Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

7 erthygl ar y dudalen hon

PA FODD YR YMDDYGWYD AT GYMHU?

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

PA FODD YR YMDDYG- WYD AT GYMHU? Pan mae y wla4 yn ferw drwyddi parthed Ymieolaeth, nid yn unig i'r Werddon a'r Alban.ond hefyd i Gvmru, purion path ydyw tefla ambbil I g pdretn dros hanes Cymrd Fa, mewn trein i ddeull pa fodd yr ymddygwyd toag at ein hynafiaid dowrioff. Diaogen- rhaid myned yu 01 i'r tywyll oesoedd er cael hyd i ddeddfau gorthrymus; na, cawn fod brenbinoedd a llywodnethaa Sei-nig lied ddiweddar wedi al fer. pob creuloiidab tuag at ein eyd-g-nedi-a. byoy, sylwer, am mai Cymry oeddynt." Mae yn wybyddui i bob 11*' deallas ddarfod i'n cyodeidiau, yn ngwyneb pub math o greulondeb a llwgr- wobrwyon, withod ymgoiti yn yr byn a elwir yn 11 fenedi SeiQnig." Ond dylem gofio i'r ymlyniad ani bydeddus hwn wrth ddefion ae iaith y Brytaniaid gostio yn ddrud iawn i'n cyndad .u. Yn ngoleu hanesiaeth ddiduedd cunfyddwn mai blin fu arnynt; ond dymunwn gyduubod ya ddiolcbgar y Cymry aiddgar byoy ag ydynt yo. dyfal chwilio i niawo i hen cirle'idfau Cymru-byny yw, y deddf.iu SeiB'.ig a weinyidwyd ya Nghymru. Er y dechreuad, Did oes dnn wedi bod yn fwy o LeD tr i Lij-wt-dd i'r Seson nag iaith v Oytury. Dy -idefasant fwy oherwydd 811 hymiy^iat w.thi nag a woaethant oherwydd eu hot! neillduolion ceneol- aethol .era,ll yd,"tl gilydd. Y Cilli- lytiiad ydyw hWD- Mae ymlyu ad y C.ymrj < wrth ei hen kith yc augetddoUch obiegid hyny. Yo y Werddoo, ymdrechodd y I Sasaon yn mhob dull a modd ladd crefydd y j Gwyddelod: ond methiant a ddilynodd eu holl hymdrechion, a cheir y Gwyddel ya gafaelu yn dynach yn eu crefydd DB dim arall. 0 ran hyny, dyna yn wastad effaitb anocheladwy erledigaetb. Addefwn, fodd bynag, fod llawer o ddeddfau sarhaus wedi eu tymud ymaith ond uid yw hyn ond cefnogaeth i ni fyned yn mlaen nos bo pob thithyn o ormes ttamor wedi ei ddifodi o n plitb. Gwyddys mai Cymro oedd Harri'r Seith- fed—❖yr i Owain TadaroBanmynyddyn Mon; lJiDiarodd af y deddfaugwaradwydcL us a weinyddid yn Nghymra. Cyflawnodd ei ddyledswydd fel Cymro -ac fat ad-daliad i feibion Cymra am waedu drosto ar faes y gad. Ond rhyfedd mor andwyol ydyw eflfaith coron hyd yn oed ar linach Gymreig; mae rhyw falldod a melldith yn yr awyr gylch brenhinol; a chawn ei fab anniwair, Harri'r Wythfed.y teym mwyaf gwrth-Gyoa reig a eisteddodd ar orsedd Prydain erioed. Sonir llawer am orfodaeth a thraba Seisnig yn y Werddon, ond craffer Ni chaniateid I Gymro brynu tir, Dell fyw mewn dinas na thref. Pe y priodai Sais eneth o Gymraos, ymddygid tuag ato megys at Gymro! Dyma oedd barn Hardr W ythfed a'i Senedd am Gymru; Nid oes oln deddfau llesol y deyrnas ar drigolion Oy-ura ona eyr- lawnant ladradau a llofruddiaethau o bob math. Gwrthryfelant, llosgant dai, a chyf. lawnant Weithredoedd ysgeler eraiil. Mae y tueddiadan hyn yn gynhenid ynddynt, ac nifl gellir eu hatal heb fesura u a chospau llymion." Drnain o'r bea genedl glodfawr: gweddusach fai geiiiau cyifelyb, pe yn wirionedd, oddlwrttl bob cenedl na llinach eytnypgrysf y Saisuig cen'r Normanaidd Ni chaniateid i Gymro ddwyn arfan ychwaith-rhag ofn, debygwn, iddo orchfygu y Saia arfog trahaus. Yr oedd canu carolau yn bechod arbenig oblegid gallesid, el:e'r Se.son.eu gwawdio hwy mewn tarol Gymreig Yr oedd arnynt gymaint o ofn dychangeiddi Oymreig ag oeda y parson- iaid ofn gwatwareg ddeifiol Twm o'r Nant. Os troaeddid y ddeddf hon, teflid dyn i garchar am ddltuddeg mis Dyma ddeddf arall o o' ddo Harri'r Wy thfed-: "Ni chan- iateir i'r un person neu barsonaa a ddefn yddiant yr iaith Gymraeg ddal unrhyw Bwydd yn Lloegi, Cymru, neu ryw ran arall o diriogaethau y brenin." Dywed y ddeddf hon i Harri ei phasio oherwydd ei gariad neillduol, ei ffafr, a'i sal tuagat Gymra." Canfyddir feUy, fod gan Harri ddull gwreiddiol, nid yn unig i symud ei wragedd, ond hefyd i arddangos ei" gariad neill- duol at wlad ei dadau Ni daiddymwyd y flaenaf a nodwyd hyd y flwyddyn 18571 Mae y llall hob ei dirymu eto a hwyraeh na anturia hyd yn nod yr un Balfour ei gweinyddu byth ond hyny Yn y flwyddyn 1885—pam' mlynedd yn ol 1-dodwyd y gair "hynafol" ar waelod y ddalen Dyry yr uchod brawfion lied eglar o ormes y Seison yn Nghymra er dydd ein bradycb- lad-nen fel y dywed y Toriaid a'r Undeb- wyr Papyr, "o'r manteision.enfawr a ddeill- iasant i ni drwy ein cysylltiad mynwesol i'r Saesoc, ar diriogaethau yr hon gtnedl nid yw yr haul byth yn machlad Bid a fyno, ein dyledswydd ydyw ymwregysa i'r frwydr —yr hon sydd wrth ymyl yn marn rhai ysgrifenyddion.

HELYNT Y DEGWM IN I AMLWCH.

YSGREPAN JOHN .BROWN.

Advertising

AT EIN GOHEBYV V K.

Y GORPHEISOL AR,I . JDYFODOL.

INODIADAU.