Symud i'r prif gynnwys
Cuddio Rhestr Erthyglau

3 erthygl ar y dudalen hon

-. EGLWYSFACH, GER GLANDYFI.…

Newyddion
Dyfynnu
Rhannu

EGLWYSFACH, GER GLANDYFI. ODDIWRTH Y PARCH. T. J. 'EDWARDS, MERTHYR. Treuliais iios Ltm a dydd Mawfth, Chwef. 6, 7, yn yr iitdal uchbd, §ef fy arddl ehèdigol. Ac wrth fyned yiillaen iri^wil dyddiau yr ydylIl yn teimlo yn an. wylach o'r wlad y'n magech Pan yn cael fy nwyn i fyny fhb, nid rhyw laiver o'i fhagoriaetliau oeddwn yii welfed; ond erbyn hyny ac yft arbdriig ar el fy yniweliad .cliwedtiafj yi" wff we<3i iiiyilSd i iedctwl f& llawer uwch o hojii Yn Capel y. Gl'aig f cyfaffy^dj ais gyntaf a'm hen gyfoedion hoS Luh mewii %fa{;foq nad anghofiaf mohono ar frys. Yr oedd y cynulliad yn rhagorol, ac nid hir y bum wedi dechreu ar y gwasanaeth, heb deimlo fod gwres y Diwygiad wedi cyraedd yno, oblegid yr oedd pob rhan o'r gwasan- aeth a rhyw eneiriiad arno. Wedi gorphen y bregeth rhoddwyd y cyfarfod yn rhydd, ac nid cynt y gwnaethum hyny nad oedd nifer o'r bobl ieuainc o'r ddau ryw yn barod i anerch yr lien Orsedd y cefais inau y fraint o'i hanerch am y tro cyntaf yn gyhoedd- us yn yr un,man. Yr oedd y bechgyn, y merched, a'r gwragedd, a phawb o ran hyny, a'u calonau yn llosgi; ac yr oedd naws y tan yn eu geiriau, a'u mawl. Ni bum erioed yn y fath deimladau yn yr hen gapel sydd mor gysegredig i mi. Ac nis gwn pa mor agos i'r ddaear y mae y cwmwl tystion' yn symud, ond yr oeddwn fel pe yn teimlo y noson hono ei fod yn bur agos atom. Yr oedd yr hen flaenoriaid anwyl ac eraill yn bresenol i mi. Y maent yn sicr o fod yn y 'cwmwl,' ond ni theimlais gymaint o'u gwerth a'u mawredd erioed, ac a deimlais trwy fy adgof am danynt, yn y cyfarfod hwn. Credwyf ei fod yn gyfarfod ac y bydd yn felus genym edrych yn 01 arno ymhen blynyddoedd i ddod. Prydnawn dydd Mawrth (7fed), am 2 o'r gloch, yr oedd cyfarfod yn nghapel Cwmeinion. Cawsom yno gynulliad da, ac ystyried anghyfleusdra y lie. Mawr yw y cyfnewidiadau sydd wedi dod dros yr hen Gwm hwn yn ystod yr ugain mlynedd diweddaf, ac y mae y cyfnewidiad wedi effeithio yn fawr ar y capel bach. Ychydig erbyn hyn yw trigolion y Cwm, ac ychydig sydd yn mynychu y capel, ond y mae yr ychydig yn ffyddlon ac yn disgwyl amser gwell. Cafwyd odfa weddol gysurus, ac ni chawsom fyned oddiyno lieb deimlo gwres y diwygiad yn tori allan mewn gweddi- au dwysion, ac yn llawn o adgofion am y blynydd- oedd gynt. Nid wyf am anturio rhoddi mynegiant i fy nheimladau i yn bersonol ar fy ymweliad a'r Cwm. Yr oedd fy adgofion mor lliosog a byw, nes iddynt bron fy ngorchfygu. Gofynwn yn ddifrifol pa le y mae yr hen lwybrau Pa le y mae yr hen wynebau p A'r ateb oedd, A'u lie nid edwyn ddim o honynt mwy." Ni welais yno ddim yr un fath ond yr hen afon, ac eto yr oeddwn yn teimlo fod gwely hono wedi newid. Credaf fod ami i lecyif bach ar lan yr Einion y teimla y fflam ddiweddaf dipyn yn swil' i'w losgi i fyny—lie y bum yn ceisio dweyd fy hanes wrth fy Nhad, yr hwn sydd yn y nefoedd, ac yn breuddwydio am fy nyfodol. Nos Fawrth yr oedd y cyfarfod i fod yn nghapel y Wesley aid; a chyda llaw dyma'r capel mwyaf destlus yn yr holl gylch. Teimlaf yn ddiolchgar i'r brodyr y Wesleyaid am gydio yn y fath anturiaeth, a'i chwbl- hau mor anrhydeddus. Y mae yn deilwng o goffad- wriaeth Mr. Hugh Evans, John Evans, David Jen- kins, a llu eraill; a da genyf weled fod yr arch ar ysgwyddau y plant, ac yn cael ei dwyn mor anrhy- deddus. Dichon mai yma y cawsom y cyfarfod cryf- af; ac ar un adeg yr oedd y dylanwad yn llethol. Cydrhwng gweddiau gwresog y bobl ieuainc anwyl, Amenau a dagrau yr hen, yr oedd arnom awydd gwaeddi fel y rhai hyny gynt, Gwnawn yma dair pabell." Ar ol gorphen tua deg o'r gloch y gwasan- aeth yn y capel, trodd y gynulleidfa ei gwyneb tua'r pentref, ac yno wedi ffurfio yn gylch, fe ganwyd amryw o donau nes llanw yr holl ddyffryn a swn mawl. Yr oeddwn yn meddwl am linellau Dyfed a? y pryd, "Yma clywaf yn yr awel, Salmau'r nef- wedi dod i lawr,"

IJW'JyjWyr a Diwygiatiau Cymru.

Y Diwyglatl; aD wesi'yn*