Cuddio Rhestr Erthyglau

11 erthygl ar y dudalen hon

[No title]

YIt YMGYRCH PABAIDD.I

EISTEDDFOD MERTHYR.I y BEIRNIADAETH…

[No title]

AT MR. J. A. LLOYD. I

- --__-_-GWADYCllFA GYMREIG.…

i LLYSIEUAETH. I

PABYDDIAETH Y? NGHY?HU.j I…

I - Y FELIN. --I

Ci FARFOD I WliT 11WYNEBU…

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

Ci FARFOD I WliT 11WYNEBU YH C\T!»F 13 1U1WNG YH, I'.Gl AVYS A'U LLY W- 0DR.AKTH. Cyiihaliwyd cyfarfod mawr vn y Concert Hall. Lord Nelson Street, yu y dref hon nos Wcncr di weddaf, i dderbyn tri o ddirpi wywyr od iiwrth | Gymdeithas y Dadjrysvlltiad, sef Mri. Williams, Condor, a Miall. Vr oedd yr ystale!I eang yn llawn, ac oddiwrtb lygaid tryloewon, gyddfau estynedig, a thalceuau gwrymiog y gwrandawyr, hawcld oedd canfod eu bod yn dirnad ac yn teimlo y gwiiion- eddau pwysig oedd yr, cael eu gosod ger eu bron. Pasiwyd y peuderfyniud arferol yn erbyn vmyraeth y Llywodracth ag achosion crefydd yn utiibiis. Ar ol ureitiiiau aiymus a chynnwvsfawr gan v Cadeir ydd (Mr. Still), Mr. Williams, a Mr. Rohei-tson, galwyd ar Mr. Condor yr hwn a areitbiodd vn hyawdl a tharawiudol. Ar ol cvfeiro at fanveidd dra cy ffrcdinol eg] vvy si gwaddoliadol, dywedai fod yn anbawdd iawn gwybod beth mewn gwirion odd a ddvlasai Jl" undcb rhwng "')'I' Kgiwys a'r I Llywodraetb fod yn ol barn ei atnddiffynwvr.— Dywedai Dr. Chalmers un peth, Mr. Gladstone beth arall, a Lord John Russell betb arall Yn awr yr oedd vn anbawdd iawn cael desgrifiad mwy awr yr odd yn anha.wd(lll\wll cad (1esgI'Hh:.d In\y didram?ydd or crssvJ1tiaÚ hwnw na byn,— Bod yn ddylcdswvdd ary Llywodraetli ofalu am aùclysg grcfycidol i'r baht-sef yr egwyddor dadol. Yon aeth yn mlaen i dd?n?os gwendid a gendeb v gOS- odiad l:wn- Y' oedd gan bob dyn rvwbeth vn odtad hwn. Yr ocdd H? bob (hn rvwbeth\-n pert hyn iddo nag gallai, pe mynai, ei ?nddiiied i neb, sef ej grefydd. Gnd cario yr egwyddor lion a ban, bawdd fyddai gweled ei h ynfydrwydd. Yn 01 y egwyddor bon byddai raid i'r pJentyn gael ei ddaufon i ysgol y JJywodracth i ddysgu gramadeg y Llywodraetb, o dan nrolygiad athrawy Idywodr- aeth byddai raid f.deiladit tai vn ol cvnllun y Llywodraetb, gan bensaeri y lly wodrnotli, tc-itbio rheilffy rdu y Llywodraetb, v rbai fyddent dan arol ygiad swyddogion y Llywodraetb, ac yn y di\vedd farw o glefyd y Liywouraetb, wedi bod dan ddwv- law meddyg y Llywodraetb, cael ei gladdu yn meddrod y Llywodraetb, a'r gwasanaeth' yn cuel ei j gynawtii gan offeiraid cy floored is? v Llvwodraetli J (chwerthiniad). Sylwai mai Gallu oedd enw Tad j > i undeb a Balcbder enw ei fain. Ammodau vr nn- | deb oedd, fod yr ''yoi, go,-oil ir l,ell y Llywodraetb, ar Llywodraetb i i-oi')- gadwyn am I draed yr Eglwys, Gwnaetli Air. Urpuhart uti o aelodau y Gvman- fa. Drefol, sylwadau rhagorol ar ragoroldeb yr eoviyddor wirfoddol, SWnJ y rboddion gwirfoddol yn y ddwy Kgiwys gvfoethocaf yn y dref, Ile yi- oedd ein "tywysogion masnachol" yn vmgynnull, ai rbai oeddynt yn derbyn cannocdd o bunau yn nynyddol o drysorfa'r dref, set St. George a St 18s. lc. tra yr oeddid yu easghi atg.viinal v gweiii;ldo(lion, ac achosion eraill per- I ¡¡¡ & = tbynol i Gapeli Everton Crescent, a Phembroke place y swm o £:2,:WO yn y Qwyddyn (uchel gym- eradwyaetb). Yna galwyd ar ^Tr. \!iall. Ymdrechai ddweyd yr byn oedd ganddo i'w ddweyd hob friwo teiml- adau neb, ond ar yi- tiii pryd yr oedd yn pender- fynu dweyd ei farn yn ddig<d. Sylwasai y Cadeir- ydd fod Ymneillduwyr y dref hon, wedi troi ysgwyda lied oer at yr ymdrech bresenoi, nid I odd yn synu at ljvn. Yr oedd efe ei h nn ar y dechreu, yn tybied mai Ymneillduwyr yn unij; ocdd i gario allan v gorchwyl pwysig hwn-ond yr ydoedd crs talm bellach wedi llwyr 'ym wrtbod a r dyb bono. Credai mai synwvr cryf. a pender- fyniad diysgog y werin yn gy'f!edlno? oedd i dunn ymaith iau tt' gortbrwm setydHad eglwysig oddiaf eu gwaran. Pcid uiyn fawr gan Eglwyswyr aui rryn. I j" b O. hyriur wlad ar yr achos hwn, ar y fatb adeg a hon. Yr oedd yn anbawdd iawn plesio'r gwyr h' yn. Pan oedd pob peth yn dawel ac yn heddychol, eu ell oelld ( peidiweh ag aflonyddu ar ein heddweh, ha wyi bacn, byddweh lonydd. Olld ar adeg fel hon, eu cri oedd, Byddwch ddistaw yn awr, gad- eweh ir.i ymuno yn erbyn y gelyn cy fired in ol cawn benderfnîn ein hvmrafael bychan pin hunain eto." Yii awr tybiai fod yr adeg bon yn un dra cbyfaddaa i ymegnio o blaid yr achos bwn. A oedd neb mor ffol a meddwl y caent amgen na'r gwrthwynebiad mwyaf oddiwrtb yr esgobion, i bob mesur yn tu- eddu i ddiwygio achosion eglwysig? Souid llawer am ymranindau yr Y'mneillduwyr, ac undeb vr Eglwys, a phe dadgysylltid yr undeb rhwng yr Eglwys a'r Llywodraetb, yr ymddrylliai vr Eglw., s y .1 11 i luaws o fan sectan. Yn awr F oedd ef (Mr Miall) yn boni nad oedd dim Eglwys Loegr i'w diyl/io, yr oedd tief^ ydliad Eglwysig. ond am Pghn/s, oblegid Eglwys ydoedd cymandeb o ddynion yu dal vr un egwyddorion, ac yn credu yr un atlaaw. iaethan. Cyfeiriai at aciios Gorham er profi byn. Honai y Puseyaid fod y blaid Efengylaidd yn gwadu un o brif athrawiaethau yr efeugyl, cyhudd- ant bwytbau y Puseyaid draebefn o bregetbu athrawiaeth gyfeiliornus, ddinystriol, a damniol. A oedd neb am fynudyn yn credu yr arosai y ddwy biaid ynia yn yr un cyfundeb, pe diddymid yr undeb a'r llywodraetb0 Darn esbonwyr athraw- iaeth yr Eglwys ar ol liir a dwfn ystyriaeth oedd, nad oedd yr Eglwys yn meddn credo ar y pwnc hwn Yr oedd yr Eglwys yn ddigon llydan yn ei bathrawiaetbau i gynnwys o'i mewn ddynion yn dal yr opiniynau gwrthwynebol ac angbyniodluwn hyn. Yr oedd yr undeb yn debyg iawn i undeb Yr happy family. Yno ceid gweledV gath a'r Hygodeu, a pbob matli o greaduriaid geJyuol yn cydfvw "yu happus gilydd. Beth oeeltl dilgelwch yr undeb !twii ? Dyma fo-Yr oedd!lllt ?In cael gor- ddigonedd o ymborth. Tyner y byuiolaethau da oddiwrtb yr Eghvvs, a buan y gweiid hwvnt yn ysglyfaethu y naill y llall. Dywedir inai yr Eglwya Wladol oedd atalfur Proiestaniaeth. Onid oddi- wrtbi hi yr oedd yr ofieiriaid yn myned at B.ilmld- iaet'n ? Sut yr oedd arngylebiadan petbau wi yr amseroedd diwedd a r byn? Oni fu Mr. Townsend, ychvdig cyn i'r Pit) anfon ei darw i Loegr, yn yniweh-d ag ef i edrych a ocdd dim modd cue?rhvw dir cvffredin, ar ba un y gallai yr Eglwys Wladol ac Eglwys lihu!'ain gydgy farfod ? Yr oedd rbyw hen wreigan burchus yn byw mewn ty mawr bardd, a gardd ynglyu wrtho. Yr ocdd y forw n yn dueddol iawn i adael drws yr ardd vn ago red tua'r IIWyr, a byny yn arnlucb nag oedd yi ben wreigan yn ei ystyried yn gydweddol a diogelwch ei beiddo yn y ty. Yr oedd gan y forwyn rbyw dir c!l.!frcdin ychydig o bellder eddiwrtii v tv, ar ba un yr .arlerai gyfarfod a rbyw wr i yinserchu, nes un noswaith bu'r gwr mor by f a dod i fewn i'r v ty a honi meddiaut yu yr eiddo, er dyebryn mawr j'i- ben wreigan a 11u raid galw yr he'ddgeidwuid i mewn i'w droi allan. Y mae'r deongiiad yn eglur. Ystyriui mai ymladdfa rbwng dwy- liglwys oeddyr ymgyrch presenol. Er mwyn amlvga ei farn yn ddidramgwydd adroddai ddameg feehan iddynt. Yr oedd Daniel Tucker yn weithiwr duvvd a da— cymerodd dy a dodrefnod i ef, a gwnaetli iddo e: bun nyth pin- glud. Priododd wraig, ac mown amser cvfaddas ganwyd iddo blontyn. Yr oedd Dan yn laleb anghyHVcdsn o'r plentvn. Wi th ei gy- meryd yn ei freichiau, teimlai mewn modd nas g; 11 neb ond tad deimlo. Dywedai wrtho ei biinan, onid ydyw lUiagluniaeth yn dda iawn tuagotaf, nid yLlyw byth yn i-;i(yi newvdd i ddyn eu cytlawni, nad ydvw ar yr un pryd yn r!e>i teimladiiu cyfatebol yn y galon. Un diwrnod pau oedd Dan yn Siop y Barfwr clywai y Warden a'r Twrne yn (Itidleti au gilydd. Testim y ddaei (vdd, Pwy a ga'i ofal dygiad i fynu bleutyn Dan. Houai y Warden liawl yn y goichwyl o herwydd ei swydd ysbrydol, a'r cyfreitbiwr o herwydd ei berthynas a'r gyfraith. ond to rod a Dan ar en traws, ac a (i,iv- wedodd, nad oedd raid iddvnt ymdrafilrtbu, ei tbd yn bwriadu dwyn y plentvn 1" inu ei liunnn. Y mae Duw wedi rboi crefydd i ddyn. Y mae w d ymddiried ei gofal i'r rhai byny sydd wedi ei der- byn, ac y mae wedi rboi yn ngalonau y rbai hyny surch mawr tuagati, ac awydd mawr, ae aidd gwres- ocr, am ei cliynal a'i llodaenu. Y* mae'l' Pab a'r Llywodraetb yn syrthio allan am y gorchwyl o gymeryd gofal y grefydd bono. Ond bydded i bun 111) sydd yn gwybod am ei "grym hi" lefain nes clywor ddwy blaid, Yr ydym yn penderfynu ctpner- yd ei gofal ein hunain. Bydded i ui sefyll 'vn o blaid ein hegwvddorion. Y mae Lord Join wedi dod a little Bill i wrthwynehu Pabvddiaeth, ac bawdd gweled oddiwrtlto btll oeeld prlf uehos y gynen, sef y titlau, ond bydded im ddadleu o blaul ein begwyddoiion,bydded fod (,Yeljvlll tlN.(i(i ynddvnt hood y canlyniadiiu lietb y bocut, ie fel v galiwn ddywedyd gvdar Salmydd," Nid ohiwn pe symnd, ai'r ddaear, a phe treiglid y mynyddoedd i gauol y mor. Ar ol diolcbgarwcb i'r Dirprwvwyr dros v Gym- deithas, ac i'r Cudeirydd, terfyuwyd y cyfarfod tua. deg o'r gloeli.

PUMED A It AETH V TAD GAVAZZI.