Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

5 erthygl ar y dudalen hon

-JONES, LLWYNRHYS, GER LLANGEITHO.…

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

JONES, LLWYNRHYS, GER LLANGEITHO. I FONEDDWIO.f, I Hysbyaais rywraint y tro or blaen yngnylch el gareg fedd a disgwylia'r darllenydd gael y tro hwn ryw wy- bodaeth aon y gwr el hun. Y peth eyntaf a wnaf fydd gwella gwallau. Y eyntaf yw gwall y cyiiodydd yn rhoi 80W Mr, Roberts, Llangeitho, in Morri»,1yn|y Fankk am Cbwefror 14m, acyn peidio llythyrenu yr hyn oadd ary gareg fedd yn ol vr hen ddull, fel yr oeddwn wedi ei roddõ, trwy roddi lieth a wife yo lie leyeth a wyfe. Ood nid yw hyn yoa 0 IIfllllBalot pwys. Y gwall oesaf yw un 0'10 helddo fy bun yn yr yajrlf ddiwedda', yo dyweyd roli 8 rolvnedd ova Deddf Goddefiad yoifwyd trwydded ar Lwmrhys, pryd y dylaswa roddi 17 mlyuedd. Diaogc yo ddisyl. wnieth hyn yna, ac ar ol anfon yr yagrif ymalth y eofiait fy mall wedi gwneyd c&tngymniaiiad, Vo awr, yr w,! yn galw Iyh, at wall yr Y.wel?r A Llangeitho' yr hwn .ydd yn ei alw In David J 001.. z? e.w ydo?dd John Jones. Dye. yr n? aydd ar y gareg feid, a thyna yr enw aydd ar g flyfr y llywedraeth pan y caed trwydded i M\ Howella i bregethu yn el if yn ]07:1. Y was er,ilI heb law yr Y rawelwr wedi gwneyd y oatogymmemd yna, gan ei alw yn David, yn lleJobn. Tybiwyf mlli yr achos 0 hyn ydoedd, naill ai eu bod yn ei gamgymmeryd yn lie David Jones. Llanbadarn fawr, ger Aberystwyth ,'yr hwn oedd yn cydoeai ac yn eyd. lafurio lc ef, so yn un o'r Ddwy F¡I; 0 blegid yo mblwyf.JjlaQbadarn yr oedd y dd-iu, ond nad yr uo Llanbadam oeddynt. Yr oedd David Jones yn Llao. bilarn fswr, gar Aberystwyth, ac yn gweinyddu yn yr eglwys heno nes ei droi allan. Oad yr oedd John Jonss yo byw yo ffarmdy Llwynrhys, yn mblwyf Llanbadarn Odwyn, get Llangeitho, ao heb fod erioed, a'r a wyddom n', yo veiaidog unrhyw eglwys blwyfol, and yn bregeth- wr llafurus a nerthol, ao ill dau yn cydlafario ar y rhan olaf 0'0 hoes. Gallasai y oamgymmerlad am yr enw godi oddi ar hyny. Neu ynto hwyraoh mai gAr arall a gymrnerwyd yn ei le, lef un David Jones, 0 blwyf Llan. ddiwibrefi, yr hwn 06 Id yn cydoeai a Jones, Lltrynrbya, ond ei fod yn ieumgaoh, feddyliwyf. Caf.0 y & hwnw drwydded i bregethu yn ei d £ ei hun yr un amsar ag y oafwyd ttwvdded i Mr. Howella fyned i Lwynrhys; 80 y mae Llanddewibrefi a Llanbadara Odwyn y plwyf- ydd nesaf i'w g lydd, ac felly gallesid ya hawdd gymmer- yd y naill yn lie y Hill, a gallatai y ddau 4r fod yn ddau frawd natutiol ar ddion a wyddem n;, Qyda Haw, a on neb fedr roddi rhyw wybodwtli am y David Jones diweddnf yna-pwy ydoedd, a pha ran 0 blwyf L ftidJew-brefi yr oadd yn byw? Qwew's mewn rhyw lyfr er'1 liswer 0 flyoyddoedd yn ol hanes am yagoi i ddYlau darllen Cymra-g ac egwyddori, wedi ei sefydlu gaa y Parch. Gnffiih Jones, L anddo.vror—tad ysbrydol y Pareh D. Rowlands, L angtitho—mewn lie n'r enw JBrynambor, yn mhlwyf Lian idewibrefi. Mae y lie bwnw yu y myoyddoedd, rhwng Llauddawi a Llanymddyfri, ar gyfer. Vstradffin Gahwn feddwi f jd amier yr ysgol bono o 60 i fyny 0 llynyddoedd wedi amser y drwyilded y soaiwyd am duni; ond yr oedd eyo yr amaer y oyftirir ato yn y llinellau- "Aeth y two tros fryniau Dewi Megya 19am yn llosgi llin, vi Nes dadseiaio creigiau Towf, A hen gapel YiiradfBn." Yr oedd crefjdJ yn y gymmydogaeth hono eye amse Rowlands, LUngeitho; ood pa un ai yo y ewr a Dodais o'r plwyf yr oedd David Jonea, a pba un ai dilyn ol ei lafur ef wnaeth Griffttn JoolO, nia gwn. Byddai yn dda geoyf p gallai rbywuo rnUi ei hanes. Ood bu ago) i mi aogboSo mai Jooen, Llwynrhy, oedd t, nhestyn. Gofyna rhywun pwy oedd y Jones o Lwymhya hwnw 1 Yr atteb yw, hen bregethwr Aruhydffuifiol oedd yn mbrydoawo ei ddydd, .r'l tua dau can mlynead yn ol yo byw yn Llwymhyt, 0 fewn tua mitldir, neu I a i i'r lie y laif oapol Llangeitho yo bresennol. Fel y mae ynghylcb 11.?wer o'i gydoeswyr, ychydig rdyl yn wybod yn br?,ounul pa faint lafariodd, na pha faint Yddi.dd,?t. cdd efa )1"'¡ gydiafurwyr dros Grist. Ond y mae yr ychydig ffcithiau sier sydd ar gael yn ei gylch, wrtb eu 0 rmrnb.u S'r traddodiadau am dano sydd etto ar gof yn y wlad, yn aiorhau ei fod yn d-1 enw Crist," ac yn llafurio drosto mewn amaeroedd eobyd; ac mor bell ag yr ydys yo gwybod, efe oedd y cyntaf i daenu goleu yr e(engyl yn yr ardaloedd hyny. Y mae yn dra ?i?r mai yn Llwynrhya y ffurfinyd y gangen eglwy. Anghydffurl- Jet gyotat yn y gytuinydogaeth hooo, ac mpi oddi yno ei aymnaudwyd, yn mhen llawer 0 amser wedi hyny, i i/wynpioa. ir wyt yn ei galw yn gangen 0 bJegid yr oedd dull yr egUysi Anghydffurfiol v pryd hwnw dipyn yniwabanel i ddull yr eglwyai Annibyuol yn awr. Dydd. ai un eglwya yn wasgaredig droa Jawer iawn 0 wlad yn (in gaollhenm, a'i chanolbwyut mewn rhyw un man. Jlyddai i bono lawer 0 ddysgawdwyr, neu brsgethwyr, yn llafurio ac yn pregethu yn y tai ffsrmydd ar hyd a lied y wlad, a byddai uo yn cael ei ddewis yn fugail, so un arall yn "beoudad ethoiedis;" neu fel ei gelwid ya mheno? neu ddwy wedi hyny, ath?aw; so 3-styrid y dylas?i fod bugail ac atbraw i bob eglwya i lafurio fel dau gyd- veinidog, a gelwid y pregethwyr ereill yn henurhid heb roi'r gair 11 etboledig" g?da'r eow; ae yr oedd y eiicon- iaid drachefu yn fath arall 0 swj ddogion. Erengbraifft, yr ydym yn cael yn 1675 foI eglwye ya awydd Frychein- iog yn waagaradig dros yr holl wlad, ao "yn gytiredinyn yongyonull yn Llauigoo, i'r hon yr oedd Henry IMaurioe yn fugail etholedig; a Charles Lloyd, Thomas Gwyn, David Williams, Henry Williatrip, Aicbard Jones, a AViliiam Howell yn henuriaid; It Lewis Frytheroh yn henmiad etholedig." Yinddengys tnai "henuriad etholedig" oedd Jobs Jones, Llwynrhys, sef an i gy llafurio a', gweloiilog, fel atbraw yr eglwys; tra yr oedd amryw ereill yo bregeth- wyr cynnortbwyol dan yr enw henuriaid, heb giel eu galw yn etholedig." Ymddengyi mai tin egluiyt oedd y pryd hwnw yn waigaredig 0 Lanbadarn fawr, ger Aberystwyth, hyd Lmbedr, ac amryw yn cydlafurio trny'r wlad ew hadeiladu. Y mat ar gael, yn gyasylli- iedig ir Btoadmead Record, leebro. o'r eglwysi Y inneill- duui yn Ngbymru yn 1675, lie y ceir a ganlyn dan y pen Sir Aberteifi" Y mae yu y eir hon gymdeithwau cy- Sredinol (general parties), yn profifesu duwioldeb; Oilfi Did oes oDd un eglwy. gyfliwn ynddi, aef yr un a ym- gyfeifydd yn Lilanbadarn tdwr, yr hoa yw y gynt&f gas<lwyd yn wraiddiol yn y sir hon, o'r farn a tlwir yr gyllredia Aunibynwyr, end yn dra rhyddtrydig (modtr- ate). Mr. David Jonea, 0 B^nbryn, y" eu bugail. Morgan Howells ao Evan Hughes, eu henutiaid; a Johu Jones, eu henuriad etboledig ynghyd ag amryw ddiac- oniaid." Ymddeogys mai Jones, 0 Lwynrhys, oedd ) John Jones uohod sydd yn cael ei nodi eel" lIeullflad etholedig." Y Davi-l Jones oedd yn fngailoedd y David Jones a drowyd allan yn 16620 eglwys Lilanhadarn fawr, ac a aeth i blwyf Penbryn i gadw ysgol, ar ol ei drol o'r Kgiwys Wladol yn mysg y Ddwy Fil. Ond ymddengyi fod y rhai oedd yn caru ei weinidogaeth cyn ai droi o'r Elwy. yn parbau i lynn wrtho yn mhen 13 mlrnedd wedi hyny, as yn ei addef fel eu bugail. Yr oedd hyn 14 mlynedd cyn paaio Deddf Goddefiad; ond yr oedd deddf arall mewn grym y (pryd hwnw, dan yr hon y gellid mewn rhyw amgylchiadau, gael trwydded i bre. gethui ac y mae yo debyg naai tan gYlgodyddeddfhoDO yr oedd yr eglwys uchod a'l swyddogion yn cael cym- Bisint s ryddid ag oeddynt yn gael y pryd hwnw. Ac Bid yw yn gwbl alieayinol tybied fod gin fab Jooe., i J-wynrhyi—yr hwa oedd tua'r cyfnod hwnw, neu cy" lIyny, yo gadbeD yo y guard oedd yo gwylo peimen ) brenio, ac mewn ffafr lIyct.'r bronia-fod gauddo ef, ffieddaf, law 0 help yn agorial y ffordd i'r rbyddid oedo ? 1"1, hjra yn gaelt X was ya debyg an ft Evaa Hn<hes, oidd yn henuriid yoo, mai yr E. H. a drowy I o E-jiwi's Llandafriog yn amser y Ddwy Fil ydoe-id. Uisjriflr ef fel pregttbwr eglur a chynohes iawc. Y Morgan Howella oedd yo hanuriad gydag ef yoo ydoedd Morgan Howella 0 Dregaron (genedigol 0 Bjttwi Bled. rwa), gwr go gyfoethog, a ddaeihai i erlid Walter Carad* oc paa fu yn pregethu yn sir Abertei&, ond a ysigodd ei I]In wrth gicio', b6i droed i "yoeb y p,,goth-r, .0 a gifodd ei argyhoeddi dan y bregeth; 80 mewn canlyn- iad a dri'Jd, fel Saul 0 Tarsus, i fed eilbuo yo bregetbwr. Fel prawf 8 hyn, nodaf fod EvAn Hughes yn cael trwy- dded i bregethu yn obt David Hughes, Collan a Mor- gan Howella drwydded I bregethu yn Llwynrhys yn laht John Jones, ill dau yr un diwrnod, ssf Hydref 28110, 1672. Yr oedd hyn agos 17 mlynedd cyn pasio Deddf Goddefiad. Ond cofier gyda llaw mai Jonet, 0 Lwyu. rhys, oedd yr "henuriad etboled ;¡¡," (1'111 barhau.)

CORWEN.-C YSTADLEUTOTa AEBDIG.…

PENNY READINGS. I

YR 'AMSEROJiDD HYN. I

[No title]