!gorfn ar amryw lirotestaniaid iloi o'r ddinas honno, ac olr Ijoil diriogaeth sanctaidd, i JNaples am nawdd-le, a chaniattawyd iddynt gael gwei- nidog Protestanaidd, yr hwn, er cael ei noddi gan yr awdurdcd Brenhino!, a orfu, o herwydd anian erlidgar y Pabyddion, i geisio nawdd milwraidd, a chaniataodd Mnrat Osgordd o filwyr, ynghylch 30ain o wyr, y rhai oeddynt bob amser yn gwilio ei dy. Os oedd awdurdod yr Offeiriaid rbagfarnllyd. a choelgrefyddol hyn yn gyfryw dan Lywadraetit y dyn hwn, yr ydym yn crynn wrth feddwl am dynged y Protestaniaid ar adferiad y Pennadnr cyfreithlan, yr hwn sydd Babydd. Y peth lieiaf a allont ddisgwyl yw bod yn ddistaw, nen gael en halltudio. Gan fod adferiad trefn a Llywodraetban I cyfreithlon yn dra dymunol yr ydym yn gobeithio y gwna'r Llywodraeth Frytanaidd gofio am achos Protes- taniaid yr Eidal, wrth wneutlmr cyfammodau a Llýw- odraethau'r parthau hynny.—Ychydig cyn y clavyl- droad yr oedd ychwaneg na 70 mil o Offeiriaid a Mynachod Pabaidd yn Naples yn unig; ac yr ydym yn ofni fod perygl iddynt godi i fynu yn heidiau bi-aw- ychus drachefn. Dynmnol ianvii litfyt.1 fyddai, er mwyn cyssondeb, pe byddai i Babyddion yr Iwerddon, y rhai ydynt mor drystfavvr o eisien cael llenwi'r swyddi uchelaf dan y Llywodraeth, i ennill eu brodyr yn yr Eidal, Yspaen, a Phottugai, i ganiatau en by%i-- ydau i'r Protestaniaid a allent fod, neu ehwennychu bod, yn y parthau hynny, cyn aclnvvn mor groch ar ymddygiad Protestaniaid PrytiaiU, Jiffiaith yn ol, dychwelvvyd un o gaethweisjoij yr Affric, mewn un o'n trefedigaethan yn yr Inino. OrllcwinoJ, yn drwyadl i'r ffydd Gristianogol. Ei feistr dt-ygior;,tis a er, cael ei alw yngristion, a wnaeth gymmaait fyth ag a allai i beri iddo ymwrtbod a christianogaeth; ac i'r di- ben i gyflawni'r bwriad atgas h\vn, efe a'i fHangelsai yn y modd mwyaf anrlwgarog. Pa fod bynnag, nid ysgogid y dyn ieuangc yn y rnesur lieiaf oddiv/rth ei ymlyniad wrth grefydd Crist ar gyfrif y crenlondeb hwn, Par- hauodd y meistr yn ei yrnddygiad annynol, ncs o'r di- wedd, ar un diwrnod hynod 6 herwydd y weithred ddiefiiga gyflav/nwyd, efe a benderfynodd ei ffrewyilu i farwolaeth oni ymwrthodai a'i grefydd. Gydil chreu- londeb echryslawn 'efe a'i ftlangeSiodd nes oedd ei gnawd yn hongian yn ddryiliati o'i amgvlch. A thra'r oedd yr adyn dideinilad yn esiro ei gaethwas rhagorol, efe a ofynodd mewn modd cellweirus iddo, 11 Pa beth yn awr y mae eich Iesri yh wneuthur drosoch?" Atteb- odd y bacligenyn, "Y mae yn fy nghynnorlhwyo, ly meistr, i dd'jddefy ffrewyliau hyn yn amyneddus!" A phan oedd y merthyr gwronaidd hwn ynghylch marw, gofynwyd gan ei boenydiwr diras, gan wawdio, Ac yn awr pa beth a wnaeth eich Iesu drosoch?" Efe a atteb- odd yn ddiaros a liais crynedig, Hyn; nieisir, gallaf weddio drosoch a maddeu i chwi

,,MYNEGIAD AMAETHYDDOL MISOL.

! ..'-——— I At Argrajfiiulydd…

I MWYN COPPR,-I

I CYLCIIDEITIII \U Y BARNWYR.-I

Family Notices

]YI AIICJIN A DO EDO.

C Y FIEITHIA D O'R LLYTilYIl…