Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

13 erthygl ar y dudalen hon

dedgais mlynedd 7N ol.

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

dedgais mlynedd 7N ol. LLITH CXVI. I MR Got.Erfyniaf eich caniatad i I ddiolch yo gynes i'm Uuaws caredigion am eu cyfarebiadau cysurkwn y Nadol.g aydd wedi ein g*davl. YI oedd Lowry jist weai myn'd i bel modaylie cJrwg, ac yn dechre meddwl mai oddiwrth ihyw hen gariadon 1 oedd gin i Viyd y wh.d yr oeddyn nhwn dwad, ae or mor dda oedd "en yf eu derhyn yr oedd ya dda g-n i fod y tymhor wedi darfod, Ikq ofu iddi gael ei llithio i roi RHYWBETH YN V MWVD I Pnth vim ydi'r fUMchfd yma Pall gyma Dhwy?up.?' Ml sefe? dd?n o ?J (Ubn.t?.a. C.rds) ya cynwys bed.o. la- (('' brist'i lias guiCdai,m) drwsyl;gubor Cefais hefyd, ni waeth hob glu, ambail un yn ymylu ar fod ya dipyn yn brt, ond gan en bod yn 'dyfod (?r un gymydug?eth, yr oeddwn yn gallu chwerthiu am eu penau. Derbyiiiod cyfeillum 'Rhen 0' ei gydoa. byddiaeth yu y dull yma, fel pe buasai yu anfon yn gyfriuachol at biwb. Pan oedd yr hen frawd "wnw yn diolch wrth orsedd gras dros y Frauines, y Tywyaog Cydweddog, Tywysog Cymrn, a'i frodyr wrth eu henwe, a'l chwiurydd y naill ar ol y llall, nid rhyfedd i'r hen frawd arall wciddi droa y capel, LYMPIWCH NHW Y mM gornchwyliadth y !ymp!o" yn hynod o acgbenrae?dtu) r«i prydian. Yr ydwyf ya dweyd fel esgusawd drca beidio gwneyd y peth aiall. Wel rwan-boreu Dydd Ctlari, fe alwodd hen foneddwr barddol yn yr Efail ym;), ac wedi i mi ei gyfarch ag anwylair y tywhor, ac ychwanegu a llawer ohonyn uhw," fe ddywedodd, Diolch i chi—yr ydw i wedi cael eisioes 89 ohonyn nhw, a thydw i yn atnlieu dim ca ch' i wneyd englyn eto yn fachgen can' mlwydd Mi geweh, yn siwr," ebwn iDe mewn smaldod, "dros i mi inaurio eich bywyd chi pryd y gwnaethoch chi eoglyn d-vytha?" 1, Her.dyw y horeu," ebe yotan, gan ychwanegu, ar destyn od iawn Beth oedd o?" ebNIl inau, pryd y'm hatebodd mor sirioled & cbyw aderyn bronfraith, Mi roedd cariadlanc wedi dwad i edrych am ei gariad i'r Fron acw ueithiwr, o Fanceinion, a chan ei fod yn ffifryn yn y teulu yr oedd yn aros yn y ty dros ni arosiad ond be wnaeth M? (can's dyna oedd ei henw) ddireidua ond rhoi brigau celyn rhwng y cyfnasau yn ei wdly, a dyna tie bu trwy'f nos yn palfalu am rheiny, bob tro y cai bigiad, ac yn eu lluchio dros yr erchwyn fel pe buaseot ysgorpionau Pan glywais i yr hanes, mi waas ine yr englyn y soniaifl i am dano, a dyma fo Y gwely oedd y gelyn-a frathai, I fritho crotn Sionyn Yn Le'i Fai, gwaagai'n syn Coeliwch, y pigau celyn Dair blynedd yn ol yr oedd yr hen fardd yn aefyll ochr yn ochr & Hew Llwyfo, ar lwyfan y Neuadd Drefol yma, i ganu hefo r delyo, mor chwimwth ei feddwl a bachgen tair ar-ddeg-yn Arweat Gwyl Dewi. Szn am gof—y mae ei guf hcddyw mor fywiog' ag erioed, ac adrodda ddaroau meithion o waithian yr heu feirdd mor gartrefol i phe buasii wedi bed yn chware marbles befo I pob un obonynt A ydych chi yn cofio chwileb Thomas Williams, clochydd Llan- fair?" ebe fe wrthyf, Nac ydw' wir," ebwn inan, heb wybod yn iawn beth oedd yn ei feddwl wrth chwileb" Yr oedd yr hen glochydd yn fatdd, caeth a rhydd, heb eisio'i well, ac mewn cwmni unwaith rhoddodd y cbwileb yma i niI Pwy oedd y fam fwyneiddlon, ) Gadd fwy na deg o feibion ? j Fe welodd hon cyn myn'd i bant ) Fwy na thri chant o wyrion ) Ni welodd yn ni hyibdaith I Erioed ddan fab ar uowatth— Ni wclJdd hi, Ulae'n rhyfedd son, Yr un o'i hwyrion ddwywaith Aeth un o'i meibion hyfryd, Ac un o'i hwyrion hefyd, A'r fam ei bun, oedd deg ei phryd, I ffwrdd o'r byd 'r un funud Ac nid oedd yno neb allai ddeongli y dyehymyg-a fedrwch chi ?" Pe buasech chi yn gofyn rhyw ddiwrnod arall," ebwn inaa, ni8 gallaswn ond odid fawr; ond y mae y plant yma, sydd oddeutu yn gofyn "clenig," yn awgrymn mai Y Flwyddyn ydyw yr ateb i fod," a tbyatiai fy mod yn iawn, ac a roddodd i mi gettiad o gyfleth "am fy nghywreinrwydd 'Waeth fen i be' ddywad uadyn, y mae trawo ar ben gymeriad Gynretg gtan gtoew fel hwn yn amheuthuo yn y dyddiau sychlyd yma, pan y mae pawb rywfudd fel pe bA.. trot wyllt arnynt. Y mae yr hen batriarch o Blasenion, fel Melchiaedec, yn gallu ein cymeryd yn ol i'r gorphenol pell, ac mor nwyfus a neb i bicio i'r dyfodol hefyd. 'Pan oedd y cywrain gynghaneddwr hwnw, T. AP GWILYM, yn glaf, mi aethum i 3dryeb am daM," eb fe, a phan y'm gwelodd, fe dorodd ?llan i wylo. 'Doedd neb boed a T. ap Gwilym, odd yr oedd yn amlwg ei fod yo teimlu fod awr ei Jymddatodiad wedi nesu, ac i'w gnlonogi, mi dd'wedea man Ti Gwilym taw ag wylo-dywed Mai da dy gystuddio Y bwriad yw i'th buro- Oreu nawdd o'i rinwedd 0. Ac o'i cldagrau,-fel pe buasai aylweddau byd arall yn pwyso arno, fe ddywedodd yntaii Tremiwch, gwelwch y gwaeledd- Y byw ar erchwyn y be'd!" Gan fy mod inau yo cofio T. p Gwilym yn dda, er ei fod wedi ei glv1"1' er's deg,.t o flynyddau, yr coid y syiw yn ddyd Lorol iawn, yn enw.\I;g pan y tiiferai dros wefus benafgwr yo ymylu ar ci 90. Ac wrth ym- adael 4 mi, fe drorid ar i. aawdl yn sydyn ac a ofynodd Ydych chwi yn cofio Dafydd Cadwalad 1" "Nac ydw' wir-ond trwy hanea," ebwo inau. Wel, welas inau erioed mono, ond mi fum lawer gwaith mown ffarm yr arferai letua ynddi pan y deuai i'r cybaeild,-a byddai yn cael yr un croeso, ar ol ir tad a'r fain farw, gan y mab ar en hoi. Oad un direidua iawn oedd hwnw, ac un noa >n yn nhrymder y nos, fe waeddodd y cuaf trwy I French Horn," DAFYDD CAOWALA.DR,' a hyny dair gwait i, wrth ei ystafell wely; a'r dydedd waith hono fe ddetfrodd yr hen batriarch, ac fe; Joseph, fe atebodd,— 'Llefara Arglwydd, y mae dy was yn clywed.' Ar hyn dyn¡¡'r cnaf yn pwaeddi yn y corn wed'ya D .fydd Cadwaladr t- d08 i'r Deheudu ar frys, y mae genyf bob' yno eisio eu hachub, a thi yw yr c fi"ya i wneyd hyny A dywedir (ebe'r hen wr) iddo fyn'd i'r Da fel un ag awdurdod neill- duol ganddo oddi wrth yr angel,a phregethu nee en ill llawer iawn at grefydd! !ag I ffwrdd a fo. Hir oes i'r hen fardd, a dyweded yr holl ;,ubol Amen." Gan fy mo I w,- 'i dechren fy llith hefo ymwelwyr, a chai wiigion, yn mhen diwrnod neu ddau wed'yn dyoa fooeddwr arall, o'i ysgwydd i fyny yo dalach na meidrolion cyffredin, yn tr), m JWQ, ac yn gjfyn i no o'r plant yina ,,Id 'Rhen 0' i mewn, a phan alwyd a' u" i ato-wedi taflu fy ffedog, a thyan 11 myaedd trwy'm tipyn gwallt, a'w bc., i edrych yn smwah—fe Jaflodd ei law i mi, a dyna lIe bu YHgwyd dwylo fel pe buttse ni heb wel'd oin gilydd ertranoeth y d'luw. AMyma 'Rhea 0 ebe fo, gan fy uieaur a'i iygad croff 0 ngwadne i fyny, We), ie," ebwn iOBU- pa ddrwg y mae o wedi wneyd ;pryd y'm hatebai, a'i wen ar ei enan, Dim d: wg, ond yr oeddwn yn penderlynu, unwaith y deawo i'r cyrhaedd, 0 FYNO GWEL'D 'RHEN 0', II Yr ydwyf yn darllen ei lithoedd yn gyson, ac yn csvii hwyl augbyfftedin arnyot." 11 Thark you, sir," ebwn ine; ond gan nad ydwyf yn gwybod & pbwy ydwyf yn cael yr anrhydedd o aiarad, fe hottwn wybod pwy ydech chwi 1" 0 ebe rhyw foneddwr oedd gydag o, Owilym Ardudwy." "Thank you, air," medde fi wrth hwnw wedyn. Mi wyddwn i ei fod yn rhywun golew wrth ei het o," oherwydd hab gellwair dim yr oedd hi y fwyaf ewmpasog a weles i yn fy mywyd. Yn wir, fe wnaethai family wnberella roifc dda, nen do capal mewn gwlad. Beth bynag am hyny, fe ddaethom yn ffrindie ar un-1 waith. Yn sicr, mi faswn i yn laicio yn fy nghalon cael awr neu ddwy ychwaneg o'i gwmni, oherwydd yr oedd just j Y DYN YDW I'N LEICIO, paladr o ddyn gwynebagored, rhadlon, braf. Ond mi leioiwn i rywrai diarth fel anfon y'i b!aene, i mi ymbincio dipyn i'w cyfanod, a pheri i'r hen wraig yma wneyd tipyn o deim-n ar yr adell, a lladd dw, i w croesawu. Modd bynag, wedi i mi gael fy ngwyut atut, a dadswilio, fe gawsom ymgom pur dwt ac yn phlith 'pethan erill, mi eHydodd f"r\ gwewyr wedi dwad dros lancjau Dyffrya A. dudwy, yn yr hen amaer, uher wydd prii.(ior merched yn y wlad hono (a chofiweh chi, rhwng cromfache rwan, nid yn mhob gwiad y medra nhw fagu mercbed iawn) ac mi ddaetbon yn un bald fawr, fel gweuoliuid ddiwedd haf, i RAMSACIO DYFFRYN CLWYD AM WRAGEDD Yr oedd pob un yn win o glast i glust, ac yr oedd eu gs-iriau fel met, ac fally y chwalas ant tros y dylflyn, na fu rioed fifaaiwn gip ar farched, o ddyddiau Naomi ,hyd heddyw Ond, fel y mae y merched, yn anodd gyou nhw droi heibio eu hen gariadon ar godiad bys, fe giymbleidiaaant i gael gwared o'r pla dyeithriol hwnw trwy berewadio llanciaa Ardudwy i fyn'd yn ol i'w gwlad i gyrchu "y rhan a ddigwyddai iddyut o'r da gartre:" ac i ddangoa eu cariad tuag atyct, y deuent hwythan yu 1111 i'w hebrwog haner y ffordd yn ol! Cytunodd yr Ardudwyr 4 hyn yn galon'ig, a rhyw foreu y maent yn hot at eu gilydd yn Ninbycb, a'u cariadon i'w canlyn, i fyny Heol Tancastell, yn nghyfeiriad eu "hen wlad," ac yn od iawn, LOVE LAN& y gelwir yr heol hono byth wedyn Wei, beth bynag am hyny, y mae y merched yn eu daufou at y llyn hwnw, elwir wedi hyny ya Llyn y Morwynion, ac yn eu boddi, bob copa w?ittof;, fel na ddiangodd un i achwyn arnyut! I wneyd y atori yn fwy rhamaDtna fyth, fe dd'wedir yr elai y merched creulon yma, unwaith b ob b lwyddyn, am Nynyddau lawer, i ddawnaio ar Ian y llyn, er cof am y waredigaoth fawr a gawaant ynddo 1 Beth bynag am hyny eto, dene yr hanes i chi fel ei cefais o Ardudwy, a chymered y llanciau y casgliad at en calon, i beidio tori dros y cloddie i ymlid ar ol eatroniaid, rhag ofn i chi syrthio i Lyn y Morwynion. Maddened y rhadlon Gwilym i mi, oa y gwnaethum yn rhy hyf ar ei ymweliad a mi, a bryaied yma eto, ac addawaf iddo well croeso y tro nisaf. Y mae fy llith wedi rhedeg i'w therfyn cyn i mi haner ddarfod y pethe oedd gen i ar fy meddwl. Felly y terfyna y llith gynta" o'r flwyddyn newydd. 'RHEN 0. (Pw barhau).

Y CHWARELWYR A'U CYFLOGAU.I

! YMGAIS AT HUNANLADDIADI…

VALLEY.

I EISTEDDFOD GADEIRIOL PEN-TRAETH.

Advertising

FY NHAITH 0 LANBERIS I I -LANAUY…

Advertising

AT BWRLLGORAU EISTEDDFODAUj…

Y GYSTADLEUAETH GORA WL YN…

TQODTO^ r... r, \...¡ H';…

I PRYNIAD Y COCOA ROOMS, FFGS.…

porthmadog: I