Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

3 erthygl ar y dudalen hon

(ODDI WBTII EIN GOHEBYDD 0…

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

(ODDI WBTII EIN GOHEBYDD 0 FANCHESTEK). Dydd Sadwrn, Mawrtli 31 am, lSbb. John Bright, Ysw.. A. S., yn y Free I rade Hall.— Prydnawn ddydd Mawrt)), yn drawing room Neuadd Masnach Eydd, cynna)iwyd cyfarfod o ddiwygwyr Ictieddol gwahanol ranau o'r sir hon, er eymmeryd dan cu hystyriaeth y moddion goreu i gynnorthwyo y Weinyddiaeth i gario Ysgrif y Diwygiad, yr hon lydd yn awr o fiaen y senedd. Yr oedd yn bresen- i-ot o ddeutu cant o brif bleidwyr rhyddid, fel cyn- liryehiolwyr o'r trefl eylchynol, ac yn cu plith, yr j\clod anrliydeddus dros Birmingham.—Llywydd yr Viideb (Mr. George Wilson), yn y gadair. Yr hwn ddywedai nad aincan y cyfarfod oedd dadleu o nlaid nac yn erbyn yr Ysgrif, ond i yrtyried pa fodd fw chynnorthwyo. Mr. Thomasson, o Bolton, a ddywedai, fod amser i'.ndleu pwngc y Diwygiad wedi myned heibio, a'r ■iiiiser i weitliio yn benderfynol wedi dyfod a'r oynnygiati cyntaf oedd, I'ol y cyfarfod hwn yn "eruyn oddi wrth y llywodraeth; y mesur o Udiwyg id presennol fel ernes o'u dyinuniad diffuant i wella t rnnrychiolaeth y bobl, ac yn annog lioll fwrdeis- < rcfi a threfi Lancashire, i atnv eyfarfodydd cyhoedd- s, ac anfon deisebau i'r nenedd mor ddioedi ag y iiae yn bossibl." Mr. Iladlield, A. S., a gefaogai y cynnygiad, a ■iyweduifod yn dda ganddo weled yr ysgogiad yn v.'direu yn Lancashire, ac fod y sir hon wedi cyr- I aedd, trwy fynych arieriad, yr liawl bron i flienori I i-iv:i pob meauraa er llesau y bobl. Dvwcdai Mr. Asliworth, o Rochdale, fod y gym- tivdogaetli o ba le yr oedd efe wedi dyfod, yn Hawn iipvvd o blaid ceinogi yr Ysgrif. Mr. B. Whitworth a ystyriai ei bod yn weddus i Job diwygiwr ymwasgu at, lie ymgynnull o amgylch Weinyddiaeth ar yr adeg bresennol, a'i fod yn ym- idiried y byddal, nid yn unig Lancashire, ond hefyd Soil lioegr, yn ymgasglu o gwmpas eu liarweinydd, 'IT. Hright, yr hwn sydd ganddo fwy o ddylanwad n hy y Oyftredin y senedd lion nag a fu ganddo iewn senedd erioed o'r blaen. Y Parch. J. Ellis, o Mosley,'yngliyd :i Uiaws o uneddigion o Warrington, Bury, Denton, Oldham, \)pcmhaw, a Gorton, a godasant i fyny i ddyweyd :od cyfarfodydd i gael ea cynnal yn eu gwahanol ilrefi. Dywedai y Llywydd fod uwclilaw deunaw cant ncili liioddi eu henwau mewn ychydig iawn o amser t rth y cais a anfonwyd at y nncr, am alw y cyfar fod liyny yn argoeli yn dda, ac yn awr y mae "U!lle; y cyfarfod wedi darfod; a clian fod Mr. iri;lityn bresennol, yn ddamweiniol,>y byddai yn yfrydM-ch iddo ef wraudaw ar unrhyw sylwadau ag j- teimla yr aelod anrliydeddus yn rhydd i'w vratthu wrthynt. Cododd Air. Bright yn nghanol banllefau Ilongyf- rcllladol. Dywedodd eich cdcirydd yn gywir pan t dywedodd fy mod i yma yn ddamweiniol heddyw, »inys ni wyddwn ond trwy ddamwain bur neithiwr ?cyfMfodi'w gynnal yina heddyw. Fe ddaeth- 1 in i mewn gyda Mr. Wilson, i edrych a oedd ] iliyw arwjddion i symmud yn nilaen ychydig II gyflymnh ar bwngc y Diwygi«d yn y si '011, a chyn belled ag yr wyf wedi gweled, id wyf yn y radd Jeiaf wedi fy somi. Y "aepwnge y Diwvgiad y pryd hwn mewn sefyli- 01'01, wahanol i'r hyn y gwelsomhi yn yr ugain mlyn. lid diweddaf y buom yn ei ddadleu, ac yn gobeithio I lp,, raddau ei hyrwyddo. Cynnygiwyd Ysgrifau 'iwygiadol i ni cyn liyn ond ni chawsom er Di- 'Ygiad niairr 1832 yr un dan y fath amgylcliiadau Murder yn y mesur ei hunan, a phenderfyniad yn jywodraeth wrth ei gynnyg. Mcwn perthynas i 'fslurder yr Ysgrif, yr wyf yn meddwi fod addefiad '•ffredinol trwy y wlad, er eomedigaeth i laweroedd rhald I mi gyfaddef, somedigaeth i mi, na buasai I ■ \lIo1fraini yn is, yn y bwrdeisdrefi a'r irefi ond mae yr hyn sydd wedi ei gynnyg yn gyfryw ac yr I jY" )n ei ddeall yn dda, a manteision pa rai allwn •■"if yn lied gywir yn ein gwahanol gymmydogaeth-I ? PM yn sUrad ar y pwngc yn Nhy y Cyffredin, i a ddywedaisMdoedd yr Ysgrif hon yn rhoddi > on Ihw, ac yn cymmeryd i Sordd &'r llaw arall; 1, it'd Yn ?'? Ilawer o rwystrau oddi ar ffordil ;)?ddl Y Diwygiad i weithio, ac ni chaniata i'r j w>'8trau hyny ymddangos ar fEordd yr etholfraint '?yM, ao yn y siroedd a'r bwrdeisdrefi, bydd yn ''m?ynmhen tuag at gynnrychiolaeth deg o'r  Ac y mile y UywodrMth hefyd yn dyfod yn "I" i ddy-eyd ai mesur o'u gweinyddiad liwy ly", a, y byddant wrth gwrs yn Ikwenhau o her- *Ydl ? 0 resymau os bydd iddo basio yn ddeddf • rmV ?' os na phasia, y bydd i'r UywodrMth syrthio. '?[ v,° ?enyf yn wastadol ddymuniad i weled y Hyw- ,i h y y MfyUfa yna, pan y bydd ganddi fesur H ?? phwyaig mewn Haw, o blegid gaUMfor mwy adary public cp""OM, ae ar y senedd—a ?t'd<?) '"?dyntueddui ystyried gyda dyfa/weh « lcnwl«n<yW)( uDrhyw f.eur, o< bydd cantymadM pwysig IT liywoaraetli, ie, a pnarhad y seneaa ei iunan ynglyn ag ef. Yr wyf yn credu ein bod newn ymdrechfa y funyd hon am rywbetli mwy la'r Ysgrif. 0 Olegid fel y mae y cwestiwn wedi jael ei ddadleu yn Nhy y Cyffredin, y maeynamlwg mai hyn sydd yn awr ger bron y bobl. A fydd diw- ygiad seneddol ai ni fydd ? A fydd llywodraeth y wlad lion yn y dyfodol yn cael ei llywodraethu gan :gwyddorion cynnrycliiolaeth y bobl, ai ni fydd ? fr ydych wedi darlleii mae yn dchyg, rai o lionocli gyda chwilfrydedd, rai o honoch gyda syndod, a rhai o honoch gydag anfoddlonrwydd, areitliiau a wnaed ar feingciau yr oclir ryddfrydig i'r ty yn er- byn yr Ysgrif hon. Os ewch i ehwilio yr areithiau fiyny-yn neillduot un o honynt, a'r fwyaf pwysig, ehwi a ganfyddwch fod pob dadl a ddefnyddiwyd yn erbyn y cynnygiad hwn o eiddo y llywodraetn yn gyfryw ag A allesid ei defnyddio llawn cystal yn er- byn Ysgrif 183a, neu yn erbyn unrhyw gynnygiad arall mewn adeg flaenorol o'n banes, er creu neu eangu cynnrychiolacth y bobl. Y ffaith y w y dylasai yr araeth y cyfeiriais ati gael ei gwneyd mewn gwlad lie nad yw cynnrycliiolaeth y bobl yn un rhan o'r Cyfansoddiad (Cymmeradwyaetb), o blegid y mae yn myned ar yr egwyddor fod y mwyafrif o lawer o'r bobl yn hollol angliymmhwys o ran eu cymmeriad -eu hanwybodaeth, a'u drygioni, i ymgymmeryd ag un gradd o'r gallu liwnw a ymddiriedir iddynt, trwy lywodraeth gynnrychioladol. Peidiwcha fyjngliam- ddeall wrth gyfeirio at yr araeth neillduol lion, neu at wrthwynebwyr yr Ysjrif hon yn y &th iaith, trwy ei ehymmhwyso mewn un modd at aclod dros ddinas heb fod yn mhell oddi yma, sef dinas Caer, yr hwn sydd wedi cynnyg gwelliant ar ail ddarllen- iad yr ysgrif. Ni wnaeth Arglwydd Grosvenor ar- aeth yn erbvn yr Ysgrif, ond efe a wnaeth gynnygiad, yr hwn, os cerir ef, yn ol pob tebygolrwydd fydd yn angeu i'r Ysgrif am yr eisteddiad presennol, ac oddi eithr na ddadgorphorir y senedd yn ddioed, a brawf yn ddinystr i'r llywodraeth hefyd. Ond nid ydyw wedi arfer iaith ddiystyrllyd am y bobl, ac yr ydwyf i raddau helaeth mewn anwybodaeth ar ba seiliau y mae yn gweithredll-Y mae yn aelod « un o'r teulu- oedd pendeligaidd mwyaf galluog yn y deyrnas hon. Y mae yn etifedd i gymmaint o eiddo ag sydd yn nwylaw un teulu yn y deyrnas; ond nid yn aelod o deulu sydd wedi bod yn yr amser a aeth heibio yn wrthwynebus i ryddid y bobl (Clywcli, clywch). ) r wyf yn cofio yn dda, ddwy neu dair blynedd ar hug- ain yn 01, gyda'r fath hyfrydwch y derbyniodd ein cadcirydd cheque am 500p. oddi wrth daid Arglwydd Grosvenor, tuag at gyllidau yr Anti-corn Law League (cymmeradwyaeth). Nid wyf gan hyny yn foddlawn i fyned, ac ni wnaf gyhoeddi bygythion, ac ni arferal ymadroddion i ddangos toimlad cryf yn erbyn Arglwydd Grosvenor ar y mater hwn, hydnes y clywaf beth eydd ganddo i'w ddyweyd arno. Gall- af ddeall am ddyn yn sefyll mewn dyrchafiad cym- deithasol, yn perchen eiddo dirfawr, ac fe allai heb fod yn rhyw adnabyddus iawn a chymmeriad y bobl oddi wrth ba rai y mae wedi ymddidoli, ei fod dros amser yn teimlo dipyn yu ofnus, ni ddywedaf yn ddychrynedig, wrth weled y bobl yn cyrhaedd mwy o allu a dylanwad mewn gwlad fel hon. Ond mi a'i sicrhaf, os rliaid iddo wrth sierwydd, nad oes yr un dyn wedi eofrestru ei enw ar lyfr eicli cymdeitlias neu a fydd yn ymdrechu o blaid yr Ysgrif yn ystod y tri mis nesaf, a gyffwrdd yn angliyflawn ag un erw o'i diriogaethau (cymmeradwyaeth), nac a leilia yn y gradd lleiaf, trwy drais na dychryn, yr uchel- der cyindeithasol yn mha un y ganwyd ef. Nid wyf yn hollol sicr fod Arglwydd Grosvenor yn teim- lo ynjberffaith foddlawn ar y sefyllfa y mae ynddi. Yr oeddwn yn casglu oddi wrth yr ychydig eiriau a siaradodd nos Wener diweddaf yn y Ty nad oedd yn bar gryf yu erbyn yr ysgrif, na chanddo ymddir- ied mawr yn noetbineb y rhybudd a roddodd. Nid oes gonyf yr un awdurdod fath yn y byd, ond yr ar- graph ar fy meddwl wrth sylwi y noswaith hono. Nid oes yr un gyfryngiaeth uniongyrchol nac anun- iongyrchol rhyngof ag ef, na chyda neb o'i gyfeill- ion. Er liyny, hyd nes y gwelaf y:iveitlired mewn grym, nis gallaf hollol gredu y bydd iddo fenthyca ei hull i ddynion yr wyf yn meddwl sydd lawer is- law iddo mewn ystyr foesol, y rhai sydd yn awyddus i ddinystrio yr Ysgrif, dadymchwel y llywodraeth, ac fe allai daftu y wlad i gyffro annhrefnus, allan o bit un nid oes i berson yn sefyllfa Arglwydd Gros- yenor ddim i'w ennill—(cymmeradwyaeth). Wrth droi yn ol i edrych ar yr araeth, neu yr areithiau y cyfeiriwyd atynt, yr ydych yn gwybod pa fath j dth a ddefnyddiwyd wrth siarad am y bobl. Nid ydyw yr ysgrif hon yn eynnyg yn ol yr hyn a alwn ni yn lliwiau cryfien Canghellydd y Drysorfo, chwanegu at y rhestr etholiadol [ragor na dau can mil o'r dosbarth gweithiol trwy Loegr a Chymru Yr wyfyn credu fod y nifer yna yn llawermwy na'r nifer a gofrestrir am rai blynyddoedd; oblegid yr oedd ef yn cyfrif y bydd yr oil a ddaw i mewn, sydd yn byw mewn tai deg punt, pan wneir i ffordd ag erthygl y tretladaliad, yn ddosbarth gweithiol, fe wyr pawb o honoia hyny. Beth bynag a gauir allan gan y'clauses' hyn; os byddy rhai sydd yn byw mewn tai deg punt, bydd y eyfrif yn bur uchel, pe dywed- em fo 1 un lianner yn ddosbarth gweithiol. Hefyd, mae yn tybied y bydd yr oil o'r rhai hyny sydd yn byw mewn tai rhwng saith a deg punt, oil o'r dos- barth gweithiol. Er fod yn y dref hon, ac yn wir yn mhob tref yn y deyrnas, fodj llawer yn byw mewn tai rhwng seith a deg punt, na ellir wrth un reol gylf- redin eu hystyried yn ddosbarth gweithiol. Yr wyf yn credu fod cyfrifiad Canghellydd y Drysorfa, er wedi ei wneyd ganddo ef yn onest, etto yn anghywir, ac y bydd nifer y dosbarth gweithiol yn llawer is na'i gyfrif ef. Ond nid oes ynof yr ammheuaeth leirf na bydd i'r nifer gynnyddu o .fiwy ddyn i flwydd- yn. Ac y bydd awydd yn y dosbarth gweithiol i osod en hunain ar restr yr etholiad; y bydd tuedd i adeiladu gwell tai. ac y bydd y dosbarth hwnw o'r dosbarth gweithiol yn ewyllysio byw ynddynt, ac felly yn raddol trwj; gynnydd hunan-weithiol. te fydd er fe alllti yn araf, chwanegiad eglur at y pleidleisiau. Ond yn bresennol, pe caniateid gyda rhywfaint o desweh i'r 100,000 neu 200,000 y soniwyd am dau- vnt yn rr areithiau crybwylledig gael yr etholfraint, beth yw yr opiniwn raid i'r siaradwyr hyn ei feddu am v mwyafrif o'r bobl, pa rai a geuir allan ya yr vsnrif hon. Sicr yw eu bod yn gyfryw ddymon ag oydd ruenvn gavirloiiedd yn Y sefyllfa hono o anwy- bodaeth anifeilaidd, nad ydyw yn bossibl yniddiried iddynt. Nitl gwneuthur y. cyfreltluau, ond rhoddl el bleidlais i ddyn o gymmenad da, o ddySg a sefyllfa gymdeithasol gvmmhwys i fyned i'r senedd, l r dy- ben o drefnu cyfreithiau, Mewn gwmonedd, y mae y boblogaeth, y miliynau pobl hyn, y mwyafrif o iawer o'r genedl, wedi eu tynghedu 0 hyn allan i fod yn gymmynwyr coed ac yn dynwyr dwfr i ddymon o sefyllfa uoliel, o hawliau uchel, a chyfoeth mawr, y Si sydd y» meddwl fod y byd wedi el wneyd iddynt hwy, tAc nid i boblogaeth y deyrnas hon. I ABERYSTWYTH. I DYDD SADWRW, Mawrth 31ain. Lbngddrylliad.—Prydnawn dydd Sul diwedd- af, gorfodwyd sewner i droi i mewn yma am gyggod o herwydd gerwindeb y tywydd. Chwyth- wyd hi yehydig y naill ochr/ac aeth yu ddrylliau yn ngenau y porthladd. Llong o Bridgewater ydoedd, o'r enw Rebecca, 'yu llwythog o wrtaith celfyddydoi, ac yn rhwym i Waterford. Ym- ddengys iddi hwylio o Bridgewater ddydd Iau, yr 22ain cyisol, ac iddi gael awel drom iawn nos Wener a dydd Sad wrn. Achubwyd ychydig o r llwyth, JJongddrylliai etto.—Tua dydd Sul diweddaf, coilwyd sewner berthynol i'r dref hon, o'r enw Peerless, ar y Goodwin Sands, yn ngenau yr afon Thames. Dywedir ei bod yn un o'r llongau goreu am hwylio a aeth lailan oddi yma erioed. Mr. John Elias Evans oedd ei chadben. Y mae yn ddrwg genym goffau fod un o'r dwylaw wedi colli ei fywyd. Capel Seisnig yr Annibynwyr.—Dealhvn y bydd yr adeilad hardd sydd yn awr ar waith yn Port- land Street, ac yn agos cael ei orphen, yn barod i gynnal addoliad cyhoeddus ynddo tua diwedd Ebrill. Y mae y gwaith yn cael ei ddwyn yn mlaen gyda bywiogrwydd gan y cymmerydd, Mr. Chester. Bydd traul yr adeilad uwchlaw 2,600p., a thuag at wneyd y swm yna i fyny, deallwn fod tanysgrifiadan haelionus wedi eu gwneyd eisoes. Y mae Mr. D. Williams Bangor, wedi rhoddi 50p., a swm gyffelyb wedi ei rhoddi gan Mr. J. It. Mills, A. S., Wycombe. Y Milisia.—Y mae y milwyrcartrefol i gyf- arfod yn y mis nesaf. iT rhai a unasaut ddi- weddaf i ddyfod i fyny erbyn yr 16eg, a'r hen rai erbyn y 23ain; felly, fe fydd gan un dos barth 5 wythnos, a'r dosbarth arall 4 wythnos i aros. Y Famach feddwol.-It yw yn gyfreilhtawn ai nad yw t Cynnaliwyd cyfarfod er dadleu y pwngc uchod noa Fawrth diweddaf, yn y Neu- add Ddirwestol. John Mathews, Ysw., yn gad- eirydd. Ar ol ychydig o eiriau agoriadol gan y cadeirydd, y rhai oeddynt yn dra phriodol, galw- odd ar yr Anrhydeddus Owen Bromley, aelod o Ddeddfwrfa talaeth Iowa, America, i anerch y cyfarfod ar y testyn nehod, yr hyn a wnaeth yn hyawdl ae i'r pwrpas, ac mewn Cymraeg gwir dda. Triniodd y pwngc yn fanwl, a dygodd dystiolaethau senedd wyr, barnwyr, ameddygon, yn mlaen i gadarnhau ei osodiadau. Ar ei 01 ef cyfododd y Parch. Richard Jones, Llanidloes, (gynt o Manchester), yr hwn a gymmerodd yn agos yr un llwybr a Mr. Bromley. Y mae Mr. Jones yn hen Gymro o'r iawn ryw, [to ynmeddu ystdr o'r tan Cymreig. Deallwn y bydd Mr. Jones yma heb fod yn faith etto. Braidd na allem sicrhau iddo y caiff lonaid y Neuadd o wrandawyr pan ddêl. Yr oedd yno liaws mawr o bobl wedi ymgynnull, a chwiwyd pob pender- fyniad yn unfrydol. Oaru, Priodi, a Byze.-Da y Parch. Rhys Gwesyn Jones, Merthyr, yh traddodi ei ddarlith ar y testyn uchod yn Soar, capel yr Annibyn- wyr, yn Llanbadarn Fawr, nos Iau diweddaf. Y Parch. B. Rees, gweinidog y He, yn y gadair. Deallwn fod y ddarlith a'r darlithydd yn parhau yn eu dylanwad o hyd. Yr oedd y gynnulleidfa yn barchus a lliosog. Cyfarfod wedi ei wneyd i i fyny er lleihau ryw ddyled ag oedd YII aros mewn cyssylltiad &'r addoldy yn y He ydoedd hwn. Gwneir Hawer o ddaioni drwy y darlith- iau yma. Cynnyrchant elw i'w cyfansoddwyr a'u traddodwyr, ac esmwythant lawer ar feich- iau eglwysi gweiniaid. Traddodwyd yr un ddarlith yn Nhalybont, y noswaith ganlynol, (nos Wener y Groglith). Yr oedd y lie yn or- lawn. D.ydd GL,,ener y Groglith. -Darparwyd yn dra haelionus gyferbyn ar dydd hwn, yr hwn a ged- wir yn ftyl mewn rhan yn y gymmydogaeth hon. Cadwyd Cyfarfod Cystadleuol yn Pen- llwyn, un arall yn ysgoldy yr Eglwys yn mhen- tref Llanbadarn fawr, ac un arall yn y Neuadd Ddirwestol, yn y dref, yr hwn a wneid i fyny o dfi, canu, adrodd, a darlith. Ymdrechodd rhyw glerigyn dindd, o genfigen at y cyfarfod a fwr- iedid gynnal yn ei gymmydogaeth, ei niweidio, drwy daenu papuryn ar hyd y gymmydogaeth, yn yr hwn yr haerai fod dydd GWtner y Grog- lith yr un mor sanctaidd a'r Sabbath, a bod genym yr un awdurdod i'w gadw felly. Druan o hono! Clywsom na wnaeth fawr o neb un sylw o'i bapuryn penffol. Cyfarfod Ysgolion Sablathol y Methodistiaid lPesloyaidd.-Cynnaliw 'Vd y eyfarrod uchod ddoe, yn y Neuadd Ddirwestol. Cyfarfod amrywiog ydoedd, yn eynnwys tê am 3, canu, adrodd, a darlith am 6. Yr oedd y program yn faith dros ben, yn eynnwysl 24 o ddarnau; ond fel yr oedd goreu y modd, byrion oedd llawer o honynt Aed drwy y canu a'r adrodd yn dda, yn neilldu- ol y dadleuon a'r ymddiddanion. Yr oedd y Neuadd mor lawn, fel nad oedd yn bossibl i'r adroddwyr na'r rhai a fynent wrandaw gael chwareu teg. Bechreuodd y Parch. J. Jones, (Humilis), ei ddarlith ar ofergoelion yr oes, ond gorfu iddo ddistewi, am fod yno ormod o ystwr. floffem glywed Mr. Jones yn myned drwyddi yn fawr.

MARWOLAETH GLAN ALUN-

I(ODDI WBTH t!N GOHEBYDD 0…