Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

8 erthygl ar y dudalen hon

Colofn y Celt.

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

Colofn y Celt. GAN DDYFNALLT. Awr gyfyngr ydyw ar len y Celt, yn ar- "en-ig yn Llydaw. Mae ymron pob bardd a lienor ar faes y gad. By wed Taldir nad rdyw wedi cael hamddell i lunio can na rhoi. gair ar 13-fr a theimla fod dydd clu wedi torri ar ei hen fro. Yn ol a ddywed tad oes yn aros ond "Croaz ar Fretoned, a gyhoecldir yn St. Briens, ac y mae;'r cyhoettdiad hwnnw wedi'i dalfyrru i ddim ymron. Nid yw hyn ond awgrym o'r difrod inawr a fl-L. a" y sydd ar ein cymrodyr dro-s v doii. Mae Taldir bellach wedi gwerthu ei eiddo yn Carhaix. Chwith meddwl hynny gan iddo anturio llawer i godi. swyddfa urintio yno, ac ymollwng i'i, gwaith o ail- em y Lydaweg. Yn wir yn ol arwyddion, oinwn fod awr galed ddigon i ddod. i ral-I cyhoeddiadau Llydewig. Ymfalchia ein Cymrodyr fod Cymru gymaint yn fwy ffodus na hwynthwy. Pa mor bell y mae Cymru wedi dioddef yn ystod y rhyfel nid yw'n hawdd dyfalu Mae Gwyan Jones wedi rhoi i ni y ifigyraii o 1910 i 1914. Yn y blynyddoedd hyn cyhoeddid Papurau Vythnosol fel y caiilyii. Y ng Nghymru, 21; yn Lloegr, 2; yn yr TUTnol Daleithiau) 1; yn Canada, 1 (dwy .ieit-,Iliog). yn Ne Amerig, 1. tie papur arall, o'r enw "Y Gwerinwr, ,vediJi gyhoeddi yn y Wladfa ar ol i Gwyn wneud ei ymchwiliad. v Dyma'r ffigvrau part-lied eyfnodolion.- ;Tng Nghymru, 34; yn Lloegr, 3; yn yr Cnol Daleithiau, 1. v Heblaw hyn, y mac'r rhan fwyaf o'r :papurau Saesneg yng Nghymru yn cyhoeddi newyddion ac erthyglau Cymraeg. Mae niwy o ogwydd yn y cyfeiriad hWll nag a fu o gryn lawer. Daw hynny i' r golwg yn ;amlwg iawn, lie y mae 11 y wodr aet h y papur- au yn Haw Cymry. Pertliyn i'n papur a'r eyfnoclolyn Cym- TÜl"g gymeriad na cheir ei fath yn lien ilewyddiadurol un wlad arall. Bychan lawn o sylw a ga-iff newyddion sy'n holl- ddiddorol i Sais, megis chwareuon, •llofruddiaethan, tor-priodasau, etc. CaifS .Hen a barddoniaeth eu lie, a chedwir y Icymeriad gwerinol yn gryf gan y llythyrau .at y Golygydd. Llenyddol yn fwy na dim yw cymeriad ;blôlll cyfnodolion, a chroesawir ysgrifenwyr o dosbarth ac ysgol. Yn gymharol ddi- 'weddar y mae Celtiaid o Lydaw, Iwerddon, 'a'r Alban wedi cyfoethogi ein lien, ac nid .yw yn ormod gan ambell Sais ddysgu ein feiaith yn ddigon da i'w hysgrifennu. Nid Vwl r nodyn diwinyddol mor amlwg ag y bn, •a daw mater llafurol ac economaidd i fwy o fri o flwyddyn i flwyddyn. Angen symudiad 3 la fur yng Nghymru yw gwerinwr, a'i, sel genedlaethol yn ymlosgi. Y duedd o hyd yw Copio'r Sais. Gwelir hyn ar hyn o bryd yn yr ymgais at iuideb ymhlitli ffermwyr a gweision ffennydd. N j d ydym yn magu •diwygwyr ar linellau Cymreig. J)iddorol iawn yw dadansoddiad o natur :Y llyfrau a gyhoeddwyd o 1909 i 1914. Dyma')' cyfartaledd yn 01 y Gwymi: — Crefyddol a diwinyddol, 24.3 y cant; barddoniaeth, J(),J y cant; llyfrau i blant, 10.2 y cant-, hanes, 9.5 y cant; byw- igraffiadau, 9.5 y cant; drama, 4.8 y cant; !§wleidydd:iaeth, .5 y cant; nofelau, 4.0 y cant; cyfieithiadau, 1.6 y calit; teithio, I 1.2 y cant; rhamant, .3 y cant; lien gwerin, .3 y cant; llysienaeth, .2 y cant; o walianol nodweddi-031, 11.8 y cant. Mae cyfarta ledd y llyfrau briiitiwyu. .yn ystod tymor y rliyfel wedi lleihau n •ddiri'awr. Rhyw 50 a brintiwyd i gyd yn 1916. Ar yr mi pryd, y mae'r diddordeb yn Y (Tymraeg ar gynnydd mawr. Ni thry'r .estroll ar ei sawdl mor chwimwth ag yr aT fferai wneud, er fod gan y fyddin lawer i ateb yn y peth hwn pan ddaw'i' eyfle. Gobeithioi yinhob rliyw wedd oedd yr ar- rgoelion o flaen lien C'yiuru cyn i'r Weldrijt dorri allan. Cafwyd cyfeithiadau gorchestol o'r prif weithiau safonol ac y mae gwycldoniaeth yn ein plith fel ymhlith y Seiyon fel peJn darganfod ei lladmerydd. Mae gennym. lyfrau ar lysieiiaeth, adar, etc., a cldeil on cymharu a'r goreuon. Erbyn hyn, y mae cwmni dramatig ymhob pentref a chwmwd, ac nid oes dim yn fwy poblogaidd na'r ddrama Rydd yn tyiu allan '°'11 bywyd ni ein hunain. Eliaid gwylio na bo i'r ddrama efelychu y dramodwyr. t,.g y dywedodd Mazzim am 1 tali fod ei liiachawdwriaeth yn dod o lioni ei hun, follv ninnau. Angen y.byd yw del- fryd a dyhead a gweledigaeth y Cymro, a phan ddel t'l r awr eto i bios a barddoniaeth «;ymru gaeen cyfle, boed y taiuwiad1 yn fwy pendant, a'r neges yn fwy auttaeledig.

CHWAON 0 CEREDIGION.

j Bwyd y BobL I BwYBObl.

Anhwylder Gieuol Enbyd. I

Pontypridd a'r Cylch.

BEE'S BILIOIJS BEANS. I

Advertising

I EISTEDDFOD TAFARNAUBACH,…