Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

18 erthygl ar y dudalen hon

Y GWLAW. I

LLEWELYN A GORONWY. I

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

LLEWELYN A GORONWY. I Llewelyn.—Nos dai ti, Oforonwy. Qtromay.—Ao i tithau, Llewelyn. A yw pob peth yn dda aow, oblegid 'rwyt ti yn edryoh braidd yn gynhyrfus ° Llewdyn.—Ydy^wam a wni; teunlo braidd yn ohwith yr oeddwn wrth weled ein hymddyddan- ion yn oael eu oofnodi yn y OeMdl. dhronwy.—Os ydynt, pa waeth am hynyf Ni raid i bobl gall byth wndo gweled Bylwedd eu hvmddvddanion mewn argraph. Llewelyn.—Ond i bobl gyffredin fel ni, gwedd- usach a fyddai iddynt gadw allan o'r papyrau newyddion. Qoronvry.—Ond os ydyw ein hymgom ar bethau ymarferol, y mae yn werth i rM y tu allan i ni eu gwybod. ac.y mae llawer o ddar- llenwyr y Oenedl dipyn bach Is na thi a minau; 80 os gallwn ni ddysgu rhyw bethau iddynt hwy, ein braint ni yw hyny, a dichon y bydd yn elw iddynt kwylhau. Liewolyn.-Hiffyrach mai tydi sydd yn iawn. Yr ydwyf fi wedi rneddwl llawer am yr hyn a ddywedaist yohydig wythnosau yn ol, fod gwragedd budron yn lladd eu teuluoedd. Goronwy.-Mae hyny yn bod. Oni chlywaist fod Margaret, meroh Sion William, Ty'nycaeau, wedi marw echdoe P Llewelyn.—Dear me Dyna'r trydydd a fu farw o blant Sion William ofewn 11M na dwy flynedd. Qormwy.—Ie, a gwraig fudur a hauodd hadau afiechyd yn eu oyfansoddiadau. Llewelyn.Rwy'n methu, ryw sut, achredu fod holl farwolaethau o'r natur yya i'w priodoli i fudrweh y wraig. h Qoronwy.—Nid wyf yn meddwl i mi diyweyd hyny, ond fod llawer o farwolaethau i'w priodoli i hyny. Ond y mae pethauereill. Y mae rhai cymydogaethau y mae holl brydferthion natur wedibo ar eu goreu yn eu goaod allan ac yn eu gwneyd yn lfeoedd dymunol i fyw ynddynt, ae eto yn y rhai hyny y mae mwyaf o afiechyd yn preswylio, a marwolaeth yn enill rhwysg. Llewelyn.—Pa fodd yr wyt ti yn cyfrif am hyny ? Goronwy.-Y mae hyn yn ffaith, fod brasder y ddafear yn cynyrohu brasder v fynwent. Lle)vsl.yn.-Al wyt ti yn meddwl fod brasder y dyffryn yma yn peri mwy o farwolaethau nag a wna ochrau y mynyddoedd sydd'yn ei gylch- ynuP Qoronwy.—Y mae fy ngosodiad yn 21wir,- dim ond i ti ymholi. Mi euwaf un plwyf, sef Llan-y-fynwent. Y mae y plwyf hwuw yn un o'r rhai braaaf yn yr holl wlad, ao eto, 08 bydd rhyw glefyd yn y wlad bydd yn siwr a fod yn LJan-y-fynwent i ie, yn fynych yn gyntaf, ond Lian-y-fynwen't; ie, (Tallwn i nodi plwyfi ereill bob amser _yn olaf. oyffelyb, ond bydd hyn yn ddigou i ti wneyd yiuchwiliad drosot dy hunan. Llemlyn.—Yr wyt wedi fy synu. Yroeddwn inau yn arfer meddwl nad oes un lie iachaih yn Nghymru na'r dyffryn yma. Ond 'rwyt ti mor arw am fyn'd at ffngyrau i brofl dy bwnc, ac felly ofer i mi fyn'd i geisio gwrthbrofi y rbai hyny.. Qoronwy.—Ond y mae ffugyrau yn troi bob ffordd. Fodd bynag, mi a ro f ffugyrau iti, ar ol fy ngosodiadau. Ond y mae rheswm, a hwuw yn un digonol, dros ddyweyd fod afiechyd mewn tiroedd breision yn beth y gellid ei atal i fesur helaeth iawn. Llewelyn.—Pa fodd P Goronwy.—Wei, y mae gwastad-diroedd breision yn cynwys lfawer o leithder, a hwnw yn codi i fesur helaeth oddiwrth y llynau a'r pyllau dwfr llonydd sydd wedi eu gwasgaru y«a ac acw ar hyd-ddynt. I Y mae gwres yr haul yn codi o'r manau hyny leithder I r a.wyr, ac y mae y lleithder hwnw yn effeithio yn niweidiol ar iechyd y trigolion. Dim ond i berchenogion y tiroedd sychu J manau hyny trwy ddyfrffosydd, byddai y dyffryn can iached ag un man yn Nghymru, heblaw y byddai y tir yn llawer mwy ffrwythlon. Llewelyn—\fn y Genedl er's rhyw fis yn ol gwelais reatr y marwolaethau yn Ngogledd Cymru am y flwyddyn yn diweddu Madi 30, 1880,—a'r peth a'm synodd oedd gweled mai yn N gwrecsam y bu y nifer fwyaf o farwolaethau. Yr oedd y mfer yn bur agos i naw-ar-hugain o bob mil o'r trigolion wedi marw mewn blwyddyn owner; a minau wedi arfer meddwl mai lIe iaoh a braf oedd cymydogaeth Gwreo- sam. Ond erbyn ystyried dy athrawiaeth di, Goronwy, am wledydd breision, y mae y ffaith yn profi dy osodiad. Qoronwy.—Ond y mae Ueoedd ereill oyffelyb. Oymerer Undeb Llanelwy. Y mae dros bump- ar-hugain o bob mil wedi marw yn yr un amser, ae yn nhref Dinbych dros saith-ar- hugain o bob mil. Llewelyn.—Yr oeddwn i yn meddwl fod tref Dinbych yn He iach. A elli di roddi rheswm pa'm y mae y marwolaethau yn Rhuthyn yn ai pac yn Ninbych P Dim ond tri-ar-hugain yn mhob mil yn Rhuthyn, a thros saith-ar- hugain yn Ninbych. Goronwy. Ar hyn o bryd nis gauaf roddi iti reswm, am nad wyf yn ddigon oydnabyddus i'r Ilooodd &'u hamgylchiadau. Ond y peth sydd yn fy synu fwyaf yw, fod y marwolaethau yn nhref Caernarfon mor lluosog, sef yn agos i wyth-ar-hugain yn mhob mil. Yr oeddwn i yn arfer meddwl fod tref ar fryn, ac hefyd ar fan y mor, o bob man y lie iachaf. Llewelyn.wZyms ni wedi crwydro dros lawer o fanau, ond heb unwaith fyn'd trwy y porth i'r Ynys—ond yr oedd yno gyfarfod pwysig hefyd ar y pryd—dim llai na Sassiwn y Methodistiaid. A glywaist rywbeth oddiyno P Goronwy.-Mi glywais ychydig, ond yr oedd fy hysbysydd yn ormod o Dori i adael i mi wybod ond yohydig o'r manylion, a 'does dim posibl cael llawer o'r rhai hyny, am eu bod yn cael eu gwahardd i'r papyrau newyddion. Ond olywais pwy a etholwyd yn llywydd ao ysgrif- enydd, ond iddynt fethu dewis y naill a'r llall y tro cyntaf. Llewelyn.—Tipyn yn isel ydyw hyny. Dylai hyny gymeryd lie y tro cyntaf beth bynag. Clywais am rai yn canvaaio cyn y Sassiwn. Qoronwy.—Goreu po leiaf a ddywedwn ar bethau fel yna, rhag ein cael yn cablu urddai; gwell i ni foddloni a llawenhau fod y Sassiwn yn drugarog. Llewelyn.—Nos da iti, Goronwy. Qoronwy.—Ac i tithau, Llewelyn. I COKfODYDD. I

I ABEBDARON A'B OYLCHOEDD.

OOEDPOETH.--I

OYFARCHIAD )

GENEDIGAETH BABANI

YR ANFFYDDIWR.

PWLLHELI. I

-FRON .OXByt,L,TK.--I

I DOSBARTH DEML OLANATJ -Y…

DEDDFWRIAETH GYMDEITHASOL.…

IO'R LLEUAD.

YSSOLDY MARI ANGLAS.

I PORTHMADOG.i

-BWLOH _GWYN._I

PENYGROES, LLANLLYFNI. -I

Advertising

I ..NEWYDDION CYFFREDINOL.-:7